{"id":98347,"date":"2009-02-07T12:33:00","date_gmt":"2009-02-07T10:33:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/de-irak-soap-seizoen-zeven\/"},"modified":"2009-02-07T12:33:00","modified_gmt":"2009-02-07T10:33:00","slug":"de-irak-soap-seizoen-zeven","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/de-irak-soap-seizoen-zeven\/","title":{"rendered":"De Irak-soap, seizoen zeven"},"content":{"rendered":"
\n

Balkenende is eindelijk overstag. De Nederlandse betrokkenheid bij de aanval op Irak gaat onderzocht worden. Maar of dat veel nieuws zal opleveren? <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Voor de buitenlandwoordvoerders in de Tweede Kamer begon het nieuwe jaar heftig. Hun kerstreces kwam voortijdig ten einde door een spoeddebat over de gebeurtenissen in Gaza. Maar de adrenalinespiegel van de vaderlandse politiek schoot pas echt omhoog toen NRC Handelsblad voor de zoveelste keer de nooit geheelde wond Irak openkrabde. De krant wist de hand te leggen op een notitie waarin ambtenaren van Buitenlandse Zaken schreven dat de Amerikaans-Britse aanval op Irak op geen enkele volkenrechtelijke basis stoelde en dus volkomen illegaal was. Hun advies kwam weliswaar toen Bagdad al grotendeels in puin lag, maar toch.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Oud nieuws<\/h3>\n

Nog geen week later wapperde RTL Nieuws met een stapeltje A4’s waarin tussen de weggelakte regels door te lezen viel dat 1. de Amerikanen hadden gevraagd of Nederland bereid was ‘onze jongens’ in te zetten in Irak, 2. Nederland dit serieus had overwogen en 3. het niet had gedaan, maar toch. Ook de GPD meldde zich in de race. Het persbureau snorde Richard L. Armitage op. De voormalige Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken herinnerde zich dat hij indertijd een brandbrief naar Balkenende had gestuurd. ‘Er is absoluut een verzoek ingediend. Voor militaire steun, ja.’ Desgevraagd beaamde Armitage dat Jaap de Hoop Scheffer zijn baan als Navo-baas te danken had aan de Nederlandse steun voor de oorlog.<\/p>\n

Voor Balkenende was daarmee, na maanden van grote en kleinere onthullingen, de maat vol. Er komt een onderzoek naar de Nederlandse betrokkenheid bij de inval in Irak. Het speurwerk wordt niet door het parlement zelf gedaan, maar door een commissie onder leiding van oud-president van de Hoge Raad Willibrord Davids.<\/p>\n

H\u00e9\u00e9l gek<\/b>
Maar was alle ophef wel terecht? Nou nee. Neem de onthulling van NRC Handelsblad dat ambtenaren de oorlog in Irak juridisch op drijfzand vonden berusten. De notitie zou door de ambtelijke top in een archiefdoos zijn gemoffeld, opdat de minister het maar niet zou horen. Alexander Pechtold (D66) was ‘verbijsterd’ en vond dat het om ‘brisante informatie’ ging. Collega Hans van Baalen (VVD) leek het ‘de bekende druppel’ en Martijn van Dam (PvdA) vond het ‘h\u00e9\u00e9l gek’. Harry van Bommel (SP) mocht de eerste vraag stellen (had de minister-president het NRC van 22 januari gelezen?), waarna de buitenlandwoordvoerders het kabinet overspoelden met 78 schriftelijke vragen.<\/p>\n

Behalve dat het ‘geheime memorandum’ veertig dagen na de aanval kwam, meldde het niets nieuws. Internationale rechtsgeleerden waarschuwden al maandenlang voor de onrechtmatigheid van de oorlog van Tony B. en George W. Voor die informatie had de Nederlandse regering echt geen ‘geheim memorandum’ nodig.<\/p>\n

Ook de RTL-onthulling is vooral een kwestie van kort geheugen van de parlementari\u00ebrs. Natuurlijk hebben de Amerikanen Nederland gepolst voor een militaire bijdrage. Het echte wapengekletter namen ze liever zelf voor hun rekening, maar de bondgenoot kon wel behulpzaam zijn ‘in de ondersteunende sfeer’, zoals Defensieminister Henk Kamp het verwoordde in het Irak-debat van 18 maart 2003, twee dagen voor het begin van Shock and Awe. Kamp vertelde ook waaruit die ondersteuning bestond. Het Nederlandse luchtruim en de havens werden opengesteld voor Amerikaans wapentuig – niet onbelangrijk, want Belgi\u00eb en Oostenrijk dreigden de transporten een halt toe te roepen. Ook stuurde Nederland Patriot raketten ter bescherming van Navo-lid Turkije. <\/p>\n

