Toneel \/ Interview Roos Ouwehand<\/p>\n
Is bewondering wel een goed uitgangspunt? Toen Roos Ouwehand rondliep met het idee van een boek over Joop Admiraal, heeft ze zich dat keer op keer afgevraagd. Waarom zou uitgerekend zij iets moeten doen met de nagedachtenis van die geweldige acteur, die weliswaar tien jaar lang haar collega was geweest, maar die ze niet eens zo h\u00e9\u00e9l goed heeft gekend? En was de man die geschiedenis schreef met het Werkteater, die internationale roem vergaarde met U bent mijn moeder, de monoloog over zijn dementerende moeder, was die nuchtere, bescheiden Joop Admiraal zelf niet volledig wars geweest van alles wat naar bewondering riekte?<\/p>\n
Anderhalf jaar na de plotselinge dood van Admiraal in 2006 klopte Roos Ouwehand aan bij diens voormalige levenspartner. Zonder uitgewerkt plan, en met aan schrijfervaring alleen de columnachtige ‘stukjes’ over haar eigen leven die regelmatig op de achterpagina van de NRC verschijnen. Weduwnaar Jaap Jansen was blij met de aandacht voor Joop, maar verwoordde ook haar aarzeling. ‘Jij hield heel veel van Joop,’ zei hij, ‘en dat is misschien wel helemaal niet goed.’ Maar tegen de tijd dat Ouwehand vertrok, had ze de beschikking gekregen over de dozen waar Admiraal ‘zo nu en dan wat in had gegooid’. En daarmee begon de zoektocht die zou resulteren in Eigenlijk ben ik Spaans – het leven van Joop Admiraal.<\/p>\n
Een biografie wil Ouwehand het niet noemen. ‘Het is meer een persoonlijk gekleurd portret,’ zegt ze. Ze laat in het boek anderen aan het woord over de bijzondere persoon die Admiraal op en buiten het podium was, maar haalt ook zelf herinneringen op. En ze vertelt over het toneelvak dat zij n\u00e9t weer aan het beoefenen is, nadat ze het acht jaar lang vaarwel heeft gezegd om voor haar kinderen te zorgen. Ze spiegelt zich aan Joop Admiraal, de man die zij uit het oog verloor toen ze wegging bij Toneelgroep Amsterdam, en die het theaterdier was dat zij zelf niet bleek te zijn.<\/p>\n
Dan maar uit bewondering<\/p>\n
Acteren komt voort uit de wens ‘om iets te onthullen wat in het gewone, dagelijkse leven niet onthuld kan worden’, schrijft ze. Dat is maximaal van toepassing op Joop Admiraal, die in zijn rollen taboedoorbrekend eerlijk kon zijn, over de dood, over dementie, over homoseksualiteit, over de wreedheid van kinderen en de eenzaamheid van de ouderdom. En die deze eerlijkheid koppelde aan een groot besef van vorm, van de juiste dosering van emoties en energie, en altijd door bleef zoeken naar dat ene zinnetje, die ene houding die alles omvatte.<\/p>\n
Tot ver na zijn ‘pensioen’ maakt hij nog indruk met zijn onopgesmukte spel, terwijl zijn verschijning fr\u00eale werd en zijn stem broos. Toch schrok Ouwehand van zijn overlijdensbericht. ‘Sinds mijn vertrek bij Toneelgroep Amsterdam had ik hem niet meer gezien. Het was een pijnlijke beslissing om te stoppen en ik was het toneel een tijdlang uit de weg gegaan. Ik dacht altijd: ik ontmoet Joop wel weer eens, dan gaan we samen naar het caf\u00e9 en praten we weer bij. Maar toen waren er ineens die rouwadvertenties. Het weekend na zijn dood heb ik een stukje voor de NRC geschreven, omdat ik zo graag wilde vertellen hoe hij w\u00e1s. En in het jaar daarna bleef ik maar met hem bezig. Als acteurs dood zijn, zijn ze ook meteen zo d\u00f3\u00f3d, en ik dacht: er moet iets over hem worden vastgelegd. Misschien moet ik dat zelf gaan doen. Dan is het maar geschreven uit bewondering.’<\/p>\n
Wat was het belangrijkste dat u wilde vastleggen?<\/p>\n
‘Ik wilde over zijn carri\u00e8re vertellen, want die is buitengewoon interessant. Hij heeft de opkomst van het persoonlijke theater mede vormgegeven, hij was bij de oprichting van het Werkteater en heeft echt gestreden voor het nieuwe toneel waarvan niemand toen nog wist wat het moest zijn. En later is hij weer teruggekeerd naar een groot gezelschap, wat toen een totale transformatie had ondergaan. Die hele ontwikkeling heeft hij meegemaakt, altijd met evenveel respect voor alle bloemen die bloeiden. Terwijl hij uit een nest kwam waar niks, nada aan toneel werd gedaan, met een vader die nota bene veld- wachter was in het dorp in de Betuwe waar hij opgroeide.’<\/p>\n
U schrijft heel ontroerend over die vader, een grote, stoere en diepgelovige man ‘die toch houdt van zijn zachtaardige zoon, en zijn best doet hem te begrijpen en te accepteren’.<\/p>\n
‘Joop vertelde z\u00e9lf altijd zo liefdevol over zijn vader. Hij heeft nooit de behoefte gehad om zich tegen zijn ouders af te zetten. Zij kwamen gewoon naar Amsterdam, ook naar de Weteringdwarsstraat waar hij samenwoonde met Ramses Shaffy, wat voor die tijd de totale gekte was: samenwonen met een man, en dan ook nog in een chaotisch hippiehuis. Dat moeten leuke mensen geweest zijn, dat kan niet anders.<\/p>\n
