{"id":98481,"date":"2009-02-06T12:27:00","date_gmt":"2009-02-06T10:27:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/alexander-rinnooy-kan-uiteindelijk-is-iedereen-weer-hard-nodig\/"},"modified":"2009-02-06T12:27:00","modified_gmt":"2009-02-06T10:27:00","slug":"alexander-rinnooy-kan-uiteindelijk-is-iedereen-weer-hard-nodig","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/alexander-rinnooy-kan-uiteindelijk-is-iedereen-weer-hard-nodig\/","title":{"rendered":"Alexander Rinnooy Kan: \u2018Uiteindelijk is iedereen weer hard nodig\u2019"},"content":{"rendered":"
\n

07-02-2009
Door Map Oberndorff<\/p>\n

SER-voorzitter Alexander Rinnooy Kan denkt dat de ontslaggolven niet te verhinderen zijn, maar ziet de toekomst positief in. \u2018Nederland heeft reden tot zelfvertrouwen.\u2019 <\/p>\n

‘Als we het goed aanpakken, komen we beter uit deze recessie dan dat we er in gingen. Daar ben ik van overtuigd.’ Terwijl de golf van massaontslagen Nederland nu echt lijkt te hebben bereikt, blijft Alexander Rinnooy Kan (59) opvallend optimistisch. ‘Uiteindelijk zullen we iedereen weer hard nodig hebben,’ aldus de voorzitter van de Sociaal Economische Raad (SER). Want hoe onvoorspelbaar de economische ontwikkelingen nu ook zijn, \u00e9\u00e9n ding is volgens hem zeker. Het duurt nog minstens een jaar, maar zodra de economie weer aantrekt, keert met de toenemende vergrijzing ook de arbeidskrapte in rap tempo terug.<\/p>\n

In zijn werkkamer aan de Bezuidenhoutseweg in Den Haag oogt de voorzitter van een van de belangrijkste adviesorganen van de regering ontspannen. Gedurende het hele gesprek heeft hij een glimlach op zijn gezicht. Zijn antwoorden zijn weloverwogen, zijn taalgebruik ietwat academisch. Drie jaar geleden zat hij nog in de Raad van Bestuur van bankconcern ING, dat vorige week opnieuw staatssteun ontving, zevenduizend banen gaat schrappen en het plotselinge vertrek aankondigde van bestuursvoorzitter Michel Tilmant. ‘Natuurlijk laat me dat niet onverschillig,’ zegt Rinnooy Kan. ‘Ik heb daar tien jaar van mijn professionele leven doorgebracht. Maar ik heb me op afstand gehouden sinds ik daar weg ben. Mijn visie is niet anders dan die van een gemiddelde krantenlezer.’<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n
\n

Een van zijn huidige taken is het zoeken naar consensus tussen werkgevers en vakbonden, die verwoed proberen meer stimuleringsmaatregelen van het kabinet los te krijgen. De besprekingen volgt Rinnooy Kan op afstand. ‘In deze fase bekijk ik nog of ze zelf rechtstreeks met het kabinet tot overeenstemming kunnen komen. Ik heb het idee dat die discussie goed loopt, de werkgevers en werknemers zitten op \u00e9\u00e9n lijn.’<\/p>\n

Ze hebben veel kritiek op het laatste maatregelenpakket van het kabinet. Deelt u hun mening dat dit verder moet worden uitgebreid?<\/i><\/p>\n

‘Ik kan me goed voorstellen dat ze teleurgesteld zijn en een grotere inspanning verwachten. Tegelijkertijd begrijp ik dat het kabinet zijn middelen niet meteen uitputtend wil inzetten. Maar dat er meer moet gebeuren, lijkt me glashelder.’<\/p>\n

Wat zou dat volgens u moeten zijn?<\/i><\/p>\n

‘Ik vind dat het kortetermijnrecessiebeleid gekoppeld moet zijn aan doelstellingen voor de lange termijn, zoals investeringen in de kenniseconomie of duurzaamheid. Die combinatie is de gouden formule. Het gebeurt nu bijvoorbeeld al met de werktijdverkorting. De tijd die vrijvalt, doordat mensen tijdelijk in de werkloosheidswet zitten, wordt nuttig gebruikt door ze een vorm van her- of bijscholing te geven waar ze later weer plezier van kunnen hebben. Ik zie ook een interessante kans voor de bouw. Dat is typisch een sector die op korte termijn aandacht vraagt en waarmee we ook de duurzaamheidsdoelstelling kunnen dienen. Ik denk aan de ontwikkeling van energieneutrale woningen, die voor een deel energie vasthouden en zelf genereren. Investeren in zo’n innovatie zou zowel op de korte als op de lange termijn een ongelooflijk positieve impuls geven aan Nederland. Daarmee kunnen we, als de economie weer aantrekt, een voorsprong nemen op de landen om ons heen.’<\/p>\n

Mensen zijn nu bang hun baan te verliezen en veel bedrijven raken in de problemen. Had het kabinet niet eerder moeten ingrijpen om massawerkloosheid te voorkomen?<\/i><\/p>\n

‘De gedachte dat je die ontslaggolven met nationale spoedmaatregelen kunt verhinderen, is volstrekt irre\u00ebel. Daarvoor is Nederland te afhankelijk van de internationale handel die duidelijk een enorme klap gaat krijgen. De afgelopen jaren hebben wij daarvan als open economie kunnen profiteren, nu maakt het ons extra kwetsbaar. Natuurlijk moet je allereerste sympathie uitgaan naar mensen die plotseling hun baan verliezen of daarover bezorgd zijn. Die zorgen zijn niet honderd procent weg te nemen, maar ze zijn wel verstandig te adresseren. We hebben in Nederland goede middelen om die mensen te helpen. Denk bijvoorbeeld aan de mobiliteitscentra die nu worden ingericht. Baanzekerheid is niet altijd te realiseren, uiteindelijk gaat het om werkzekerheid.’<\/p>\n