Andere opties die ‘verkend’ waren, zei Kamp, ‘betroffen de bijdrage die wij nu al leveren in het kader van de operatie Enduring Freedom’. Daarmee doelde hij op de Hr. Ms. Walrus, een destijds hypermoderne onderzee\u00ebr, gespecialiseerd in het afluisteren van radio- en telefoonverkeer, en het fregat Hr. Ms. Van Nes. De twee schepen lagen al in de Perzische Golf en vielen onder Enduring Freedom, de strijd tegen het internationaal terrorisme, geleid door de Amerikaanse generaal Tommy Franks vanuit zijn hoofdkwartier in Qatar. Als het aan de Amerikanen had gelegen, hadden de schepen meegedaan met operatie Iraqi Freedom, geleid door dezelfde Amerikaanse generaal Tommy Franks in hetzelfde hoofdkwartier in Qatar.<\/p>\n

Lood om oud ijzer, kortom, zoals Vrij Nederland al schreef op 5 mei 2003 in het artikel ‘We doen w\u00e9l mee met de oorlog’<\/a>. Enduring Freedom of niet, natuurlijk ondersteunden de Van Nes en de Walrus de Amerikaanse aanval. Niet met raketten, maar met intelligence en patrouillemissies in de Golf.<\/p>\n

Zo loodste het Nederlandse fregat op 27 maart 2003 het Amerikaanse marineschip USS Grapple veilig door de straat van Hormuz op weg naar Irak. Bij terugkomst in Den Helder werden de opvarenden van de Van Nes onthaald op een glimmende medaille van Enduring Freedom. De bemanning van de USS Grapple, die in dezelfde Golf bergingswerkzaamheden had verricht, kreeg een paar maanden later het eremetaal omgehangen van de operatie Iraqi Freedom. What’s in a name?<\/p>\n

Linkse trojka<\/b>
Tot ieders opluchting maakt Barack Obama nu aanstalten de laatste Amerikaanse militairen uit Irak terug te trekken en de gevangenis op Guant\u00e1namo Bay voorgoed te sluiten. Maar Nederland maakt zich op voor een onderzoek naar de \u00ednval. De Irak-soap is en blijft een typisch product van eigen bodem. Het grote debat in 2003 stond niet in het teken van Irak, maar in het kader van de slepende kabinetsformatie tussen het CDA en de PvdA, die uiteindelijk zou mislukken. De PvdA was destijds tegen de oorlog, terwijl het CDA de kant koos van de Amerikaanse bondgenoot. Om de kabinetsformatie niet in gevaar te brengen, kwam het CDA met een Haagse bezweringsformule op de proppen. Balkenende steunde de aanval op Irak alleen politiek, maar verleende ‘geen actieve militaire steun’.<\/p>\n

Toenmalig VVD-fractieleider Gerrit Zalm geloofde er geen snars van. Hoezo geen actieve militaire steun? Dat was ‘in strijd met de feiten’, zei Zalm. Hij wees op de Patriots in Turkije en het overnemen van taken van Amerikanen in Afghanistan. ‘Wij steunen de Verenigde Staten al actief.’
De linkse trojka van Halsema, Marijnissen en Bos viel juist over de symbolische term ‘politieke steun’. Met ‘geen actieve militaire steun’ hadden zij geen moeite. Wouter Bos: ‘Er kan geen sprake zijn van actieve Nederlandse betrokkenheid bij het conflict. Dit betekent: geen mensen en geen materieel.’<\/p>\n

Maar de Patriots, de Walrus, de Van Nes, en een P-3C Orion marinevliegtuig bleven paraat. En geen politicus, ook niet van GroenLinks of SP, die zelfs maar pleitte voor een blokkade van Amerikaans militair transport over Nederlandse bodem, zoals hun collega’s in Belgi\u00eb, Duitsland en Oostenrijk deden.<\/p>\n

Als het om de Amerikaanse broer gaat, wint de koopman het in Nederland steevast van de dominee. Tony Blair prees de ‘full support’ van de Nederlandse regering. De Australische Defensieminister Robert Hill was in zijn nopjes met ‘het fregat en de onderzee\u00ebr’ die Nederland naar het strijdtoneel stuurde. Kamerleden van links tot rechts hadden het allang kunnen weten: Nederland steunde de aanval op Irak. Zowel politiek als met ondersteunende militaire middelen.<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Balkenende is eindelijk overstag. De Nederlandse betrokkenheid bij de aanval op Irak gaat onderzocht worden. Maar of dat veel nieuws zal opleveren?<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[2143,121,2141,171],"tags":[1817,783,2219],"acf":[],"author_name":"Michiel Hulshof, Elma Verhey","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/98347"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=98347"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/98347\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Michiel Hulshof, Elma Verhey","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=98347"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=98347"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=98347"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}