{"id":98085,"date":"2009-02-14T10:35:00","date_gmt":"2009-02-14T08:35:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/verruimd-denken\/"},"modified":"2009-02-14T10:35:00","modified_gmt":"2009-02-14T08:35:00","slug":"verruimd-denken","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/verruimd-denken\/","title":{"rendered":"Verruimd denken"},"content":{"rendered":"
\n

Hoe ver gaat de offerbereidheid van Balkenende? Sinds vorige week sloopt de premier het ene na het andere heilige huisje. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Hij ziet nu hoe er wordt gemorreld aan twee belangrijke afspraken uit het coalitieakkoord: de strikte hantering van de begrotingsregels en het handhaven van de huidige AOW-leeftijd. Zijn taboes gaan op de helling. Dat is ongetwijfeld politiek lastig voor hem, maar voor de Nederlandse economie is het een zegen dat het kabinet zichzelf in deze crisistijd permitteert om taboedoorbrekend na te denken.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\u00a0<\/p>\n

\n

Laten we eerst kijken naar de begrotingsregels. Dit is een stel afspraken (sinds 1994) over hoe de overheid met ons geld omgaat: de regels disciplineren de politiek bij beslissingen over inkomsten en uitgaven. Zo ligt de groei van de uitgaven al vast voor de hele kabinetsperiode en mag het kabinet niet zomaar belastingen verhogen om meer uit te kunnen geven. Begrotingsregels dienen nobele doelen. Ze voorkomen politiek opportunisme, bijvoorbeeld van politici die tijdens hun korte regeerperiode de show willen stelen met onverantwoorde uitgaven, daarmee een zware wissel trekkend op de toekomst. Ze hebben ook een dempend effect op de groei en krimp van de economie: ze dwingen de overheid om in tijden van crisis de uitgaven op peil te houden, ten koste van het financieringstekort. Als het economisch beter gaat, moeten de meevallers worden gebruikt voor het verlagen van het tekort en – idealiter – het aanleggen van financi\u00eble reserves. Het doel van de begrotingsregels is gezonde overheidsfinanci\u00ebn op de lange termijn.<\/p>\n

Vanwaar dan nu dat gemorrel? Waarom pleit de president van De Nederlandsche Bank Nout Wellink (CDA) ineens voor ‘souplesse’ en is fractieleider Arie Slob van de ChristenUnie bereid tot een ‘open houding’ ten opzichte van de begrotingsregels? Het gaat hier om de regel dat het kabinet maatregelen moet nemen (lees: bezuinigen of belastingen verhogen) als het begrotingstekort uitkomt boven de twee procent van het nationaal inkomen. <\/p>\n

Deze regel is nu contraproductief, omdat het tekort volgend jaar door de recessie vrijwel zeker boven deze ‘signaalwaarde’ uit gaat komen. En de volgens afspraak te nemen maatregelen (bezuinigingen of belastingverhoging) zullen de economie geen goed doen. Voor de economie is het beter om op korte termijn extra uitgaven te doen, bijvoorbeeld door toekomstige uitgaven naar voren te halen, zoals Wellink voorstelt. Als het financieringstekort door deze incidentele uitgaven dan oploopt, dan is dat, met oog op de ernst van de huidige crisis, te billijken. Het gaat niet om de regels, maar om het doel: gezonde overheidsfinanci\u00ebn.<\/p>\n

Dan het andere taboe: de AOW-leeftijd. Voor Balkenende was de AOW tijdens de verkiezingen nog heilig. Het CDA zette Wouter Bos, die de AOW verder wilde fiscaliseren, neer als de grote vijand van de gepensioneerden (‘Met Bos bent u de klos’). In het coalitieakkoord werd afgesproken dat het kabinet er alles aan zou doen het ophogen van de AOW-leeftijd te voorkomen. Nu liggen de kaarten anders. CDA-minister Donner van Sociale Zaken, die al eerder pleitte voor het verhogen van de pensioenleeftijd, zei vorige week in de Tweede Kamer dat ‘het denken is verruimd’. Voor het kabinet is het ophogen van de AOW-leeftijd een mogelijkheid om de overheidsfinanci\u00ebn structureel en op de lange termijn weer gezond te krijgen. Dat is logisch. <\/p>\n

Toen de AOW in 1957 het licht zag, werd de gemiddelde man zeventig, nu achtenzeventig. Bovendien zijn we hoger opgeleid, beginnen we later met werken en is het werk minder zwaar geworden. De pensioenleeftijd had intussen gerust op zeventig jaar mogen liggen. Het verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd van vijfenzestig naar zevenenzestig jaar levert op termijn een besparing op van enkele miljarden per jaar, berekende het CPB vorige week.<\/p>\n

De crisis zet Balkenende IV ertoe aan taboes te doorbreken en ruim te denken. Ruim denken over de begrotingsregels biedt de mogelijkheid nu op korte termijn de economie te stimuleren. En door ruim denken over de AOW-leeftijd kan op de lange termijn de gezondheid van de overheidsfinanci\u00ebn worden veiliggesteld. Het offeren van taboes is in beide gevallen een zegen voor de economie.<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Irak, de begrotingsregels, de AOW-leeftijd: de taboes van Balkenende IV zijn ineens bespreekbaar. Voor de economie is dat een zegen.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[1533,603,1589,803,1881,601,595],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Kees Kraaijeveld","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/98085"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=98085"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/98085\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Kees Kraaijeveld","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=98085"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=98085"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=98085"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}