Reportage \/ Het land van Wilders \/ Volksbeweging in de maak<\/p>\n
Venlo, dinsdagavond 16 maart. De stille straten van het buurtschap Steyl, aan de voet van het klooster van het Heilig Hart, zijn afgezet door de politie. In de schemering begeven groepjes aanhangers van Geert Wilders zich langs de dranghekken naar Zaal de Vriendenkring, waar de Partij voor de Vrijheid een van haar eerste landelijke bijeenkomsten houdt. Er komen een paar dames voorbij, en keurige oudere echtparen in zondagse kledij, maar vooral: blanke mannen. Jonge managers in pak, volkse types in leren jack, en opvallend veel vaders en zonen. Niet ver van de entree staan journalisten te kleumen achter een hek, camera’s in de aanslag. Sommige bezoekers duiken in hun kraag, bang dat ze gefilmd worden. Ze glippen naar binnen, langs de beveiligers bij de deur.<\/p>\n
De sessie in Venlo is aangekondigd als ‘openbare’ bijeenkomst, waar Wilders zelf met zijn aanhang van gedachten wil wisselen. Journalisten mogen echter niet naar binnen. Later op de avond zal de geblondeerde leider aan Vrij Nederland uitleggen dat de pers er wat hem betreft best bij had mogen zijn, maar dat sommige bezoekers bezwaar hadden gemaakt. ‘De mensen durven er nog steeds niet goed voor uit te komen dat ze voor ons kiezen,’ zegt Wilders. ‘Ik hoop dat ze straks op een verjaarsfeestje gewoon durven zeggen: ik stem op Wilders, of: ik stel me kandidaat voor de PVV.’<\/p>\n
In het najaar, rond het uitbreken van de kredietcrisis, hoopten Haagse politici nog dat de aandacht voor de PVV-leider met zijn tirades tegen de islam eindelijk zou wegzakken. Dat de burger zich zou richten op \u00e9chte problemen, zoals de dreigende werkloosheid. De PVV blijft echter stijgen in de peilingen. Volgens TNS NIPO staat hij nu op zesentwintig zetels. Maar de steun voor de opvattingen van Geert Wilders, ook onder mensen die n\u00edet van plan zijn op hem te stemmen, is nog veel groter: zo’n veertig procent. Dat blijkt uit een onderzoek dat TNS NIPO op verzoek van Vrij Nederland verrichtte (zie kader). Tot schrik van de gevestigde partijen begint de PVV van Geert Wilders, de Gesel van het Binnenhof, steeds meer op een brede volksbeweging te lijken.<\/p>\n
Geen respect<\/p>\n
Terwijl de leider van de Partij voor de Vrijheid in zaal De Vriendenkring aan zijn welkomstwoord begint – ‘Ik ben blij dat u in zo groten getale bent gekomen’ – , zit Sjaak Janssen, slager in ruste, een paar straten verderop voor de televisie. Omroep Venlo herhaalt voor de zoveelste keer het interview met Geert Wilders van eerder die dag. In soepele plaatselijke tongval zet de PVV-aanvoerder, zelf geboren en getogen Venlonaar, zijn ambities uiteen. Als hij genoeg goede kandidaten kan vinden voor de lijst, doet de PVV mee met de vervroegde gemeenteraadsverkiezingen in Venlo, na de zomer. ‘En nu maar wachten tot er mensen opstaan om zich te melden voor de PVV,’ zegt slager Janssen. ‘Dat zal wel even duren. Eerst kijken ze om zich heen of ze niet de enige zijn. Zo gaat dat hier: niemand durft er openlijk voor uit te komen. Maar in het stemhokje durven ze wel. Straks haalt hij zo twintig, dertig procent van de stemmen. Waarom? Dat is niet zo moeilijk. Er zijn gewoon te veel zwarten.’<\/p>\n
De oude slager heeft zelf meegemaakt hoe de gastarbeiders kwamen in de jaren zeventig, om het smerige werk te doen in IJzergieterij De Globe in Tegelen, waar hij toen zelf ook werkte. De Turken en Portugezen, later ook Marokkanen, sliepen in het klooster en gingen elke dag de heuvel op, naar de gieterij. ‘Dat waren de goeie,’ zegt slager Janssen. ‘Die deden het werk dat wij niet wilden doen. Die hebben hun handen kapot gewerkt om de ovens schoon te maken. Die mogen van mij gerust blijven. Later kwamen ze ook bij mij in de winkel, schapenvlees kopen. Maar de nieuwe generatie…’ – slager Janssen trekt een vies gezicht – ‘… die houden alleen maar hun hand op. Die mogen ze van mij gerust de grens over zetten. Die zorgen alleen maar voor overlast.’<\/p>\n