Veel van de verhalen uit zijn jeugd kende ik al, die had Joop verteld in de kroeg of in de bus op tournee. Maar misschien vond ik dat wel het belangrijkste om te bewaren: hoe hij tegen het leven aankeek, hoe zorgvuldig hij over de dingen sprak. Hij kwam altijd de repetities binnen met een anekdote over wat hij had meegemaakt. Een vrouw die hij op straat had gezien, een gesprek dat hij in de tram had gehoord. Het waren een soort columns, waar hij dan ook nog bij bewoog.’<\/p>\n
U schrijft over zijn gecompliceerde liefdesverhouding met Ramses Shaffy. Maar u geeft ook weer niet zo heel veel prijs over wat zich nou precies afspeelde aan de Weteringdwarsstraat. Waren er dingen die u te intiem vond om in het boek te zetten?<\/p>\n
‘Intiem waren sommige dingen zeker. Zijn alcoholisme bijvoorbeeld. Hij heeft wel eens geprobeerd daar een voorstelling over te maken, maar dat lukte niet, misschien kwam het te dichtbij.<\/p>\n
Ik laat mensen aan het woord die vertellen hoe moeilijk het soms voor een vriendschap was dat Joop zo veel dronk. Maar ook dat was geen groot geheim. Ik heb niet de ambitie gehad om de onderste steen boven te krijgen; Joop was zelf openhartig over waar hij openhartig over wilde zijn.’<\/p>\n
Uw columns voor ‘NRC’, die uitgegeven zijn in de bundel ‘Warm beton’, gaan voornamelijk over het moederschap. Dit nieuwe boek leest als een omarming van het toneel, dat u zo ver van u af had geduwd.<\/p>\n
‘Ja, maar in de tussentijd ben ik er wel achter gekomen dat ik niet zo ben als hij. Joop was met hart en ziel acteur, altijd en tot de dood. Mensen denken wel eens: dat toneelspelen doe je er een beetje bij, maar het is zo hard werken! En zeker als je ouder wordt. Maar Joop begon elke keer weer met een enorme inzet aan een nieuwe voorstelling.<\/p>\n
Vlak voor zijn dood ging hij nog een paar weken naar Belgi\u00eb met Wim Vandekeybus, dat vond hij gew\u00e9ldig. Hij vond het heus wel eens minder leuk, dan vond hij de regisseur stom, of een rolletje dat hij moest spelen, maar hij deed het met liefde, en fulltime.<\/p>\n
Ik sta nu na acht jaar weer in een voorstelling, bij toneelgroep Suburbia. Het stuk sprak me aan, en mijn kinderen van vijf en zeven vinden het ook fijn als ze eens even alleen met hun vader kunnen zijn. En ik vind het heel erg leuk om te doen.<\/p>\n
Maar vorige week speelden we in Waalwijk, en voor de voorstelling liep ik een beetje door de winkelstraten, van de Etos naar de Blokker, terwijl het al donker werd. Toen werd ik overvallen door zo’n existenti\u00eble eenzaamheid! Ik dacht: ik wil naar huis. Terwijl ik dat fantastisch vond in de tijd dat ik begon bij Toneelgroep Amsterdam en ik Joop net leerde kennen. Dat was juist wat mij aantrok in het toneel: dat \u00e1ndere leven, waarin mensen niet elke avond braaf om zes uur aan tafel zitten, maar altijd op reis zijn, altijd onderweg.’<\/p>\n
Hebt u er wel eens spijt van gehad, dat u zo ineens met toneelspelen bent gestopt?<\/p>\n
‘Nooit. Ik ben daardoor begonnen met schrijven, en dat geeft een grote vrijheid. Dan ben je niet afhankelijk van anderen die iets in jou moeten zien, want dat is het probleem met acteren. Ik hoop dat ik het in de toekomst allebei kan doen: spelen en schrijven.<\/p>\n
Sommige mensen waren wel verbaasd dat ik stopte. Ik denk dat Joop het raar vond. En Ellen Vogel, met wie ik ooit samen heb gespeeld, riep helemaal geschokt: “Roos…!” toen ze het hoorde. Voor haar was toneelspelen het l\u00e9ven – dat heeft zij altijd gedaan, zelfs dwars door het opvoeden van een kind door. Maar het is toch een soort gen dat je moet hebben.<\/p>\n
Ik ben trouwens wel blijven werken hoor, want ik heb altijd gevonden dat ik mezelf moest blijven bedruipen. Ik speel al vijf seizoenen lang in de tv-serie Keizer & De Boer Advocaten, dat gaf me de armslag om dit boek te kunnen schrijven. Maar toen ik net gestopt was bij Toneelgroep Amsterdam, ben ik bloedserieus gaan kijken wat ik voor ander werk kon gaan doen. Nou, dat is helemaal niet zo veel, zeker als je meer wilt verdienen dan het minimumloon. Dus toen ben ik me ook gaan realiseren dat acteren mijn vak is. Ik ben er voor opgeleid, en het is ook wat ik k\u00e1n. Maar ik wil er niet meer dag en nacht mee bezig zijn.’<\/p>\n
Roos Ouwehand, \u2018Eigenlijk ben ik Spaans \u2013 het leven van Joop Admiraal\u2019, 240 pagina\u2019s, Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar, \u20ac 19,90<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Actrice Roos Ouwehand schreef een persoonlijk portret van haar legendarische collega Joop Admiraal (1937-2006). \u2018Ik ben er wel achter gekomen dat ik niet zo ben als hij.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Marijn van der Jagt","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/96301"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=96301"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/96301\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Marijn van der Jagt","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=96301"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=96301"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=96301"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}