Van het Reve verzameld<\/p>\n
Karel, zoals de afstandelijke scribent Karel van het Reve door zijn fans wordt genoemd, was al lang voor zijn dood in 1999 gecanoniseerd tot de beste essayist van Nederland. We zwijgen dan liefdevol over de twee romans die hij ooit publiceerde.<\/p>\n
Zijn kwaliteit toont zich het duidelijkst in de enige echte essaybundel die in de eerste twee pas verschenen delen van zijn Verzameld werk is opgenomen: Rusland voor beginners. Het betreft opstellen over Russische schrijvers, met name ‘Tsjechov als detectiveschrijver’ is een informatief en vermakelijk stuk. Van het Reve vraagt zich af waarom mensen zo graag naar detectives grijpen en of de verhalen die Tsjechov in dit genre schreef als parodie zijn bedoeld. In Siberisch dagboek vertelt hij hoe hij zijn tijd verbeidde als correspondent in Moskou, doorspekt met schampere opmerkingen over Theun de Vries en westerse economen die denken iets van de Russische economie te snappen.<\/p>\n
Het meest verrassende in dit Verzameld werk is zonder twijfel de afdeling ‘Autobiografische verhalen’. In het laatste oorlogsjaar nam Van het Reve zich voor zijn memories op te stellen. Onder de titels Belegerd leven en Het donkere woud: memoiren van een student vertelt hij onbekommerd over zijn leven. De nuchtere en ironische toon die zijn latere werk kenmerkt, zit al helemaal in dit manuscript. Maar ook toonde hij zich van een liefdevolle kant die hij niet verder ontwikkeld heeft. Neem het verhaal over Femke Last. ‘Men zegt oude liefde roest niet.’ Liggend in zijn bed had Van het Reve aan zijn jeugdvriendin Femke gedacht, en hoewel er andere dingen op het dagprogramma stonden, schrijft hij zijn herinneringen aan Femke op. Zij was de dochter van de communist Jef Last, die een boekje had geschreven, De vrolijke brigade. Zijn vrouw Ied leidde later een toneelcircusgroep voor kinderen onder die noemer die het land doorkruiste om bij kinderkampen op te treden. Karel zat ook op zo’n communistisch kamp toen de Vrolijke Brigade langskwam. Hij verheugde zich er zo op dat hij meehielp een extra editie van de kampkrant te maken. Met het betreffende nummer van De proletarische Kindergemeenschap liepen ze de Vrolijke Brigade tegemoet. Zoveel enthousiasme deed de familie Last smelten. Karel en zijn broer Gerard mochten voortaan ook in de Vrolijke Brigade spelen. Karel leerde Femke beter kennen en werd verliefd. Van het Reve vertelt hier een prachtig verhaal waarin kalverliefde, artistiek engagement en gekonkel over opvattingen ten aanzien van de showprocessen in Moskou een kinderziel be\u00efnvloeden. De verliefde Karel kreeg de kans om met ‘zijn’ Femke een bezoek aan de Wereldtentoonstelling in Parijs te brengen. Hij was zestien, zij dertien. De jonge kunstenaar Hans van Norden, twee\u00ebntwintig jaar toen, zou het tweetal begeleiden. Femkes vader Jef zorgde ervoor dat er in Parijs gelogeerd kon worden bij Andr\u00e9 Gide. Nu stond Gide niet alleen bekend als een renegaat omdat hij na zijn reis door Rusland het kritische pamflet Retour de l’URSS had gepubliceerd, hij had eveneens de reputatie van iemand die nogal dol was op jongetjes. En niet alleen op jongetjes. Ook Jef Last was waarschijnlijk een amant van de beroemde schrijver. Het liep allemaal goed af. Ik heb ooit het geluk gehad Van Norden uit te horen over deze in 1937 gemaakte reis en kan hier daarom met enig gezag verklaren dat het relaas van Karel klopt.<\/p>\n
Dat kun je van zijn essays niet altijd zeggen. Maarten ‘t Hart heeft wel eens betoogd dat Van het Reve zo provocerend over de evolutietheorie kon schrijven omdat hij eenvoudigweg weigerde er zich van op de hoogte te stellen. Van het Reve kan zich na zijn dood van niets meer op de hoogte stellen. Het komt er nu op aan dat de lezer van dit oeuvre zich verdiept in de redeneertrant van Karel van het Reve. Zijn werk valt niet goed te plaatsen zonder besef van de marxistische dialectiek en Sovjet-logica waarmee hij in zijn jeugd werd doordrenkt en die hij als slavist en correspondent voor Het Parool zo diepgaand heeft bestudeerd. Maar vaak ook is Van het Reve de cynicus die met \u00e9\u00e9n enkele opmerking afrekent met een gangbare of geleerde opvatting. In het vermakelijke essay ‘Ziet de boer geen landelijk schoon’ polemiseert hij met allerlei kunsthistorici over wat mooi en lelijk is, maar het zijn de terzijdes die blijven hangen: ‘Het is trouwens merkwaardig hoe bijna allen die over esthetische problemen schrijven totaal ongevoelig blijken te zijn voor de gebreken van hun eigen stijl.’<\/p>\n
Karel van het Reve, \u2018Verzameld werk\u2019 1 (830 pagina\u2019s) en 2 (960 pagina\u2019s), bezorgd door Lieneke Frerichs, Elma Drayer en Nop Maas, G.A. van Oorschot, \u20ac 39,\u2013 en \u20ac 45,\u2013<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Van het Reve verzameld Karel, zoals de afstandelijke scribent Karel van het Reve door zijn fans wordt genoemd, was al lang voor zijn dood in 1999 gecanoniseerd tot de beste essayist van Nederland. We zwijgen dan liefdevol over de twee romans die hij ooit publiceerde. Zijn kwaliteit toont zich het duidelijkst in de enige echte […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[293,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Hans Renders","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/98449"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=98449"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/98449\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Hans Renders","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=98449"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=98449"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=98449"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}