Overlast: daarover begint bijna iedere Wilders-sympathisant die wij in deze weken spreken. Niet dat slager Janssen in zijn Venlose buitenwijk z\u00e9lf erg veel last heeft van de ‘islamitische straatterroristen’ waar Wilders een vast nummer van heeft gemaakt. Maar de jochies uit het nieuwbouwblok verderop die af en toe steentjes tegen zijn ruit gooien, zijn toch echt van Marokkaanse afkomst. ‘Ze hebben geen respect,’ zegt de bejaarde middenstander met bewolkt gezicht. ‘Zodra ik naar buiten kom en er iets van zeg gaan ze schelden en rennen ze weg. Dat is het probleem van die allochtonen. Ze denken dat ze alles mogen. Waarom zou Wilders daar niks over mogen zeggen?’<\/p>\n
Meteen een racist<\/p>\n
Aan het eind van de bijeenkomst in Zaal de Vriendenkring stappen de Wilders-gangers met verhitte gezichten naar buiten, de koele nacht in. ‘Het was een pr\u00e1chtige avond,’ zegt een oudere Limburgse dame met rode konen. ‘Ze zeggen dat Wilders alleen maar met de moslims bezig is, maar dat is echt niet waar. Het ging over van \u00e1lles. De gezondheidszorg, de JSF.’ Ze wordt geestdriftig bijgevallen door haar al even keurige echtgenoot: ‘De kredietcrisis, daar hebben we het ook nog over gehad.’ Maar wanneer hij na twee zinnen begint te ratelen over ‘de zwarten’ die het land dreigen over te nemen, en dat Wilders de enige is die er iets tegen doet, ‘en de rest van de politiek doet niks en dat is toch een schande’, wordt hij onderbroken door een andere Wilders-ganger. ‘Hou toch op, straks schrijven ze alleen maar op wat jij roept over de zwarten, en dat wij extreem-rechts zijn,’ zegt een jonge ondernemer uit Zuid-Limburg met een getrimd baardje en het postuur van een kogelstoter. ‘Wilders \u00eds helemaal niet extreem-rechts,’ legt hij uit. ‘Hij zegt alleen wat de mensen denken. Maar dat mag niet in Nederland. Dan noemen ze je meteen een racist.’<\/p>\n
Laatst heeft hij het zelf ook meegemaakt. Stonden er een paar Marokkaanse jochies een bushokje kapot te trappen. Hij greep er een bij de lurven en sleurde hem mee het schoolplein op, h\u00fap naar de kamer van de directeur. Politie gebeld, proces verbaal. ‘En wat gebeurt er? Drie weken later moet ik op het politiebureau komen om mijn excuses aan te bieden omdat ik dat jochie bang heb gemaakt. Ik bedoel: wat w\u00edllen ze nou? De buitenlanders mogen alles in Nederland, maar niemand zorgt voor onze eigen mensen. Mijn schoonvader zit in een verzorgingstehuis. Daar staan de oudjes in hun rolstoelen in de gang in een plas pis. En als je er iets van zegt, roepen ze: we hebben nu geen tijd, dient u maar een klacht in.’<\/p>\n
Net als zijn ouders heeft hij altijd op het CDA gestemd – vanouds oppermachtig in Limburg. Maar dat doet hij niet meer. Nu is het: Geert Wilders. Het liefst zou hij voor de PVV op de lijst willen. ‘Maar daar moet ik nog over nadenken. Want mijn vrouw is bang voor bedreigingen. Dat is het probleem: in Nederland mag je niet zeggen wat je denkt.’<\/p>\n
In vele gesprekken met Wilders-sympathisanten is dat het refrein. Hoezo mag je niet zeggen wat je denkt, vragen wij dan. Sinds Pim Fortuyn wordt \u00e1lles toch gezegd? Nee, zeggen ze dan met een frons. Want op feestjes kan je nog steeds maar beter niet melden dat je voor Wilders bent. Als je in het openbaar voor de PVV uitkomt, krijg je meteen bergen hate-mail van boze moslims, of een steen door je ruit. Daar moet je maar zin in hebben. En de bestuurders, die z\u00e9ggen wel dat ze van Pim geleerd hebben naar de burgers te luisteren, maar intussen kijken ze de andere kant op.<\/p>\n
Klerezooi<\/p>\n
