{"id":9847,"date":"2015-05-22T10:40:00","date_gmt":"2015-05-22T08:40:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/de-wetenschap-is-%e2%80%a8uit-het-raam-gegooid\/"},"modified":"2015-05-22T10:40:00","modified_gmt":"2015-05-22T08:40:00","slug":"de-wetenschap-is-%e2%80%a8uit-het-raam-gegooid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/de-wetenschap-is-%e2%80%a8uit-het-raam-gegooid\/","title":{"rendered":"\u2018De wetenschap is \u2028uit het raam gegooid\u2019"},"content":{"rendered":"
Er wordt al flink gemorreld aan regels voor milieu, voedselveiligheid en het gebruik van chemicali\u00ebn. Toch verzekeren de onderhandelaars in Brussel dat de vrijhandelsverdragen met Canada en de Verenigde Staten de Europese standaarden niet bedreigen.<\/div>\n
\n

‘Hele wijken waren bedolven onder een laag as. De huizen, de straten, auto\u2019s, alles zat onder de as,\u2019 vertelt Martin Manxto uit het Spaanse Bilbao. Voor de inwoners van het aangrenzende dorpje Muskiz is dat niets nieuws. Al dertig jaar staat hier de raffinaderij Petronor van oliemultinational Repsol en dalen de asvlokken uit de schoorstenen neer op de inwoners van dit dichtbevolkte gebied. Wel nieuw voor omwonenden is dat er sinds kort ook ruwe teerzandolie wordt verwerkt. De raffinaderij heeft zichtbaar moeite om deze zware vorm van olie goed te verwerken. Het eerste vrachtschip, gevuld met 600.000 vaten Canadese teerzandolie, voer begin juni 2014 de haven van Bilbao binnen. Reden voor de lokale bevolking om spontaan de straat op te gaan. Manxto: \u2018De bevolking had al genoeg te lijden onder de normale uitstoot, alles wat hier bovenop komt zal hun leven alleen maar verslechteren.\u2019<\/p>\n

Teerzandolie was tot voor kort nauwelijks aanwezig in Europa. Maar daar komt waarschijnlijk snel verandering in. De verwachting is dat de import flink zal stijgen: in ruwe vorm vanuit Canada, of in tot diesel of benzine verwerkte vorm vanuit de Verenigde Staten. In 2012 werden er niet meer dan 4.000 vaten per dag ge\u00efmporteerd. De Canadese organisatie Natural Resources Defense Council voorspelt dat dit in 2020 zal oplopen tot maar liefst 725.000 vaten per dag. <\/p>\n

Gelijk speelveld<\/b>
Wanneer het gaat om handelsverdragen, denk je niet als eerste aan onder as bedolven woonwijken. Een verdrag over handel heeft toch geen invloed op klimaatbeleid? Laat staan op onderwerpen als voedselveiligheid en het gebruik van chemicali\u00ebn.<\/p>\n

Toch wel, blijkt uit de ontwikkelingen rond de handelsverdragen tussen Europa en Canada (het al afgeronde Comprehensive Economic and Trade Agreement, CETA) en de Verenigde Staten (het Trans-Atlantisch Vrijhandels- en Investeringsverdrag, oftewel Transatlantic Trade and Investment Partnership, beter bekend als TTIP). Waar onderhandelingen vroeger gingen over het wegnemen van handelsbarri\u00e8res als quota en importheffingen aan de grens, gaat het tegenwoordig over het gelijktrekken van regelgeving. Met als doel een \u2018gelijk speelveld\u2019 te cre\u00ebren waar bedrijven overal volgens dezelfde voorwaarden (lees: met dezelfde regels) met elkaar kunnen concurreren. En \u2018handelsergernissen\u2019 als milieu- en andere standaarden zitten daarbij in de weg.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\"Illustratie:
Illustratie: Pieter van Eenoge<\/figcaption><\/figure>\n
\n

De Europese Commissie hamert erop dat zulke regelgeving niet zal worden afgezwakt om de onderhandelingen tot een goed einde te brengen. Zo zei handelscommissaris Cecilia Malmstr\u00f6m dat het gelijkschakelen van Europese en Amerikaanse regels \u2018niet ten koste gaat van het milieu, de gezondheid, veiligheid of consumentenbescherming\u2019. En na de afronding van de onderhandelingen met Canada schreef de Commissie dat het verdrag \u2018geen invloed zal hebben op Europese regelgeving voor voedsel of het milieu. Canadese producten mogen alleen worden ge\u00efmporteerd als zij de Europese regels volledig respecteren\u2019.<\/p>\n

