Politiek pamflet<\/p>\n
Hij was laatst in het nieuws, in de rubriek ‘Dissidente PvdA’ers die de partij op stelten zetten’. Ren\u00e9 Cuperus, medewerker van het wetenschappelijk bureau van de PvdA en zelfverklaard eurocriticus, stelde zich kandidaat voor het Europees Parlement. Partij in rep en roer, want de PvdA is v\u00f3\u00f3r Europa. Prima dat je daar vanuit je denktank vragen bij stelt, maar zelf het EP in? Cuperus kwam op de vrijwel onverkiesbare vijfde plaats van de lijst terecht.<\/p>\n
Voor wie zich sindsdien afvroeg wat de kritiek op de EU van deze partij-ideoloog eigenlijk inhoudt, is er nu zijn lijvige pamflet De wereldburger bestaat niet. Met daarin ook zijn bezwaren tegen de globalisering en de multiculturele samenleving, plus een oproep om het populisme serieus te nemen. Dit alles verpakt in een tirade tegen internationale en nationale elites – de hoofdschuldigen van alle ellende.<\/p>\n
Aan die elites is De wereldburger bestaat niet gericht. ‘De wereldburger’, schrijft Cuperus, is het ideaal geweest van een machtige groep figuren uit het internationale bedrijfsleven en de politiek. Zij wilden (en willen) dat de wereld \u00e9\u00e9n groot dorp wordt – de global village die die machtigen zelf al bewonen als zij in hun priv\u00e9jets de wereld rond vliegen. Het klinkt prettig kosmopolitisch, stelt Cuperus, maar dat streven heeft desastreuze gevolgen gehad. Want hoe moest dat dorp totstandkomen? Door ongebreideld kapitalisme wereldwijd vrij baan te geven, door flexibilisering van de arbeidsmarkt, door privatiseringen, door de Europese eenwording erdoor te drukken, door de multiculturele samenleving te idealiseren. De laatste tijd is dat globaliseringsproject met grote vaart uitgevoerd, ook door onzekere Nederlandse elites.<\/p>\n
Maar de wereldburger bestaat dus helemaal niet. Het gevolg was geen vrolijke wereldgemeenschap, maar uitgeholde democratie\u00ebn, verzorgingsstaten op de helling, het multiculturele drama, een maatschappij die verdeeld raakt in winners en losers, een exorbitant rijke bovenklasse, een fragmenterende, bange middenklasse, nou ja, eigenlijk alles wat er nu mis is. En als reactie op dat alles: de opkomst van het populisme.<\/p>\n
Dat is het punt dat Cuperus wil maken: de populisten (lees: Geert Wilders en Jan Marijnissen) hebben de rancune tegen buitenlanders en het wantrouwen van de burger tegenover de politiek niet veroorzaakt, zij maken alleen gebruik van de onvrede die de elites (lees hier: de PvdA) hebben gecre\u00eberd. Die elite moet weer luisteren naar de gewone burger, moet weer ‘streetwise’ worden.<\/p>\n
Cuperus weet het allemaal vlot op te schrijven. Toch zijn bij zijn betoog kanttekeningen te plaatsen. Zo klinkt zijn analyse bekend – van wijlen Hendrik Jan Schoo en Thijs W\u00f6ltgens, Cuperus’ sociaal-conservatieve idolen, tot een hele reeks sociologen is inmiddels wel het verband tussen globalisering en de opkomst van nationalistische populisten onder woorden gebracht. De vraag is wat deze elite-theorie daar aan toevoegt.<\/p>\n
Bovendien geeft Cuperus allochtonen ook nog een veeg uit de pan: hij heeft het wel erg vaak over hun ‘onwil’ om te integreren. Zo komt hij uit op een idealisering van de (lagere) middenklasse – die is het willoze slachtoffer tussen een dove bovenlaag en tegenwerkende nieuwkomers. Terwijl je je kunt afvragen of die middenklasse niet medeschuldig is aan de problemen – een land krijgt immers de politici op wie het heeft gestemd.<\/p>\n
Daarnaast blijft bij het lezen de vraag opkomen of de wereld al niet een stap verder is. Het hele politieke spectrum, de PvdA incluis, is sinds Fortuyn al flink opgeschoven richting de mening van ‘de gewone burger’. Obama lijkt een voorbeeld van de door Cuperus zo gewenste ‘wijze’ leider. En de kredietcrisis heeft het neoliberalisme al behoorlijk in diskrediet gebracht. De vraag zou moeten zijn: hoe komt het dat ondanks deze ontwikkelingen Wilders nog altijd zo goed scoort in de peilingen? Cuperus’ betoog komt in dit licht wat achterhaald over. Typerend is hoe hij reageert op de kredietcrisis: aan het eind van zijn boek ‘hoopt’ hij dat hiermee een omslag mogelijk wordt. In andere passages vraagt hij zich af of de kredietcrisis wel tot zelfonderzoek van de elite zal leiden. Beargumenteren doet hij dat alles niet.<\/p>\n
Tenslotte: wat moet er nu gebeuren? Hierover is Cuperus vaag. Hij heeft het over ‘wijs leiderschap’. Hij wil meer aandacht voor culturele en sociale verschillen. Europese bevoegdheden moeten weer terug naar de staten. De burger moet meer democratische middelen in handen krijgen. We moeten streven naar ‘een Groter Wij’. En we moeten terug naar het ‘Europese middenklassemodel’.<\/p>\n
Benieuwd of de elite hiervan onder de indruk is.<\/p>\n
Ren\u00e9 Cuperus, \u2018De wereldburger bestaat niet. Waarom de opstand der elites de samenleving ondermijnt\u2019, Bert Bakker, 344 pagina\u2019s, \u20ac 19,95<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Politiek pamflet Hij was laatst in het nieuws, in de rubriek ‘Dissidente PvdA’ers die de partij op stelten zetten’. Ren\u00e9 Cuperus, medewerker van het wetenschappelijk bureau van de PvdA en zelfverklaard eurocriticus, stelde zich kandidaat voor het Europees Parlement. Partij in rep en roer, want de PvdA is v\u00f3\u00f3r Europa. Prima dat je daar vanuit […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[293,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Henk van Renssen","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/96313"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=96313"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/96313\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Henk van Renssen","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=96313"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=96313"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=96313"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}