De ouders van PVV’er Bram Weijsman hebben hun hele leven in Amsterdam-Noord gewoond. Eerst in een flat, vier hoog. In de jaren zeventig zagen ze de gastarbeiders komen, in de jaren tachtig de Surinamers. Beter werd het er niet op: hangjongeren op elke straathoek, grasvelden en perken veranderden in een stortplaats, geregeld zagen ze de vuilniszakken van de balkons vliegen.<\/p>\n
‘Mijn ouders hebben altijd VVD of D66 gestemd,’ zegt Weijsman. ‘Maar ik schrik er wel eens van hoe ze tegenwoordig over buitenlanders praten.’ Weijsman, net veertig, is een laconiek verteller. Als hij echter over zijn ouders begint, trekt er een schaduw over zijn gezicht. ‘Ik begrijp het heel goed, als je je buurt zo ziet verloederen. Elke buurt vol allochtonen is een vieze buurt, maar dat mag je van de Amsterdamse stadsbestuurders nog steeds niet zeggen. Dan roepen ze: dat ligt aan sociale achterstand, het is een kwestie van tijd, maar dat is gewoon niet waar. Er zijn witte arbeiderswijkjes waar de boel spic en span is. Waarom zou je moeten accepteren dat allochtonen er een klerezooi van maken?’<\/p>\n
Weijsman deed in de jaren negentig een opleiding Sociale Dienstverlening. Hij werkte jarenlang in Noord als hulpverlener bij een stichting voor mishandelde kinderen. Daar zag hij hoe er door allochtonen gefraudeerd werd met uitkeringen en de kinderbijslag. Hoe Marokkaanse vaders hun vrouw en kinderen aftuigden. En hoe dat door de multiculturele bestuurders met de mantel der liefde werd bedekt.<\/p>\n
‘Toen is mijn verrechtsing begonnen,’ grinnikt Weijsman, een boomlange kerel in wit overhemd, op de bank in zijn huisje in Nieuwendam, Amsterdam-Noord. Hij zat in de deelraad voor verschillende lokale partijen, vond Pim Fortuyn een held. En nu zet hij zich in voor de PVV van Geert Wilders. Laatst heeft hij een pamflet van veertig pagina’s geschreven onder de titel: Ik, PVV-stemmer. Weijsman plakt verkiezingsposters voor de partij, en is met een paar kompanen gaan praten met PVV-Kamerlid Sietse Fritsma over de oprichting van een afdeling in Amsterdam-Noord, waar Wilders bij de laatste verkiezingen verrassend veel stemmen haalde. Bijna tien procent, dubbel zoveel als in de rest van Amsterdam. Veelzeggend: het hoogst scoorde de PVV niet in de slechtste wijken, maar in de buurten er direct omheen, waar mensen bang zijn dat ook hun stukje van de stad achteruit zal gaan.<\/p>\n
‘Ze zeggen dat Wilders bevolkingsgroepen tegen elkaar opzet, maar dat is onzin. We st\u00e1\u00e1n al tegenover elkaar,’ zegt Weijsman. ‘Er wordt vaak gezegd dat de moslima’s het zo goed doen. Maar wat kan mij dat schelen? Ik heb last van de gasten die n\u00edet integreren. In de priv\u00e9sfeer moeten mensen lekker doen wat ze willen, maar in het openbare leven is het anders. Het klinkt misschien beroerd, maar het komt neer op: aanpassen of oprotten. In de lokale politiek mag je zulke dingen niet zeggen, dan ben je meteen een racist. Maar mijn vriendin en ik nemen binnenkort een pleegkind. De kans is groot dat het een allochtoon kindje wordt. Hoe kan ik dan een racist zijn? Als ik de televisie moet geloven is er iets grondig mis met mij, maar volgens mijn moeder ben ik een hele lieve jongen.’<\/p>\n
Grote problemen? Nee<\/p>\n
De ramen van stadsdeelvoorzitter Rob Post (PvdA) reiken van het plafond bijna tot de vloer, zodat hij van achter het bureau in zijn werkkamer een panoramisch uitzicht heeft op het Buikslotermeerplein en de hoogbouw rondom. De stadsdeelvoorzitter woont aan de Nieuwendammerdijk, het gouden randje van Amsterdam Noord, niet ver van Wouter Bos. Hij is druk bezig met de ontwikkeling van de Noordelijke IJ-oever tot hippe zone voor de creatieve industrie. In Noord, net als in de rest van de stad, is de PvdA oppermachtig.<\/p>\n
‘Op dit moment,’ zegt de bestuurder, gezeten aan een glazen vergadertafel, ‘ken ik geen onvrede in Noord. Er zijn geen tegenstellingen tussen allochtoon en autochtoon. In Noord hebben we meer Marokkanen dan in Amsterdam Slotervaart. En er is een grote Antilliaanse gemeenschap, maar grote problemen? Nee.’<\/p>\n