Deze uitspraken klinken geruststellend, maar kloppen niet. Europese regels op het gebied van klimaat, voedselveiligheid en chemicali\u00ebn die zijn toegestaan op de markt, worden wel degelijk afgezwakt in het kader van handelsverdragen. De in Europa binnendruppelende teerzandolie is daarvan een voorbeeld.<\/p>\n

Ontbossing en huiduitslag<\/b>
De meeste teerzanden \u2013 een mengsel van zand, klei en olie \u2013 bevinden zich in de Canadese provincie Alberta. Voor de winning van de olie uit dit mengsel is veel energie nodig. De CO2-uitstoot, en daarmee de impact op het klimaat, is daardoor veel hoger dan die van gewone olie. Daar komt nog bij dat er hele bossen verdwijnen om plaats te maken voor de gigantische open mijnen waaruit de teerzandolie wordt gewonnen.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

Europese veiligheidsregels worden wel degelijk afgezwakt in het kader van handelsverdragen<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

Niet alleen het klimaat, ook de bevolking lijdt onder de teerzandindustrie, vertelt Allan Adam, stamhoofd van de Athabasca Chipewyan First Nation, via Skype. Zo gaat de winning gepaard met grootschalige watervervuiling. \u2018Onze kinderen krijgen huiduitslag als ze in het meer zwemmen. Ik kon toen ik klein was uit onze rivieren en meren drinken, maar tegenwoordig is dat onmogelijk.\u2019 De bevolking kampt met gezondheidsproblemen en een verhoogd aantal kankergevallen. \u2018We hebben laten onderzoeken of er een verband is tussen het aantal kankerpati\u00ebnten en de winning van de teerzandolie. De industrie blijft beweren dat zij niet als enige veroorzaker aangewezen kunnen worden, maar het onderzoek toont anders aan.\u2019<\/p>\n

Canada is de grootste exporteur van teerzandolie ter wereld. Het land investeerde de afgelopen jaren veel in uitbreiding van de productiecapaciteit en is hard op zoek naar nieuwe afzetmarkten. De Europese markt, die erg afhankelijk is van de import van olie en afgeleide producten, lonkt. <\/p>\n

Hogere uitstoot<\/b>
Voordat de Canadese teerzanden Europa bereiken, worden ze verwerkt in Amerikaanse raffinaderijen, veelal aan de Mexicaanse golf. Ook daar zijn de belangen groot. Zo had in 2012 de handel met Europa in benzine en diesel een waarde van 32 miljard dollar.<\/p>\n

Europa dreigde echter roet in het eten te gooien. In 2009 werd hier de zogenoemde Fuel Quality Directive (FQD) aangenomen, een richtlijn die brandstofleveranciers verplichtte de CO2 uitstoot van brandstoffen voor transport met 6 procent te verminderen. Bijzondere aandacht ging uit naar olie uit vervuilende teerzanden.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

‘Ik kon toen ik klein was uit onze rivieren en meren drinken, maar dat is tegenwoordig onmogelijk.’ <\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

Canada, de VS en oliemultinationals als BP en Shell zagen de Europese maatregelen als een
bedreiging. De onderhandelingen over CETA en TTIP bleken een goede gelegenheid om hun zorgen te uiten. <\/p>\n

Ondertussen werkte de Europese Commissie stug door aan een set maatregelen om de doelstellingen van de nieuwe klimaatrichtlijn te behalen. Het Europees Parlement hoefde ze alleen nog goed te keuren.<\/p>\n

De kern van de maatregelen was een onderscheid tussen verschillende soorten brandstof op basis van hun CO2-uitstoot. De Commissie baseerde zich daarvoor op onderzoek van professor Adam Brandt van de universiteit van Stanford. In een studie concludeert Brandt dat de uitstoot van broeikasgassen van teerzandolie gemiddeld 23 procent hoger is dan die van gewone olie. Hij stelde daarom voor deze \u2018significante verschillen\u2019 in uitstoot te verwerken in de nieuwe richtlijn. En dat deed de Commissie: in het voorstel werd een hogere uitstoot toegekend aan teerzandolie. Om de 6 procent CO2-reductie in het Europese transport te bereiken, luidde de boodschap, moest het gebruik van teerzandolie worden ontmoedigd.<\/p>\n

