Non-fictie \/ Economie<\/p>\n
De economische crisis is in de VS begonnen. Dat land is ook het walhalla van de economische wetenschappen. ‘s Werelds topeconomen zijn te vinden aan Amerikaanse topuniversiteiten en topinstituten. Drie keer top heeft niet kunnen voorkomen dat juist dat walhalla van economische ellende een exportsucces heeft gemaakt; toch wordt daar gegrossierd in Nobelprijzen in de economie. In 2008 was Paul Krugman aan de beurt. Krugman is hoogleraar economie en internationale betrekkingen aan Princeton University en heeft zijn prijs te danken aan zijn bijdragen aan de economische theorie van internationale handel. Het grote publiek kent hem sinds 1999 als messcherpe columnist van The New York Times. In die rol heeft hij column na column gebruikt om George W. Bush en zijn kornuiten neer te zetten als economische onbenullen die niet alleen de wereld opzadelden met schadelijk beleid, maar ook nog eens het doelbewust voorliegen tot kunst hadden verheven.<\/p>\n
In het najaar van 2008 actualiseerde Krugman zijn boek uit 1999 over depressie-economie. In 1999 beargumenteerde hij aan de hand van de bespreking van een reeks financi\u00eble crises uit de jaren tachtig en negentig dat de profeten van de zogenaamde Nieuwe Economie wartaal uitsloegen. Deze profeten beweerden dat de economische wereld fundamenteel van karakter was veranderd; met het communistische gedachtegoed kon de keynesiaanse theorie van recessies in de archieven van de geschiedenis worden opgeborgen. Dankzij de combinatie van wereldwijde marktwerking en moderne ICT behoorde economische neergang tot het verleden. Dat is tegengevallen. Krugman legt haarfijn uit waarom, in een soepele stijl waarin jargon wordt vermeden.<\/p>\n
Vooral het economische getob van Japan zou alarmbellen hebben moeten laten rinkelen, betoogt hij. Nadat begin jaren negentig de Japanse vastgoedzeepbel was geknapt, is het voormalige wonder van de wereldeconomie in een toestand van lethargie weggegleden. De Japanse casus toont aan dat de huidige ellende kon worden verwacht. Immers: ook de huidige crisis vertoont alle standaardtrekken van een klassieke economische neergang. Het patroon is altijd hetzelfde: hoogmoed komt voor de val. Een speculatieve bel wordt opgeblazen door alle betrokken partijen: consumenten, investeerders en toezichthouders. Consumenten zitten graag voor een dubbeltje op de eerste rang. Als zij overmatig kunnen lenen om overmatig te kunnen consumeren, doen zij dat. Investeerders jagen op superrendementen. Als onbegrijpelijke financi\u00eble producten extra veel opleveren, worden ze op grote schaal gekocht. Toezichthouders zijn tevreden als rampen uitblijven. Als de andere kant op kijken gepaard lijkt te gaan met economische voorspoed, dan wordt het knagende gevoel van onbehagen onderdrukt. Dat gaat altijd goed tot het fout gaat. Deze keer gaat het dramatisch fout omdat toezichthouders hebben toegestaan dat een enorm financieel schaduwsysteem is ontstaan dat buiten het bereik van regelgeving risico op risico heeft gestapeld. De opeenstapeling van ongedekte schulden is ongekend, vaak verpakt in ondoorzichtige pakketten van financi\u00eble producten die de proza\u00efsche naam derivaten dragen.<\/p>\n
Gevolg is dat de recessie van nu onrustbarende gelijkenissen vertoont met de Grote Depressie in de jaren dertig. Ook nu zijn financi\u00eble instellingen spookachtige skeletten geworden die geen kredieten verstrekken, maar als een kloek waken over de versterking van balansen. Honderden miljarden staatssteun verdwijnen in het zwarte gat van het financi\u00eble systeem zonder dat de kredietstroom weer op gang komt. De belastingbetaler draait op voor het wangedrag van financi\u00eble ‘deskundigen’. Ook nu reageren overheden als konijnen op autokoplampen. Hun obsessie met financi\u00eble prudentie staat haaks op de noodzaak van omvangrijke bestedingen. Krugman pleit voor een ongekende keynesiaanse bestedingsimpuls in de vorm van investeringen in publieke werken. De prijs: oplopende overheidstekorten. Als de economie weer op gang is, moet het financi\u00eble systeem wereldwijd worden hervormd door alle bankachtige instellingen binnen een strak toezichtregime te brengen dat de kans op risicovolle overmoed klein houdt.<\/p>\n
Omdat het boek in december 2008 is gedrukt, wordt niet \u00e9\u00e9n keer verwezen naar Obama. In zijn recente columns in The New York Times toont Krugman zich echter weinig optimistisch. De regering-Obama mag dan daadkrachtiger zijn dan die van Bush, nog altijd is het beleid veel te slap, vindt hij. Als dat geldt voor de VS, dan staan het besluiteloze Europa en Nederland barre tijden te wachten.<\/p>\n
Paul Krugman, \u2018De crisiseconomie. Hoe een herhaling van de Grote Depressie kan worden voorkomen\u2019, Balans, 256 p., \u20ac 18,95<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Non-fictie \/ Economie De economische crisis is in de VS begonnen. Dat land is ook het walhalla van de economische wetenschappen. ‘s Werelds topeconomen zijn te vinden aan Amerikaanse topuniversiteiten en topinstituten. Drie keer top heeft niet kunnen voorkomen dat juist dat walhalla van economische ellende een exportsucces heeft gemaakt; toch wordt daar gegrossierd in […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[293,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Arjen van Witteloostuijn","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/95755"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=95755"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/95755\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Arjen van Witteloostuijn","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=95755"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=95755"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=95755"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}