Na de verkiezingen van 2006 lanceerde Arthur Verdellen, de toenmalige stadsregisseur sociale cohesie, een speciaal pilotproject voor de ‘ontevreden autochtone Amsterdammers’ in Noord. Dat plannetje stuitte bij stadsdeelvoorzitter Post echter op een ‘muur van nuchterheid’ zoals hij het zelf uitdrukt. ‘Dat was dus meteen van tafel,’ zegt hij. ‘Over dertig jaar zegt iedereen: waar g\u00edng dit over? Dat is mijn stellige overtuiging.’<\/p>\n
Zwerfvuil<\/p>\n
Kees Roza en Henk Smit, de \u00e9\u00e9n huidig, de ander oud-voorzitter van Buurtbeheer, het bewonerscomit\u00e9 van Nieuwendam Noord-West, fronsen de wenkbrauwen als ze horen dat de stadsdeelvoorzitter net heeft verkondigd dat er in Noord helemaal geen grote problemen zijn. ‘Z\u00e9gt-ie dat? Z\u00e9gt-ie dat? Kom maar mee!’ Vijf minuten later rijden we door hun buurt, een paar straatjes met karakteristieke bungalows en andere laagbouw uit de jaren zeventig, geflankeerd door troosteloze portiekflats met rijen schotelantennes. In de perken en op straat: overal zwerfvuil. Een opengebroken stoep, graffiti op de muren. ‘In die flat wonen zestien nationaliteiten door elkaar,’ wijst Roza. ‘En die school daar was een van de betere scholen van de stad, nu een van de slechtste. In zo’n buurt kunnen kinderen toch niet opgroeien?’<\/p>\n
Omdat de overheid het niet deed, zijn de bewoners z\u00e9lf maar de graffiti gaan wegschilderen en vuil gaan prikken in de perken en plantsoenen. ‘En wat deed de stadsreiniging?’ zegt Smit. ‘N\u00f3g minder langskomen. Zo word je gewoon gestraft voor je goede wil.’ Roza en Smit stemmen beide PvdA. ‘Maar we kennen mensen genoeg bij ons in de buurt die uit protest voor Wilders kiezen.’<\/p>\n
Caf\u00e9 Het Haventje<\/p>\n
Het is een vruchtbare voedingsbodem voor de onvrede waaraan de PVV graag appelleert: overlast en verloedering in wijken met veel allochtonen, in combinatie met bestuurders die niet willen luisteren. Daarmee is echter nog niet de groeiende populariteit van Wilders verklaard in streken waar men helem\u00e1\u00e1l geen last heeft van maatschappelijke ontwrichting door immigranten.<\/p>\n
Wie op internet naar Wilders-sympathisanten zoekt, komt al snel bij Urk, waar een actief clubje op Hyves de loftrompet steekt van de blonde leider. Urk is een van de weinige gemeenten waar de ChristenUnie en de SGP groter zijn dan het CDA. Juist onder de orthodox-gereformeerden bestaat groeiende sympathie voor Wilders. Al was het maar omdat de overheid volgens de rechtzinnige protestanten geacht wordt het christelijk geloof te beschermen. Ook Bouke de Vries, voorzitter van de SGP jongeren op Urk, maakt er geen geheim van dat de gereformeerde jongeren de islam in Nederland als een probleem zien. Bij een visje in een restaurant op de kop van de Urker haven zegt hij: ‘De overheid moet volgens de Bijbel andere godsdiensten weren, maar wel op een nette manier. Want de Bijbel leert ons ook: de naastenliefde.’ Bij Wilders ontbreekt die nette manier, meent de jonge voorzitter. ‘Zijn toon wekt weerstand op, maar hij heeft w\u00e9l goede idee\u00ebn. Hij heeft hier veel sympathie.’<\/p>\n
Bijvoorbeeld in Caf\u00e9 Het Haventje van Urk, waar op vrijdagavond bij stampende muziek stevig wordt gedronken. Daar zit Tiemen van Eerde aan de bar, een flesje bier in de hand. ‘Ga je zeker schrijven dat Urk een broeinest van extreem-rechts is,’ roept hij wanneer de verslaggever zich bekend heeft gemaakt. Maar het wantrouwen slinkt allengs. En even later zegt Tiemen (41), werkzaam in de visverwerking aan de haven: ‘Ik stem niet op Wilders, maar ik zeg niet dat ik het nooit zou doen. Waarom mag je in Nederland niet zeggen wat je denkt? Waarom zou je je moeten aanpassen aan mensen die hier naartoe komen? Ik heb hier op Urk een paar Marokkaanse vrienden. Die doen helemaal mee, zitten gewoon op voetbal. Niks aan de hand. Zo kan het ook.’<\/p>\n