Willekeurig onderscheid<\/b>
De Fuel Quality Directive was een veelbesproken onderwerp tijdens de onderhandelingen met Canada, blijkt uit vertrouwelijke documenten die de Commissie \u2013 gedwongen door de Europese Ombudsman \u2013 vrijgaf. De Canadese premier Stephen Harper, ambassadeur Ross Hornby, een minister uit de olieprovincie Alberta: allemaal kwamen ze bij de Europese Commissie hun zegje doen.<\/p>\n

De Canadezen waren fel tegen de volgens hen onjuiste toekenning van een hogere uitstoot aan teerzandolie. De uitstoot van deze olie zou grofweg hetzelfde zijn als die van gewone olie, stelden zij. Ook oliemaatschappijen als Chevron en Exxon begonnen een grootschalige lobby tegen het volgens hen \u2018willekeurige onderscheid\u2019 tussen olie uit teerzanden en conventionele olie.
De VS mengde zich in de discussie. De TTIP \u2028onderhandelingen met de VS boden olie bedrijven een kans hun wensen onder de aandacht te brengen. David Friedman, vice-president van de American Fuel and Petrol Manufacturers \u2013 een brancheorganisatie die bedrijven als Chevron en Shell vertegenwoordigt \u2013 riep de Amerikaanse onderhandelaars zelfs expliciet op de onderhandelingen te gebruiken om de Fuel Quality Directive aan te kaarten. \u2018Als dit voorstel wordt ingevoerd, zal dit de handel in brandstof tussen de VS en de EU negatief be\u00efnvloeden, wat lijnrecht ingaat tegen de doelen van het TTIP-verdrag om trans-Atlantische handel en investeringen te vergroten door handelsbarri\u00e8res te verkleinen. Het voorstel is daarom van cruciaal belang om mee te nemen in de onderhandelingen tussen de VS en de EU.’<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\"Illustratie:
Illustratie: Pieten van Eenoge<\/figcaption><\/figure>\n
\n

De Amerikaanse overheid besefte dat het Europese standpunt kon wijzigen, liet hoofdonderhandelaar voor TTIP Michael Froman weten. Toen Amerikaans Congreslid Kevin Brady \u2013 die tijdens zijn laatste campagne 314.000 dollar aan donaties ontving van oliebedrijven \u2013 hem vroeg of hij ook vond dat de Europese opstelling \u2018discriminerend en ongegrond\u2019 en \u2018een barri\u00e8re voor Amerikaans-Europese handel\u2019 was, antwoordde Froman dat hij deze zorgen deelde en door zou gaan met \u2018het onder druk zetten van de Europese Unie om de opvattingen van belanghebbenden, waaronder Amerikaanse raffinaderijen, in overweging te nemen.\u2019
Voormalig Europees handelscommissaris Karel De Gucht ontkende op dat moment nog stellig dat TTIP en de implementatie van de Fuel Quality Directive iets met elkaar te maken zouden hebben.<\/p>\n

Alles voor de handel<\/b>
Toch zwichtte de Europese Commissie uiteindelijk onder de druk. Dit blijkt uit een gelekt document van de Europese Raad uit juli 2014, ter voorbereiding op de laatste top in het kader van CETA. Hierin staat dat de samenwerking met Canada op energiegebied \u2018ondermaats\u2019 is, onder meer door de Canadese weerstand tegen de Fuel Quality Directive. Het nieuwe voorstel dat volgens het document tot stand is gekomen na \u2018zeer nauw overleg\u2019 met Canada en andere belanghebbenden, \u2018zou Canada\u2019s belangrijkste zorgen moeten wegnemen\u2019. Ook hoopt Europa dat Canada deze ontwikkelingen als \u2018positief en constructief\u2019 beschouwt en dat de samenwerking op energiegebied zal worden versterkt.<\/p>\n

<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

‘De druk van Canada is enorm geweest.’ <\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

Tijdens de top in september 2014 in het Canadese Ottawa werd de afronding van de CETA-onderhandelingen gevierd. Hoe dat er concreet uitziet? In het nieuwe voorstel voor de Fuel Quality Directive uit 2014 is het onderscheid tussen gewone olie en teerzandolie verdwenen.
Vlak voor de laatste stemronde in december 2014 stuurde de Canadese ambassade brieven met stemadvies naar Europarlementari\u00ebrs. Vrij Nederland legde de hand op een brief gericht aan de Nederlandse Europarlementari\u00ebrs van de PvdA. Ook fractievoorzitter Diederik Samsom, minister voor Buitenlandse Handel Lilianne Ploumen en staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu Wilma Mansveld ontvingen een kopietje. In de brief staat dat \u2018Canada fel gekant blijft tegen elke maatregel die teerzandolie onrechtmatig discrimineert\u2019. Of de geadresseerden het nieuwe voorstel dat \u2018na vijf moeizame jaren tot stand is gekomen\u2019 willen steunen.<\/p>\n

