Robert Jasper Grootveld (1932-2009)<\/p>\n
Wie een boek schrijft over een nog levende persoon, krijgt vroeg of laat te maken met het feit dat de biografie zelf een rol gaat spelen in het leven van de hoofdpersoon. Toen ik afgelopen najaar het manuscript voor de biografie van Robert Jasper Grootveld (Magi\u00ebr van een nieuwe tijd) afsloot, realiseerde ik me dat mijn werk er weliswaar grotendeels op zat, maar dat het leven van RJG gewoon doorliep. Een verlenging die, wat er ook zou gebeuren, geen invloed meer zou hebben op zijn biografie, terwijl die biografie wel een grote rol ging spelen in zijn leven.<\/p>\n
RJG bleef elke donderdag dat ik hem opzocht vragen of ik nog wat voor hem had meegebracht. Tijdens het werk aan de biografie legde ik iedere week iets aan hem voor om zijn geheugen op te frissen. De voorafgaande weken had ik steeds een nieuw hoofdstuk van het boek aan hem voorgelezen. Hij hoorde het zwijgend aan, zich menigmaal verbazend over de capriolen uit zijn eigen leven. ”t Is gebeurd,’ beaamde hij dan enigszins berustend. ‘Jij weet meer van mij dan ik van mezelf.’ Af en toe kwam hij nog wel met een korte, maar scherpzinnige associatie.<\/p>\n
Toen ook het voorlezen achter de rug was, kon ik hem weinig anders meer bieden dan het vooruitzicht van de boekpresentatie. Hij leefde er intens naar toe. Toch zag ik er met enige ongerustheid naar uit. De vorige keer namelijk dat hij in het middelpunt stond, tijdens een hommage in Ruigoord bij zijn vijfenzeventigste verjaardag in de zomer van 2007, kreeg hij een lichte beroerte. Hij herstelde goed, maar het maakte duidelijk dat alle aandacht het nodige risico met zich meebracht.<\/p>\n
De presentatie van het boek op 7 februari in het voormalige Volkskrantgebouw was een groot succes. Het was druk en RJG schalde zijn bekende leus door de zaal: ‘Wat hebben we het goeeed!’ Maar ook zijn andere kant kwam naar voren. Ieder die het waagde in de naast hem staande lege zetel te gaan zitten, kreeg de volle laag. Want die stoel was voor Klaas, zijn beschermheilige, en die moest nog komen. Zo serieus nam hij zijn eigen denkbeelden, die door velen als een ludieke pastiche op de werkelijkheid zijn opgevat.<\/p>\n
Het overlijden van RJG, twee\u00ebnhalve week na de presentatie van de biografie, kwam niet zo onverwacht als het leek. Zijn gezondheid was al jaren precair, en hij had veel last van de longproblemen die hem uiteindelijk fataal zijn geworden. Hij werd steeds kortademiger en kon nauwelijks meer praten – een pijnlijke ervaring voor deze breedsprakige verhalenverteller. Omdat hij ondanks zijn kwalen gewoon stug bleef roken, blowen en drinken was zijn levenseinde niet iets dat nog ver in het verschiet lag. Vaak leek het alsof hij zich allang bij zijn naderende einde had neergelegd, en nieuwsgierigheid naar zijn biografie heeft hem ongetwijfeld gesterkt om het eindresultaat nog mee te maken.<\/p>\n
Ouwe taaie<\/p>\n
Vorige week woensdag werd RJG opgenomen in het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis nadat hij door ademhalingsproblemen bewusteloos was geraakt op zijn kamer in verzorgingshuis Sint Jacob. Na een paar dagen aan de beademingsapparatuur, moest hij weer alleen gaan ademen. We konden nauwelijks nog met hem praten vanwege die vervelende buis in zijn keel, en vanaf vorige week zaterdagochtend bereidden we ons op het ergste voor. Maar wonderwel leek hij zich te herstellen. Danig verzwakt, dat wel, kwam hij pruttelend weer aan de praat. En een half uur later zong hij opnieuw ‘ouwe taaie’ met ons. De vooruitzichten waren desalniettemin somber.<\/p>\n
Het was typisch RJG dat een van de eerste vragen die hij stelde toen hij weer kon praten, was hoe de recensies van het boek waren. Met het mooie stuk dat net in de Volkskrant was verschenen, konden we hem tevreden stellen. Hij wilde daarna het boek per se vasthouden in bed en klampte er zich letterlijk aan vast. Apetrots was hij op zijn biografie.<\/p>\n