Bijval komt van Jacob (36), de kroegbaas. ‘Ik was laatst in Lelystad naar de film geweest, werd m’n vriendin op straat nageroepen door een stel Marokkanen. Als je daar dan iets van zegt, heb je meteen ruzie. Ik bedoel: iedereen is welkom hier, maar als ik niet met buitenlanders samen kan leven, moet ik dat ook kunnen zeggen.’ Tiemen: ‘Hier in Nederland zijn we allemaal hetzelfde. Z\u00edj moeten zich aanpassen, en anders: eruit. D\u00e1t is Nederland, dat is tolerantie. Zo simpel is het. En dat is precies wat Wilders zegt.’<\/p>\n
Product van de emancipatie<\/p>\n
Die gedachtegang verleidt Paul Schnabel, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau, enige dagen later in Den Haag tot de volgende bespiegeling. ‘Wilders is een product van de emancipatie. Hij springt in de bres voor de verworvenheden die \u00e1ndere partijen de afgelopen eeuw tot stand hebben gebracht. We zien in elk onderzoek dat hij uiting geeft aan een gevoel van onvrede in alle lagen van de bevolking. Mensen voelen zich bedreigd in hun vrijheid te leven zoals ze willen. Wilders komt zelfs op voor de verzorgingsstaat, maar wel: \u00f3nze verzorgingsstaat. Hij komt op voor de vrijheid van meningsuiting, maar het is wel: \u00f3nze vrijheid van meningsuiting. Uiteindelijk gaat het om een simpele vraag: wie is de baas hier?’<\/p>\n
Zo bijt de emancipatie zich in zijn eigen staart: de ge\u00ebmancipeerde burger eist de ruimte, desnoods ten koste van de ander. Volgens Schnabel heeft bij uitstek de PvdA zich de afgelopen decennia opgeworpen als partij van de emancipatie, maar door zich te ontfermen over nieuwkomers in de samenleving, die als zwakkeren onder de arm genomen moesten worden, heeft zij de traditionele achterban van zich vervreemd. Niet alleen de ge\u00ebmancipeerde arbeider, maar ook minderheden die zich tot voorkort veilig wisten in de sociaal-democratie, beginnen zich onbehaaglijk te voelen. Vooral in de Joodse gemeenschap en de homobeweging zorgen toenemend geweld en intimidatie door jongeren van Marokkaanse afkomst voor groeiende verontrusting.<\/p>\n
In januari maakte het Cidi bekend dat het aantal meldingen van antisemitisme het afgelopen jaar is gestegen, waaronder een paar gevallen van geweldpleging door Marokkaanse jongeren. Aanleiding voor Geert Wilders, bekend om zijn banden met Isra\u00ebl, om extra hard uit te halen naar het ‘Marokkaanse tuig’. Intussen vindt de harde houding van de PVV steeds meer gehoor in de Joodse gemeenschap, vooral onder de jongere generatie.<\/p>\n
Op een vrijdagmiddag zitten drie Joodse jongens aan tafel in het Amstelveense caf\u00e9 Anno 1890. Onderwerp van gesprek: Geert Wilders, op wie ze alle drie van plan zijn te gaan stemmen. ‘Vanouds is de Joodse gemeenschap een rood bolwerk,’ zegt Nathan Bouscher (25), student rechten: ‘De oude generatie stemt nog steeds op wie gelijkheid belooft, maar de jonge generatie buigt niet meer mee. Ik zie steeds meer mensen om me heen die PVV gaan stemmen.’<\/p>\n
Dennis Pekel (35), ondernemer: ‘Terecht. We zijn veel te lang veel te braaf geweest. Ik heb tegenwoordig het gevoel dat Wilders onze belangen beter vertegenwoordigt dan het Cidi en het Centraal Joods Overleg.’<\/p>\n
Gidi Markuszower (31), ondernemer: ‘De oudere generatie steekt nog steeds z’n hoofd in het zand, maar het zijn vaak de Joden die in de samenleving de eerste klappen opvangen. Laatst is er weer een Joodse jongen in elkaar geslagen in Amsterdam-Zuid, door Marokkanen. Op zulke momenten moeten we zeggen: tot hier en niet verder. Toch doen we dat niet als Joodse gemeenschap, en ook niet als maatschappij. Wilders doet het w\u00e9l, en dat is goed voor Nederland.’<\/p>\n