De sociaaldemocraten waren niet de enige die actief benaderd werden, zegt Catherine Bearder van de liberaal-democraten. \u2018De druk van Canada is enorm geweest. Niet alleen is hier aan toegegeven, ook is de wetenschap uit het raam gegooid.\u2019 Bearder verwijst naar het feit dat de Commissie in het laatste voorstel afwijkt van haar eigen wetenschappelijke studies. Ondanks de garanties dat milieustandaarden niet verlaagd zouden worden om een vrijhandelsakkoord te sluiten, bewijst deze zaak volgens haar dat dit toch gebeurt. Op de vraag van een collega-parlementslid van De Groenen waarom de Fuel Quality Directive is afgezwakt, antwoordde de Commissie dat \u2018de Canadezen erg overtuigend zijn geweest\u2019.<\/p>\n

Klonen<\/b>
De invloed van de handelsverdragen met Canada en de VS op de nieuwe Europese klimaatrichtlijn is geen uitzondering. Zo is TTIP al voor het goed en wel is afgesloten aanwezig in de vleesverwerkingsindustrie, waar het sinds kort is toegestaan om vlees met melkzuur te reinigen. Ook is de Europese wens van tafel om vlees en andere producten te labelen als deze afkomstig zijn van de nakomelingen van gekloonde dieren.<\/p>\n

De Europese Commissie presenteerde op 23 februari 2015 een langverwacht wetsvoorstel over klonen. Eerder was zij door het parlement terug naar de tekentafel gestuurd omdat het oorspronkelijke voorstel niet voldeed aan de eisen. Het parlement eist dat ook de producten van de nakomelingen worden gelabeld, maar de Commissie geeft niet toe: opnieuw worden de nakomelingen van gekloonde dieren buiten beschouwing gelaten.
Een eerder en \u2018ambitieuzer voorstel\u2019 waarin dit wel was opgenomen, zou zijn geblokkeerd \u2018om het TTIP verdrag niet in gevaar te brengen\u2019, vertelt Peter Liese, Europarlementari\u00ebr voor de christen-democraten.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

De langdurige onderhandelingen tonen dat handelsverdragen over meer dan alleen handel gaan<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

De Amerikaanse overheid verplicht bedrijven niet om bij te houden welke dieren gekloond zijn. De vleesverwerkingsindustrie vreest daarom hogere kosten als zij aan de nieuwe Europese eisen moet voldoen. Toenemende Amerikaanse druk zorgde er uiteindelijk voor dat sommige commissarissen het voorstel niet langer wilden steunen. \u2018Hun lobbystrategie was gericht op het hoogste niveau binnen de Europese Commissie,\u2019 vertelde een bron die nauw betrokken is geweest bij de ontwikkeling van het wetsvoorstel en daarom anoniem wil blijven. En niet zonder succes. \u2018Twee dagen voordat we het rapport wilden bespreken met de andere commissarissen, hoorden we dat zelfs landbouwcommissaris Dacian Ciolos het rapport niet langer wilde steunen. Hij was overtuigd door de Amerikanen. We wisten toen dat het voorstel het niet zou overleven.\u2019<\/p>\n

Chemische reiniging<\/b>
Ook een Europees verbod om rundvlees te bewerken met melkzuur sneuvelde. Dat gebeurde al in 2012, nog voor de eerste onderhandelingen over TTIP plaatsvonden. Melkzuur wordt gebruikt om karkassen chemisch te ontsmetten en salmonella en andere bacteri\u00ebn te doden. In Amerika is deze methode heel gebruikelijk, maar in Europa is dit omstreden. Tegenstanders noemen chemische reiniging bovendien een manier om de gebrekkige hygi\u00ebne in slachthuizen te verdoezelen.
Toch stemde het parlement voor de opheffing van dat verbod. Aan de stemming ging een bezoek vooraf van Jean-Luc Demarty, de tweede man van de commissie van handel. Hij kwam met een waarschuwing aan het adres van de parlementaire groep die verantwoordelijk is voor voedselveiligheid. De instandhouding van het verbod op melkzuur zou ertoe leiden dat \u2018een veelomvattend handelsakkoord met de VS uit zicht raakt\u2019. De Amerikaanse vleesindustrie heeft nooit onder stoelen of banken geschoven dat het verbod op melkzuurreiniging de export van rundvlees naar Europa bemoeilijkt.<\/p>\n

