{"id":97649,"date":"2009-02-28T13:33:00","date_gmt":"2009-02-28T11:33:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/jsf-weg-met-dat-vliegtuig\/"},"modified":"2009-02-28T13:33:00","modified_gmt":"2009-02-28T11:33:00","slug":"jsf-weg-met-dat-vliegtuig","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/jsf-weg-met-dat-vliegtuig\/","title":{"rendered":"JSF: weg met dat vliegtuig"},"content":{"rendered":"
\n

In de coalitie lopen de spanningen over de aankoop van de JSF steeds verder op. Staats\u00adsecretaris van Defensie Jack de Vries wil hoe dan ook dat de miljardenorder doorgaat. Maar is dat wel zo verstandig? De belangrijkste argumenten t\u00e9gen de JSF op een rijtje.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

In april moet de Tweede Kamer beslissen over de aanschaf van twee testtoestellen van de F-35 Joint Strike Fighter (JSF). Hoewel het parlement pas volgend jaar definitief besluit over de JSF is het eigenlijk al een done deal als de testtoestellen er komen. Het Zweed\u00adse bedrijf Saab dat het concurrerende vliegtuig Gripen AG produceert, heeft al aangekondigd dat het zich dan zal terugtrekken.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

De Tweede Kamer, de PvdA voorop, wil de Gripen een eerlijke kans geven. Vori\u00adge week ging een delegatie op bezoek in Zwe\u00adden, waar ze enthousiast van terug kwamen. Staats\u00adsecretaris Jack de Vries en de top van het ministerie van Defen\u00adsie zien dat met lede ogen aan. Zij willen de JSF en niets anders. De afgelopen maanden kwam het tot flinke botsingen in het parlement tussen De Vries en de oppositie plus de PvdA omdat de staatssecretaris herhaalde verzoeken om informatie over de JSF heeft getraineerd of afgewezen. Ook de Alge\u00adme\u00adne Reken\u00adkamer is kritisch. Het ministerie zou zich helemaal richten op de keuze voor de JSF, zich niet instellen op een mogelijke andere keuze en de Kamer te eenzijdig en te beperkt informeren over de opvolger van de F-16. Veel \u2018risico\u2019s en onzekerheden\u2019 blijven zo buiten beeld.<\/p>\n

De argumenten v\u00f3\u00f3r de JSF zijn genoegzaam bekend: het vliegtuig is vrijwel onzichtbaar voor de radar, is sneller en wendbaarder dan zijn concurrenten en in technologisch opzicht superieur. Het Neder\u00adlandse leger kan met de JSF blijven meedoen aan belangrijke militaire operaties. En nooit uitgesproken maar wel belangrijk: de Amerikanen zijn onze belangrijkste bondgenoot, maar ze zullen nooit toestaan dat er Ameri\u00adkaan\u00adse kernbommen onder een Zweeds toestel worden gehangen. Staats\u00adsecretaris De Vries wil de testtoestellen per se aanschaffen omdat luchtmachtpiloten anders niet mee kunnen doen aan trainingsprogramma\u2019s. Maar je kunt je afvragen of Neder\u00adland wel moet willen doorgaan in de eredivisie. Het k\u00e1n anders: Itali\u00eb \u2013 ook een trouwe bondgenoot van de Vere\u00adnig\u00adde Sta\u00adten \u2013 is uit het programma gestapt en ziet af van de aankoop van testtoestellen. En er zijn genoeg argumenten waarom ook de Nederland\u00adse regering zich zou moeten bedenken.<\/p>\n

1. De kosten van de JSF gieren de pan uit<\/b>
In december meldde Defensie dat de kosten voor aanschaf en onderhoud van de JSF over een periode van dertig jaar naar schatting zullen uitkomen op 14,4 miljard euro. Maar dat bedrag zal zonder twijfel oplopen. In maart 2008 meldde de Ameri\u00adkaan\u00adse rekenkamer dat de kosten per vlieguur zullen verdubbelen, eerder luidde zij de noodklok over opgelopen kosten, vertraging in de productie en tegenvallende orders. Lock\u00adheed laat de prijs per toestel afhangen van het aantal vliegtuigen dat wordt verkocht. Hoe minder hoe duurder. Ook wordt gevreesd voor kinderziekten omdat veel nieuwe technologie die in het vliegtuig gebruikt wordt nog maar nauwelijks is getest.<\/p>\n