Soortgelijke verhalen zijn te noteren in de Amsterdamse gayscene. ‘Aanvankelijk was er een kleine voorhoede van links geori\u00ebnteerde homo’s die streed voor onze emancipatie,’ zegt Frank van Dalen, oud-voorzitter van het COC. ‘Maar nu gaat het om het behoud van verworven rechten. Ineens worden homo’s weer bedreigd op straat, en durven ze niet meer hand in hand te lopen. Het gevoel te verliezen wat in de emancipatiestrijd gewonnen is, dat is een terugkerend motief. Veel homo’s voelen zich, al dan niet terecht, in de steek gelaten door de gevestigde politiek. Wilders maakt daar gebruik van en springt in het gat.’<\/p>\n
De brug is opgehaald<\/p>\n
Maar met dat alles is nog niet verklaard waarom zo v\u00e9\u00e9l Nederlanders met Wilders sympathiseren. Voor Paul Schnabel van het Sociaal en Cultureel Planbureau komt die brede steun voor de opvattingen van de PVV allerminst als een verrassing. De Nederlandse tolerantie, zegt hij, is een nationale mythe. Dat is de laatste jaren in het integratiedebat pijnlijk duidelijk geworden. ‘De verwachting was dat mensen door de emancipatie toleranter en relativerender zouden worden, maar Nederland \u00eds niet tolerant, maar juist een gesloten samenleving. Nederland ziet zichzelf het liefst als een soort Muiderslot. Het is er heel gezellig op de binnenplaats: met varkens aan het spit, het bier schuimt in de kroezen. Maar het is \u00f3ns feestje. Er komt niemand meer in, de brug is opgehaald.’<\/p>\n
Dat was ook de sfeer bij de PVV-bijeenkomst in Venlo, half maart: eindelijk onder elkaar, met gelijkgestemden. Aan het eind van de avond werd de leider hartelijk toegezongen: ‘Zo’n goeie hebben wij nog niet gehad!’ En na afloop kwam vele Wilders-gangers spontaan hetzelfde woord over de lippen om de avond te beschrijven: saamhorigheid.<\/p>\n
Geborgen omgeving<\/p>\n
Heerhugowaard, zaterdagavond 21 maart. Buiten is het koud en miezerig, maar in de reusachtige feesttent op bedrijventerrein Beveland zit de sfeer er al lekker in. Alle achtenzestighonderd kaartjes voor deze veertigste editie van het Mega Piraten Festijn zijn uitverkocht. De bierpompen stromen. De kramen met cowboyhoeden, opblaashamers en voorbindborsten kunnen de vraag maar nauwelijks aan. Vanaf het podium brult presentator Willie Oosterhuis, een kale vijftiger in zwartlederen kostuum met zilveren franje, door zijn microfoon welke artiesten de komende vijf uur acte de presence zullen geven. Bij het passeren van namen als Jan Smit, Corrie Konings, Jacques Herb en Henk Pleket gaan alle handen lucht in, begeleid door een luidkeels ‘J\u00e9\u00e9\u00e9\u00fahh!’ Als even later de Drentse openingsact Mooi Wark ten tonele verschijnt en het nummer ‘In de blote kont’ inzet, zingt de hele tent mee.<\/p>\n
‘Kijk, dit bedoel ik nou,’ schreeuwt Ria (44) uit Alkmaar boven de muziek uit. ‘Dit is ouderwetse gezelligheid. Hoe vaak maak je dat nog mee?’ Net als veel andere toeschouwers heeft ze het rondreizende muziekspektakel al vaak bezocht, ook als ze daarvoor drie uur in de auto moest zitten. Vaste bijrijdster is haar vriendin Anneke (45). ‘Ik kijk er altijd weken naar uit,’ zegt zij. ‘Dat geldt voor de meeste mensen hier, denk ik. Op het Mega Piraten Festijn kun je even ontsnappen aan het leven van alledag. Dat heb je soms echt nodig. Want wees eerlijk, het wordt toch steeds minder leuk in Nederland?’<\/p>\n
Je hebt weinig verbeeldingskracht nodig om in het Mega Piraten Festijn m\u00e9\u00e9r te zien dan alleen een verzamelplaats voor liefhebbers van het Nederlandse lied. Het festival vormt ook een geborgen omgeving voor degenen die terugverlangen naar een tijd waarin de maatschappij nog overzichtelijk was en geluk nog heel gewoon. Hier even geen hinder van hangjongeren en zedenprekers, maar louter gezelligheid te midden van ons soort mensen. Hier even geen MTV-cultuur en even geen gewelddadige of obscene teksten, maar Hollandse liedjes over vakantie op de camping, sterren die aan de hemel staan, dierbare opa’s en oma’s en trouwe huisdieren. Zelfs de catering is hier vertrouwd. Waar op andere muziekfestivals nog broodjes shoarma of Vietnamese loempia’s worden verkocht, voorziet het Mega Piraten Festijn alleen in patat, beenham en gebakken schol.<\/p>\n