Een paar dagen later, op donderdagochtend 26 februari, is hij met enkele vrienden om zich heen, die hem vasthielden en gitaar voor hem speelden, bezweken. De laatste vierentwintig uur is hij niet meer bij bewustzijn geweest en zo is hij uiteindelijk rustig ingeslapen.<\/p>\n
En wat zou hij genoten hebben van alle aandacht die hem na zijn overlijden ten deel is gevallen. In het NOS-journaal, extra uitzendingen, grote koppen en foto’s op de voorpagina’s van kranten. RJG was weer helemaal terug. Waarschijnlijk hebben veel mensen van onder de veertig nu pas voor het eerst kennisgemaakt met deze wonderlijke figuur, die in de vreemdste creaties uitgedost in de jaren zestig de antirookmagi\u00ebr uithing.<\/p>\n
Bij zijn overlijden bleek weer hoeveel mensen hij ge\u00efnspireerd heeft. Hij was in staat om op subtiele wijze steeds weer verschillende facetten van de (talige) werkelijkheid om hem heen op een volstrekt originele en vaak onnavolgbare wijze met elkaar in verbinding te brengen. Sinds ik de biografie heb afgesloten, stuit ik nog regelmatig op originele verbanden in zijn leven die ik eerder over het hoofd gezien heb. Maar het mysterie en de raadselachtigheid rond zijn persoon verdwijnt er niet mee.<\/p>\n
In een vloeiend betoog was hij in staat je mee te slepen van zijn waarschuwingen tegen het roken en het gevaar van de indoctrinatie door de reclame naar zijn angst voor de verslaving, vandaar kwam hij dan uit bij het Nederlandse woord droog, want ‘droog’ heeft met ‘drugs’ te maken. Van ‘droog’ maakte hij dan weer een kernbegrip om de geschiedenis van dit land te begrijpen, want vroeger zaten we in dit moeras allemaal boven op elkaar op een droge terp, dat was alleen vol te houden in een tolerante gemeenschap. Voor hem waren het gebruik van marihuana en tolerantie dan ook onlosmakelijk met elkaar verbonden. En hij vertelde zijn verhalen op zijn piepschuimen vlotten, die hem bij mogelijke rampspoed droog zouden houden.<\/p>\n
De vraag of datgene wat RJG dreef voortkwam uit genialiteit of gekte, blijft fascineren. Misschien ligt in die onbestemdheid ook wel zijn grootste kracht. Onbedoeld nodigde RJG iedereen uit zich een eigen beeld te scheppen, van hem en van de werkelijkheid die hij voorspiegelde.<\/p>\n
Omdat hij de wereld op zo’n wonderlijke wijze tegemoet trad, draagt hij het in zich om ook na zijn dood een inspiratiebron te blijven. Daarom mag in navolging van Simon Vinkenoog die zich al vroeg in de jaren zestig van de uitzonderlijkheid van RJG bewust was, de oproep weerklinken: ‘Amsterdam, wees uw unieke helden dankbaar’.<\/p>\n
De uitvaart van Robert Jasper Grootveld is op 7 maart. Om 11 uur verzamelen bij het Lieverdje; na een vlottentocht is om 14 uur een herdenkingsbijeenkomst in het voormalige Volkskrantgebouw in de Wibautstraat, waarna hij om 16 uur op Zorgvlied wordt begraven.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Biograaf Eric Duivenvoorde blikt terug op de laatste dagen van de antirook\u00admagi\u00ebr. \u2018De vraag of datgene wat RJG dreef voortkwam uit genialiteit of gekte, blijft fascineren. Maar misschien ligt in die onbestemdheid ook wel zijn grootste kracht.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Eric Duivenvoorde","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/97369"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=97369"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/97369\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Eric Duivenvoorde","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=97369"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=97369"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=97369"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}