Bij de Saab Gripen weten we in elk geval waar we aan toe zijn. De Zweden vragen 4,8 miljard euro voor de vliegtuigen en nog eens 4,8 miljard voor dertig jaar onderhoud. Dat is bij elkaar een gegarandeerd bedrag van 9,6 miljard. Onafhankelijke defensiebladen oordelen gunstig over de kwaliteiten van de Gripen. Kamer\u00adleden die vorige week op bezoek waren in Zweden noemden het aanbod \u2018aantrekkelijk\u2019, maar Defensie doet het af als \u2018niet kloppend\u2019 omdat allerlei kosten niet zouden zijn meegenomen in de prijs. Het parlement wil nu dat ook Lockheed Martin met een gegarandeerde prijs komt, zodat ze een goede vergelijking kunnen maken. Een Kamer\u00addelegatie brengt komende week een bezoek aan de JSF-producent. <\/p>\n

2. De F-16\u2019s kunnen veel langer mee<\/b>
Oud-voorlichter van Defensie Bert Kreemers publiceerde onlangs zijn proefschrift Hete hangijzers, over de aanschaf van gevechtsvliegtuigen in Ne\u00adder\u00adland. In het boek zat een spectaculair nieuwtje: volgens Kreemers kunnen de F-16\u2019s tien jaar langer mee dan De\u00adfen\u00adsie beweert. Ze zouden niet in 2014 maar pas in 2022 aan vervanging toe zijn. De\u00adfen\u00adsie doet zijn berekeningen af als onzin en blijft vasthouden aan 2014. Maar de staatssecretaris moest zich wel in bochten wringen om tot die conclusie te komen. Zo ging het ministerie er tot nu toe van uit dat de F-16 175 vlieguren per jaar maakt. Maar met ingang van 2009 stelde Defen\u00adsie dat cijfer naar boven toe bij: de F-16\u2019s gaan nu tweehonderd uur per jaar de lucht in. Dat aantal is precies genoeg om in 2014 aan een totaal van zesduizend uur te komen, waarna de vliegtuigen kunnen worden afgeschreven. \u2018De staatssecretaris goochelt met de cijfers,\u2019 zei PVV\u2019er Hero Brink\u00adman deze week tijdens een algemeen overleg.<\/p>\n

De Vries en de Kamer hakketakken ook al maanden over een andere kwestie rondom de levensduur van de F-16: de zogenaamde end life update. Dat komt neer op een grondige revisie om de straaljagers nog een paar jaar te kunnen laten vliegen. De Vries heeft gebeld met Lockheed en daar is gezegd dat zo\u2019n update onmogelijk is. Niet vreemd, want noch de fabrikant, noch de staatssecretaris zijn gebaat bij een verlenging van de F-16\u2019s \u2013 dat zou de komst van de JSF in de wielen rijden. Af\u00adgelo\u00adpen week deed De Vries de end life update in de Tweede Kamer af als onnodig en iets dat \u2018de belastingbetaler heel veel geld zou gaan kosten\u2019. PvdA\u2019er Ange\u00adlien Eijsink reageerde woedend. Al in november 2007 vroeg zij om een \u2019transparant en onafhankelijk\u2019 onderzoek naar de end life update. \u2018Maar van een onderzoek is helemaal geen sprake, laat staan dat het onafhankelijk en transparant is verlopen. Ik wil u namens de belastingbetaler controleren. Mijn fractie wil serieus genomen worden,\u2019 brieste ze.<\/p>\n

3. Niet verstandig om tijdens crisis miljarden uit te geven<\/b>
De Amerikaanse minister van Defensie Robert Gates gaf afgelopen week tijdens een hoorzitting in het Congres toe dat hij \u2018de moed zal moeten opbrengen\u2019 om harde keuzen te maken nu de Ameri\u00adkaan\u00adse economie onderuit is gegaan. Gates sloot niet uit dat ook de JSF getroffen zal worden door de bezuinigingswoede.<\/p>\n