‘Je mag het niet zeggen,’ zegt Erwin (38) uit Veghel, terwijl hij aansluit in de rij voor de toiletten, ‘maar ik voel me steeds minder thuis in Nederland. Je mag steeds minder, omdat er anders bepaalde groeperingen zijn die zich eraan storen. Als ik Sinterklaas wil vieren, ben ik een racist. Als mijn zus in een korte rok over straat gaat, is ze een hoer. Het Mega Piraten Festijn is een van de laatste plekken in Nederland waar je nog gewoon jezelf kunt zijn.’<\/p>\n
Een groot deel van de feestvierders behoort tot het potenti\u00eble electoraat van de Partij voor de Vrijheid. Volgens een peiling van Maurice de Hond eind februari zal 42 procent van de leden van de Tros bij de eerstvolgende Tweede Kamerverkiezingen PVV stemmen. En het is ook de Tros die wekelijks verslag doet van het Mega Piraten Festijn: een evenement dat zich naadloos voegt in de oer-Hollandse saamhorigheid die ‘De grootste familie van Nederland’ graag cultiveert. Een kleine steekproef in de feesttent in Heerhugowaard wijst uit dat een flink deel van het Mega Piraten Festival-publiek inderdaad Tros-lid is \u00e9n sympathie heeft voor Geert Wilders. Van de twintig ondervraagden voldoet maar liefst de helft aan dat profiel.<\/p>\n
Zo ook de vriendinnen Ria en Anneke uit Alkmaar. ‘Wilders is misschien een eigenaardig mannetje,’ zegt Ria, ‘maar hij is wel de enige die ervoor probeert te zorgen dat Nederland weer een beetje wordt zoals vroeger.’ ‘Nou ja,’ valt Anneke haar bij, ‘die Verdonk’ probeert dat natuurlijk ook, maar met haar gaan we de oorlog niet winnen. Die kan niet eens haar eigen partij bij elkaar houden.’<\/p>\n
Erwin uit Veghel zegt zeker op de PVV te gaan stemmen. ‘Den Haag heeft niks geleerd van Pim Fortuyn,’ zegt hij. ‘Toen hij in de politiek kwam, leek het er heel even op dat politici naar de burger zouden gaan luisteren. Maar toen Fortuyn werd vermoord, was dat snel weer voorbij. Wilders is de enige uitzondering.’<\/p>\n
Ook de voetbalmaatjes Theo (35), Frans (34) en Thijs (36) uit Utrecht zien in de PVV het enige antwoord op de problemen van Nederland. Thijs: ‘Ik zit al tien jaar bij mijn baas. Maar toen er een hogere functie vrijkwam, ging die baan naar een Marokkaanse collega die pas drie jaar bij ons werkt. Vanwege het diversiteitbeleid, of zo. Bij wie kan ik dan verhaal halen? Bij die linkse Kerk zeker?’<\/p>\n
Frans: ‘Bij de supermarkt waar ik altijd kom, werken alleen maar Turkse meisjes. Die kijken mij niet aan, omdat dat niet mag van hun geloof. Als je daar iets aan wil veranderen, moeten we echt niet bij de PvdA zijn.’<\/p>\n
Theo: ‘Mijn kinderen konden laatst niet meer naar Sesamstraat kijken, omdat er een programma voor allochtonen voor in de plaats kwam. Dat is toch belachelijk? Maar ik heb er geen enkele politieke partij over gehoord, behalve de PVV.’<\/p>\n
Dan storten de vrienden zich weer in het feestgedruis.<\/p>\n
Brede gedoogsteun Wilders<\/p>\n
De opmars in cijfers<\/p>\n
Veertig procent van de Nederlanders is het met veel van de opvattingen van Geert Wilders eens. Dat is de conclusie van een onderzoek dat TNS NIPO op verzoek van Vrij Nederland verrichtte naar de groeiende populariteit van de Partij voor de Vrijheid.<\/p>\n
Volgens peilingen van TNS NIPO zou Geert Wilders zesentwintig zetels krijgen als er nu verkiezingen zouden worden gehouden: zo’n achttien procent van de stemmen. Maar uit het onderzoek voor Vrij Nederland blijkt dat de steun voor de opvattingen van Wilders, ook onder mensen die n\u00edet van plan zijn op hem te stemmen, meer dan twee keer zo groot is: ruim veertig procent. Volgens het onderzoek vindt twee\u00ebnveertig procent van de Nederlanders dat Wilders verwoordt ‘wat gewone mensen denken en willen’.<\/p>\n
