Beschouwingen van Pamuk<\/p>\n
‘Ik zou willen dat ik veel minder boeken nodig had om het vertrouwen te kunnen voelen dat mijn bibliotheek me geeft, het gevoel “thuis te zijn”,’ schrijft Orhan Pamuk in een van zijn beschouwingen in De andere kleuren. Pamuk heeft een bibliotheek van twaalfduizend boeken. Alsof die boeken op zich niet voldoende zijn, vergelijkt hij ze met vrouwen: ‘Wat me in feite gelukkig maakt, is dicht bij hun inhoud te zijn, te weten dat ik die boeken ieder moment kan lezen, net als alleen al de gedachte aan vrouwen van wie we weten dat ze altijd klaar staan om ons lief te hebben, ons zielsgelukkig maakt.’ Tja.<\/p>\n
En hij vervolgt: ‘Omdat ik bang ben voor deze verslaving, net zoals ik dat voor de liefde ben, maakt iedere goede reden die ik me kan bedenken om daarvan (dat wil zeggen van de boeken) af te komen, me gelukkig.’<\/p>\n
Zo. Zo. Wee degene die iets tussen haakjes zet. Want wat in het voorbijgaan wordt gezegd, daar staat een mens het langst bij stil.<\/p>\n
Pamuk geeft zich bloot in dit boek, al is dat niet altijd even aangenaam om naar te kijken. Bekentenisliteratuur heeft vaak iets plakkerigs. Maar laat ons eerlijk zijn, in Pamuks geval is dat plakkerigheid van uitstekende patisserie. Goed geschreven en met grote eruditie. Vaak leiden zijn persoonlijke problemen tot een inzicht in de vraag ‘wat is nu mijn identiteit?’. De wil een ander te worden, het geworstel met identiteit en nationaliteit, is een van de hoofdthema’s in het werk van Pamuk, het waarom daarvan laat zich in de vele beschouwingen in De andere kleuren lezen. Hoe Turks is hij, wat is Turkije en hoe kan een natie zich plaatsen tussen een islamitisch verleden \u00e9n een Europese toekomst? En wat is zijn plaats in een gezin met een sterke broer die zijn alter-ego werd?<\/p>\n
De andere kleuren, een bundeling van idee\u00ebn, notities uit aantekenboeken, een kort verhaal, fragmenten uit interviews en artikelen die hij de laatste dertig jaar schreef, is het eerste boek van de Turkse schrijver Orhan Pamuk nadat hij in 2006 de Nobelprijs voor de literatuur kreeg. Het geeft vooral een blik op zijn brede register als man en als schrijver. ‘Ik heb de stukken verzameld tot een nieuw boek met een autobiografisch centrum,’ zegt hij in zijn voorwoord. Wie het eenendertig pagina’s tellende register leest, krijgt een eerste overzicht van de essenties van Pamuk. De meeste verwijzingen krijgen de lemma’s: aardbevingen, angst, boeken, Dostojevski, Europa, kunst, leven, lezers, literatuur, de familie Pamuk, romans, schuldgevoel, stilte, televisie, Turkije. (Opvallend detail: bij het lemma vrouwen staat: ‘zie angst voor’.) Wat een leven. Het lemma leven is trouwens onderverdeeld in: Andere loop van \u2026; Betekenis van \u2026; Diepte van \u2026; Gelijkenis van \u2026; Kwetsbaarheid van \u2026; Snoodheid en onbetrouwbaarheid van \u2026; Verwachtingen van \u2026; Vragen van romanschrijvers over \u2026 .<\/p>\n
En wat een werk. ‘In de loop van de jaren ben ik er steeds meer van overtuigd geraakt dat literatuur niet zozeer het vertellen van de wereld is, als wel: de wereld met woorden zien,’ schrijft hij. ‘Het versteende geraamte van de taal doorbreken,’ noemt hij het. ‘Wat daarvoor nodig is, is een vel papier, een pen en een zeker optimisme om naar de wereld te kijken.’ Dat optimisme is soms zoek. ‘Ik heb de pijn van de eenzaamheid nodig om mijn verbeeldingskracht zijn gang te kunnen laten gaan. En dan ben ik gelukkig.’<\/p>\n
De vele soorten eenzaamheid waarmee Pamuk zich in zijn leven geconfronteerd voelde, ook daarover gaat dit boek. De manier waarop hij werd aangeklaagd door de Turkse overheid wegens zijn uitspraken over de volkerenmoord op de Armeni\u00ebrs tijdens de Eerste Wereldoorlog, hoe hij zich buitengesloten voelt als kosmopoliet. Zijn vader die verdween toen hij zeven was, het rijke milieu waaruit hij afkomstig is, en de waarheid van de bekende zin uit Anna Karenina van Tolstoj, dat alle gelukkige gezinnen op elkaar lijken, maar elk ongelukkig gezin ongelukkig is op zijn manier. Een getormenteerde man tussen boeken en leeg blad papier, zo komt hij uit de bundel naar voren. ‘Ik ben er altijd van overtuigd geweest dat er een ambitieuze, moeilijk tevreden te stellen scriptomaniak in me huisde,’ schrijft hij, ‘en dat ik wel moet schrijven om hem tevreden te houden.’<\/p>\n
Soms noemt hij die scriptomaniak een demon. Zoals in een interview uit Paris Review: ‘Ik heb altijd gevonden dat je niet moet schrijven op de plek waar je slaapt of die je deelt met je partner. De rituelen en details helpen de verbeeldingskracht op een of andere manier om zeep. Ze vermoorden de demon in me.’<\/p>\n
De andere kleuren is de atlas van de wegen die Pamuk bewandelde.<\/p>\n
Orhan Pamuk, ‘De andere kleuren’, uit het Turks vertaald door Hanneke van der Heijden, De Arbeiderspers, 525 pagina’s, \u20ac 32,50<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Beschouwingen van Pamuk ‘Ik zou willen dat ik veel minder boeken nodig had om het vertrouwen te kunnen voelen dat mijn bibliotheek me geeft, het gevoel “thuis te zijn”,’ schrijft Orhan Pamuk in een van zijn beschouwingen in De andere kleuren. Pamuk heeft een bibliotheek van twaalfduizend boeken. Alsof die boeken op zich niet voldoende […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[293,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Anna Luyten","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/97365"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=97365"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/97365\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Anna Luyten","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=97365"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=97365"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=97365"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}