Ook in Den Haag begint de crisis een rol te spelen. Steeds luider klinkt de vraag of het wel zo gepast is miljarden uit te geven aan wapentuig. PvdA\u2019er Angelien Eijsink haalde fijntjes de woorden van premier Balkenen\u00adde aan dat de komende tijd \u2018alles bespreekbaar is\u2019. Wat haar betreft dus ook de aankoop van de JSF. \u2018U wilt een bezuiniging van honderden miljoenen op Defen\u00adsie. U zorgt voor onzekerheid bij onze jongens,\u2019 reageerde De Vries met veel dramatiek tijdens het overleg. Achter de schermen onderhandelen de coalitiepartijen over aanpassing van de begroting. In Den Haag gaat het gerucht dat Balkenende PvdA-voorman Bos een duivels aanbod zal doen: als de PvdA ophoudt met zeuren over de JSF zal het CDA de ontwikkelingshulp ontzien. Een nieuw speeltje voor de luchtmacht in ruil voor hulp aan de armen en verdrukten in Afrika.<\/p>\n

4. De JSF is verouderd<\/b>
Het belangrijkste argument voor de aanschaf van de JSF is dat het vliegtuig zo goed als onzichtbaar is voor de radar. Maar tegen de tijd de JSF van de band rolt (door alle problemen bij de productie misschien pas na 2020), is die zogenaamde stealth-technologie verouderd. Er zullen allerlei technieken bedacht zijn om ook \u2018onzichtbare vliegtuigen\u2019 te onderscheppen. Verder gaan de ontwikkelingen met de zogenaamde unmanned aerial vehicles (UAV\u2019s), onbemande vliegtuigjes, heel snel. Be\u00adman\u00adde vliegtuigen zullen er altijd blijven, maar wel veel minder. Ergo: als we een nieuwe straaljager kopen, dan kunnen we met minder toe.<\/p>\n

5. De JSF maakt te veel lawaai<\/b>
De Joint Strike Fighter maakt veel meer lawaai dan de F-16. \u2018Het geluidsniveau van de JSF is heel erg hoog,\u2019 gaf een woordvoerder van het ministerie van Defensie toe in NRC Handels\u00adblad. In Fries\u00adland klinkt daarom steeds meer protest tegen de komst van de JSF naar vliegbasis Leeuwar\u00adden. Vanwege de geluidsoverlast moeten wellicht tweeduizend mensen verhuizen uit dorpen als Marssum, Jelsum en Corn\u00adjum. Staats\u00adsecretaris De Vries probeerde tijdens een bezoek aan de basis bezorgde bewoners gerust te stellen. Maar hij benadrukte tegelijkertijd dat als \u2018onze jongens\u2019 naar gevaarlijke missies gaan, dat wel in zo veilig mogelijk toestellen (lees JSF) moet gebeuren. <\/p>\n

Zijn (Friese) partijgenoot Joop Atsma probeerde de geesten te bezweren met een klassiek argument: de komst van de JSF zal zorgen voor werkgelegenheid. Overigens is het opvallend dat Defen\u00adsie in de laatste kandidatenvergelijking de zogenaamde \u2018lawaaiparagraaf\u2019 heeft weggelaten. Niet zo vreemd, want de Gripen is veel stiller dan de JSF, ook al wilde de staatssecretaris de Tweede Kamer aanvankelijk anders doen geloven.<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

In de coalitie lopen de spanningen over de aankoop van de JSF steeds verder op. Staats\u00adsecretaris van Defensie Jack de Vries wil hoe dan ook dat de miljardenorder doorgaat. Maar is dat wel zo verstandig? De belangrijkste argumenten t\u00e9gen de JSF op een rijtje.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[2033,2031,847,121,171],"tags":[783,2197],"acf":[],"author_name":"Harm Ede Botje","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/97649"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=97649"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/97649\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Harm Ede Botje","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=97649"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=97649"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=97649"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}