De waarschuwing miste zijn doel niet. Was voorheen nog een minderheid in het parlement voorstander van het opheffen van een verbod, na de toespraak was dat veranderd in een nipte meerderheid. \u2018Ik had nog nooit meegemaakt dat iemand van de handelscommissie besloot ons direct toe te spreken,\u2019 zegt Europarlementari\u00ebr Bart Staes (De Groenen), die getuige was van het bezoek. \u2018Dat de stemming is verloren, had zeer zeker te maken met zijn toespraak.\u2019
Europarlementari\u00ebr voor de liberaal-democraten Marietje Schaake, die zich openlijk achter het handelsverdrag schaart, bevestigt dit. Ze doet de vrees dat TTIP zou leiden tot de verlaging van Europese standaarden af als \u2018een spin die maar doorgezet wordt\u2019, maar schrijft op haar eigen blog dat het verbod op melkzuur is opgeheven om \u2018vertrouwen te kweken bij de Amerikanen\u2019.<\/p>\n

Gesloten deuren<\/b>
Een woordvoerster van Europese Commissie ontkent in een reactie op dit artikel dat de handelsverdragen een verlaging van de Europese standaarden als gevolg hebben. \u2018Er is geen directe link tussen de Fuel Quality Directive en CETA\/TTIP,\u2019 aldus de woordvoerster, die er ook op wijst dat niet is getornd aan de doelstelling van 6 procent minder uitstoot. In het kloondebat vond volgens haar een \u2018inter-institutionele discussie\u2019 plaats, waaruit bleek dat er \u2018meer tijd\u2019 nodig was om \u2018het zeer complexe labelen\u2019 te \u2018toetsen op impact en haalbaarheid\u2019 en dat dit nog altijd niet is afgerond. Wat betreft het toestaan van melkzuur herhaalt ze dat TTIP banen en groei oplevert zonder dat het ten koste gaat van standaarden. Ook Jean-Luc Demarty, de handelscommissaris die aanschoof bij de stemming, had hier in zijn toespraak naar verwezen.<\/p>\n

De afzwakking van regelgeving rondom klonen, het opheffen van het verbod op melkzuur en het schrappen van het vervuilende label voor teerzandolie, tonen aan hoe ver de invloed van handelsverdragen reikt. En er zijn nog andere voorbeelden die mogelijk verband houden met TTIP. Zo zijn er aanwijzingen dat dit verdrag nu al de ontwikkeling van een Europees verbod op een groot aantal hormoonverstorende chemicali\u00ebn heeft vertraagd. Ook de nieuwe EU-richtlijn die bedrijfsgeheimen beter moet beschermen wordt door critici gelinkt aan TTIP. Zo zegt Julia Reda, Europarlementari\u00ebr voor de Groenen, dat het re\u00ebel is dat de Europese Commissie vooral \u2018de mogelijkheid wil cre\u00ebren om bedrijfsgeheimen mee te nemen in de TTIP onderhandelingen\u2019. Zowel in de EU als in de VS wordt deze bescherming opgevoerd, waarmee volgens critici het werk van journalisten en toezichthouders in gevaar komt. <\/p>\n

De langdurige onderhandelingen tonen dat handelsverdragen tegenwoordig over veel meer gaan dan handel alleen. In het kader van CETA en TTIP worden vergaande hervormingen nagestreefd om Europa sterker te binden aan de VS en Canada. De onderhandelingen vinden plaats achter gesloten deuren waardoor er maar mondjesmaat informatie naar buiten komt. Maar de boodschap is duidelijk: de kosten van deze handelsverdragen voor mens en milieu zijn hoog. <\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Huiduitslag en vieze rivieren: de verborgen kosten van TTIP<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":230087,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[103,47,155,59,153],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Bas van Beek, Sophia Beunder, Jilles Mast","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/9847"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=9847"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/9847\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Bas van Beek, Sophia Beunder, Jilles Mast","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media\/230087"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=9847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=9847"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=9847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}