{"id":98639,"date":"2009-01-31T12:52:00","date_gmt":"2009-01-31T10:52:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/aardig-is-uit\/"},"modified":"2009-01-31T12:52:00","modified_gmt":"2009-01-31T10:52:00","slug":"aardig-is-uit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/aardig-is-uit\/","title":{"rendered":"Aardig is uit"},"content":{"rendered":"
\n

Waarom de \u2018milk of human kindness\u2019 zuur werd. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\"Nescio's<\/a>Nescio's Titaantjes<\/em><\/div>\n
\n

Nadat Macbeth in het begin van Shakespeares tragedie van de heksen te horen heeft gekregen dat hij het tot koning zal brengen, stelt hij Lady Macbeth per brief in kennis van deze blijde tijding. Dat valt bepaald in goede aarde, want deze ‘liefste deelgenoot van mijn grootheid’ barst zelf ook van de ambitie en de machtswellust. Ze maakt zich zelfs ongerust of haar man robuust genoeg is om zo nietsontziend te werk te gaan als bij het bereiken van die positie nodig is. Met de brief in haar hand zegt ze voor zich uit: ‘Ik vrees uw aard. \/ Te vol is hij van de melk der mensenliefde, \/ Om ‘t kortste pad te nemen. Gij wilt groot zijn, \/ Zijt ook niet zonde eerzucht, maar ge mist \/ De boosheid die erbij hoort.’<\/p>\n

‘The milk of human kindness’ is zo’n beeldende en veelzeggende zin dat hij gevleugeld is geworden. Aardigheid, vriendelijkheid is als moedermelk in de omgang van mensen, zoiets staat er. Maar zijn lading krijgt die zin hier omdat Lady Macbeth bang is dat haar man te aardig zal zijn om de troon te kunnen bereiken. Hier wordt openlijk gezegd dat iemand nasty moet zijn om te komen waar hij wil.<\/p>\n

Niemand zei het natuurlijk openlijk, maar tot een paar maanden geleden (toen de kredietcrisis uitbrak) was een zekere nastiness onder het mom van gezonde concurrentie de zure melk in de omgang tussen mensen die het wilden maken. ‘Competitive individualism became the ruling consensus’ toen George Bush acht jaar geleden aan de macht kwam, schrijven Adam Phillips en Barbara Taylor in On Kindness (Hamish Hamilton), hun essay over de afkalvende animo van mensen om aardig, genereus, menselijk of hartelijk te zijn. Het tonen van sympathie, van begrip of medeleven, is omgeven door wantrouwen en vervangen door egocentrisme. In een omgeving waarin de rich and famous de nieuwe priesterkaste is, is het iets voor losers. Nescio’s aardige jongens zijn in geen velden of wegen meer te bekennen.<\/p>\n

In het midden van de zeventiende eeuw sloeg de bewering van Thomas Hobbes dat het menselijk bestaan ‘een oorlog van allen tegen allen’ was nog niet meteen aan, maar tegen het einde van de achttiende eeuw begon het al aardig orthodox te worden en nu zijn we allemaal Hobbesianen, beweert Phillips, ‘ervan overtuigd dat eigenbelang het leidende principe is’.<\/p>\n

Aardigheid, vriendelijkheid, medeleven, compassie: ze hebben ongetwijfeld ook allemaal hun andere kant. Menigeen wil graag met een sophisticated air gezegd hebben dat alle medelijden zelfmedelijden is. D.H. Lawrence vond dat ook al, en Nietzsche wantrouwde het christelijke medelijden, want een christen was er alleen maar op uit om zieltjes te winnen en om mensen zwak en godsbehoevend te houden.<\/p>\n

Maar aardigheid, vriendelijkheid en medeleven dreigen nu het loodje te leggen onder de druk van alles wat we inmiddels weten over de dominantie van menselijke slechtheid en hufterigheid. En van al de verborgen motieven die achter vriendelijkheid zouden schuilgaan. Interessant is dat de jarige Charles Darwin maar al te gretig wordt gebruikt door de liefhebbers van de enterprise culture waarin harde competitie de dienst uitmaakt. Hebben wij immers geen ‘zelfzuchtige genen’ die precies doen wat in ons belang is om in de strijd om het bestaan te overleven? De sterkste wint. Maar zo dacht Darwin er helemaal niet over. In Over de afstamming van de mens (1871) verwerpt hij het idee dat de mensheid bovenal zelfzuchtig zou zijn. Andere instincten, zoals samenwerking en sympathie, zijn minstens zo belangrijk. Ook die zijn mensen aangeboren en spelen een sleutelrol in het evolutionaire proces.<\/p>\n

Phillips en Taylor zijn op zoek naar vormen van aardigheid die niet zijn aangetast door het postmoderne wantrouwen dat zegt dat aardigheid gecamoufleerd ego\u00efsme is. Ze willen geen moralistische, autoritaire, sentimentele, of door zieligheid aangedreven aardigheid. Ze zeggen niet rechtstreeks aan welke aardigheid ze de voorkeur geven, ze doen het met een omweg: het zou een culturele ramp zijn wanneer bij het volwassen worden de kinderlijke aardigheid verloren zou gaan. Exit Macbeth, op zoek naar aardige jongens. En meisjes.<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Waarom de \u2018milk of human kindness\u2019 zuur werd.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[95,61,97],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Carel Peeters","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/98639"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=98639"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/98639\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Carel Peeters","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=98639"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=98639"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=98639"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}