Fotodocument Aarsman kiest foto\u2019s<\/p>\n
Hans Aarsman is opgelucht. