{"id":95633,"date":"2009-04-18T12:56:00","date_gmt":"2009-04-18T10:56:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/exit-homo-pauper\/"},"modified":"2009-04-18T12:56:00","modified_gmt":"2009-04-18T10:56:00","slug":"exit-homo-pauper","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/exit-homo-pauper\/","title":{"rendered":"Exit homo pauper"},"content":{"rendered":"
\n

In Schuim, het zojuist in vertaling verschenen derde deel van Peter Sloterdijks briljante en ook lichtelijk zotte trilogie over de menselijke conditie Sferen, heeft hij het over de weelde waarmee de westerse mens het laatste kwart van de twintigste eeuw te maken kreeg. \u2018Een welvaart van historisch ongekende omvang,\u2019 noemt hij het. Sinds de negentiende eeuw, sinds Karl Marx de proletari\u00ebr ontdekte, stond alles in het teken van de armoe, de schaarste en de ellende. Emile Zola-miserabilisme alom. De homo pauper bepaalde het beeld. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Maar in de tweede helft van de twintigste eeuw traden geleidelijk \u2018ontspanning en ontarming\u2019 op. Er ontstond een breuk met de axioma\u2019s van de massale armoede. Er ontstond zelfs \u2018een schuimkraag van rijkdom\u2019. Maar werd dat ook erkend door de kenners en de sociale wetenschappers? Volgens Sloterdijk gingen die voort met hun \u2018schaarstehuichelarij\u2019. Ze gingen door met het opvoeren van \u2018de tragedie voor de poorten van de luxe\u2019, en met hun sociologische pessimisme. Terwijl de verwennerij met de dag toenam bleven ze \u2018het lastkarakter van de existentie\u2019 uitgedragen.<\/p>\n

De Duitse uitgave van Schuim verscheen in 2004, dus ruim voor de huidige crisis en terugval van de welvaart. Sloterdijk krijgt er in 2004 geen genoeg van zijn sarcasmen te spuien richting degenen die temidden van de welvaart zitten te wachten op de catastrofe die hen zal bevestigen in hun pessimisme, deze \u2018romantici van het bankroet hunkeren naar een reinigende catastrofe, naar een apokatastasis van de ellende waaruit we zijn voortgekomen. Ze willen dat de situatie van de schaarste hersteld wordt, waarin naar hun opvatting de oorspronkelijke menselijke proporties werden ingestudeerd.\u2019 <\/p>\n

Die reinigende catastrofe is er dus gekomen, en de terugkeer van de \u2018oorspronkelijke menselijke proporties\u2019 is ineens een algemeen verlangen geworden. Inmiddels heeft Peter Sloterdijk weer een nieuw boek geschreven, het meer dan zevenhonderd pagina\u2019s tellende \u2018essay\u2019 Du musst dein Leben \u00e4ndern.<\/p>\n

Het valt op dat Sloterdijk zijn sarcasmen richting de catastrofedenkers nu thuis heeft gelaten. Hij bekent dat hij op de \u2018raadgeversstoel\u2019 plaats heeft genomen, vandaar de aan de dichter Rilke ontleende aansporing dat mensen hun leven moeten veranderen: ze moeten terugkeren naar het \u2018Wesentliche\u2019, wat toch veel lijkt op die oorspronkelijke menselijke proporties. Ze moeten \u2018gevaarbewuster\u2019 gaan denken, ze moeten werken aan een beschermschild voor de aarde, ze moeten de mensheid en de aarde geleidelijk \u2018immuun\u2019 maken, zodat die zich geen van beide onbehaaglijk hoeven voelen. <\/p>\n

De mensheid moet zich negentig graden omdraaien en alles vanuit een ander perspectief leren zien. De wereldeconomie, de klimaatverandering, de globalisering, de religie en spiritualiteit: het moet in het teken van duurzaamheid komen te staan. En een God hebben we daar niet bij nodig, we moeten het zelf doen, door middel van \u2013 typisch Sloterdijk-woord \u2013 \u2018antropotechnieken\u2019. Dat staat hier voor alles wat mensen zich door middel van oefening eigen kunnen maken, van atletiek tot yoga, van acrobatiek tot zelfbeheersing. Mensen doen permanent aan mentale acrobatiek (\u2018Wie mensen zoekt, zal acrobaten vinden\u2019). <\/p>\n

Oefenen in de zin van voortdurende \u2018zelfverbetering\u2019 beschouwt hij als de ware spiritualiteit. Wat normaal \u2018religie\u2019 wordt genoemd, bestaat helemaal niet, het is wat hem betreft bijgeloof, de mensen eeuwenlang aangepraat door gewiekste types. \u2018Het beste bewijs dat religie niet bestaat, is er een op de wereld te zetten\u2019, schrijft hij, en geeft de Scientology-kerk als voorbeeld. Alle religies zijn zo ontstaan.<\/p>\n

Sloterdijk (die zelf als een acrobaat schrijft) laat het niet bij zijn afkeer van georganiseerde religies. Er bestaat volgens hem wel degelijk een zinnige behoefte aan iets hogers: een niet-economische definitie van rijkdom, een niet-aristo\u00adcratische definitie van voor\u00adnaamheid, een niet-militaire definitie van dap\u00adperheid, en een niet-bigotte definitie van wijsheid. Daar\u00admee zou men pas echt afscheid nemen van de homo pauper. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Peter Sloterdijk neemt plaats op de raadgeversstoel.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[95,61,97],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Carel Peeters","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/95633"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=95633"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/95633\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Carel Peeters","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=95633"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=95633"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=95633"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}