Vooral de opvattingen van Wilders over de dreiging van de islam kunnen rekenen op brede steun. Zo vindt vijfendertig procent van de Nederlanders volgens de peiling dat Wilders niet te ver gaat in zijn uitspraken over moslims en de islam. Achtendertig procent van de Nederlanders is het eens met de stelling van Wilders dat de moslims gekomen zijn ‘om hier de boel over te nemen, om ons te onderwerpen’.<\/p>\n
Een overgrote meerderheid van de Nederlanders – eenenzestig procent – is het eens met Wilders’ uitspraak dat ‘straatterroristen’ het land uit moeten worden gezet. Wilders deed die uitspraak naar aanleiding van de rellen in Gouda, waarbij Marokkaans-Nederlandse jongeren betrokken waren.<\/p>\n
Een aanzienlijk kleiner percentage – zesendertig procent – is het eens met de formulering ‘Straatterroristen moeten eruit.’ Volgens Tim de Beer van TNS NIPO is dat typerend voor de brede steun voor Wilders in Nederland. ‘De persoon Wilders roept grote weerstand op. Maar uit ons onderzoek blijkt dat hij grote “gedoogsteun” heeft: veel mensen zullen misschien niet op hem stemmen, maar zijn het vaak w\u00e9l met hem eens.’<\/p>\n
Vooral onder VVD-kiezers bestaat grote sympathie voor de opvattingen van Wilders. Zo bleek zevenenveertig procent van de VVD-stemmers het eens te zijn met de stelling dat de moslims zijn gekomen ‘om de boel over te nemen’. Ter vergelijking: dertig procent van de CDA-stemmers en eenendertig procent van de PvdA-stemmers konden zich in die uitspraak vinden.<\/p>\n
Maar Wilders’ uitspraak dat de ‘straatterroristen’ het land uit moeten, kan rekenen op brede steun binnen \u00e1lle grote partijen: zeventig procent van de VVD-stemmers, drie\u00ebnzestig procent bij het CDA, zestig procent bij de SP en eenenvijftig procent bij de PvdA.<\/p>\n
Uit eerder onderzoek van TNS NIPO bleek dat het potenti\u00eble electoraat van Geert Wilders steeds meer opschuift naar het landelijk gemiddelde, in geografische spreiding en sociale herkomst. Zijn populariteit onder hoger opgeleiden vertoont een lichte groei. ‘Maar de PVV is nog steeds vooral een partij van de gewone man die zich niet serieus genomen voelt door de gevestigde partijen,’ zegt Peter Kanne van TNS NIPO. ‘Van die onvrede maakt Wilders handig gebruik.’<\/p>\n
Met medewerking van Robert van de Griend en Margalith Kleijwegt<\/p>\n
Zie voor meer informatie over het onderzoek: www.vn.nl<\/p>\n
Grafieken:<\/p>\n
Zetels voor PVV in de peilingen<\/p>\n
Zetels PVV en TON in peiling TNS NIPO<\/p>\n
In de meeste provincies neemt de steun voor de PVV toe<\/p>\n
TK verkiezingen 2006<\/p>\n
Peiling maart 2009<\/p>\n
Politieke herkomst van de PVV-stemmer<\/p>\n
TK verkiezingen 2006<\/p>\n
Peiling maart 2009<\/p>\n
Bron:<\/p>\n
TNS NIPO<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Veertig procent van de Nederlanders steunt volgens onderzoek in opdracht van Vrij Nederland inmiddels de opvattingen van Geert Wilders. Zijn groeiende aanhang in kaart: van Venlo tot Heerhugowaard, van Amsterdam tot Urk. \u2018Z\u00edj moeten zich aanpassen, en anders: eruit. D\u00e1t is Nederland, dat is tolerantie.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[171,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Thijs Broer, Sophie Derkzen","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/95469"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=95469"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/95469\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Thijs Broer, Sophie Derkzen","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=95469"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=95469"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=95469"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}