Maar dan moet een financieel analist uit de Randstad bijvoorbeeld wel als onderwijzer in Brabant aan de slag willen gaan. Is dat niet vooral een theoretische oplossing?<\/i><\/p>\n

‘Dat denk ik niet. Als je kijkt hoe Nederland eerdere recessies het hoofd heeft geboden, is er reden tot zelfvertrouwen. We hebben veel ervaring opgebouwd. Bovendien kiezen veel mensen nu zelf voor een flexibele houding. Aan het groeiende aantal zelfstandigen zonder personeel kun je afleiden dat er een grote bereidheid is zich open te stellen voor een nieuwe arbeidsmarkt. Dat ligt mooi in elkaars verlengde.’<\/p>\n

Terwijl het bedrijfsleven maar mondjesmaat wordt geholpen, heeft het kabinet al vele miljarden staatssteun gestoken in de bankenwereld. Velen vinden de prijs die banken in ruil hiervoor moeten betalen, niet hoog genoeg. Zij zouden immers medeschuldig zijn aan het ontstaan van de kredietcrisis. Veel topbankiers vinden dat deze over ze heen is gekomen. Hoe kijkt u daar tegenaan?<\/i><\/p>\n

‘De banken zijn zo essentieel voor het functioneren van de economie dat je ze niet in de steek kunt laten. Dat hebben we ons pijnlijk gerealiseerd. Natuurlijk valt het de hele financi\u00eble professie, inclusief toezichthouders, ernstig te verwijten dat ze zo slecht hebben voorzien dat het uit de hand zou lopen. Daar is wel enige nederigheid op zijn plaats. Maar we moeten uitkijken dat we die groep niet overdreven gaan demoniseren. Ik denk dat in Nederland topbankiers meer slachtoffers dan aanstichters zijn. De modellen waarmee risicovolle producten werden beoordeeld, hebben tekort geschoten. Dat is geen excuus, maar wel een verklaring. Belastingbetalers willen het gevoel krijgen dat zo’n dure exercitie hun in de toekomst bespaard kan blijven. Het is duidelijk dat de manier van functioneren van de financi\u00eble sector moet veranderen. Daaraan moeten de banken zelf een constructieve bijdrage leveren, door te demonstreren welke lessen ze hebben geleerd.’<\/p>\n

Aan welke veranderingen denkt u zelf?<\/i><\/p>\n

‘Die liggen vooral in de sfeer van risicomanagement. Dat is een ongelooflijk lastige taak. In onze taxatie van de omvang en waarschijnlijkheid van risico’s hebben we veel te leren, maar een deel van onze welvaart danken we juist aan die risicobereidheid. Ook naar het beloningsbeleid moet worden gekeken. Er zitten in het systeem perverse prikkels die uitnodigen tot het nemen van te grote risico’s. Tegelijk zit er ook een logica in een variabele beloningsstructuur, een loon mag best voor een deel afhankelijk zijn van de winst van het bedrijf. Maar het kan niet zo zijn dat neerwaartse risico’s van producten bij klanten in de maag worden gesplitst, terwijl voor de opwaartse kansen de bedenker wordt gewaardeerd. Dus ook daarin is een hele weg te gaan.’<\/p>\n

Hoe heeft u dat als bestuurslid bij ING ervaren?<\/i><\/p>\n

‘Ik heb in het jaar van de internetzeepbel meegemaakt dat de bank zijn doelstellingen niet haalde. Het variabele deel van mijn salaris bedroeg toen nul. Ik vond dat eerlijk gezegd niet per se aangenaam, maar wel terecht.’<\/p>\n

U werd destijds genoemd als beoogd bestuursvoorzitter van ING. Dacht u bij het vertrek van Michel Tilmant: dat had ik kunnen zijn?<\/i><\/p>\n

Stilte. Dan, bedachtzaam: ‘Het leidinggeven aan zo’n organisatie in een crisisperiode is een hele zware opgave, ook fysiek. Het is een karwei dat moet gebeuren, maar niet een om je op te verheugen.’<\/p>\n

Maar was u opgelucht dat u er niet zat?<\/i><\/p>\n

‘Nou, dat kan ik niet zo zeggen.’ Weer stilte. ‘Ik heb nooit spijt gehad van mijn overstap naar de SER. Dat heb ik ook nu niet.’<\/p>\n

Hoe denkt u dat het verder gaat met de staatssteun aan banken? Zal er nog een bank genationaliseerd moeten worden?<\/i><\/p>\n

‘Er zijn serieuze economen die zeggen dat we daar rekening mee moeten houden.’<\/p>\n

Hoort u daar ook bij?<\/i><\/p>\n

Lachend: ‘Ik ben geen serieuze econoom. Maar ik denk wel dat je met dat soort scenario’s rekening moet houden. We leven nu in een lastig voorspelbare wereld. Dat zal nog even zo blijven.’<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

SER-voorzitter Alexander Rinnooy Kan denkt dat de ontslaggolven niet te verhinderen zijn, maar ziet de toekomst positief in. \u2018Nederland heeft reden tot zelfvertrouwen.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":283307,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[803,59,269],"tags":[783,2219],"acf":[],"author_name":"Map Oberndorff","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/98481"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=98481"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/98481\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Map Oberndorff","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media\/283307"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=98481"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=98481"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=98481"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}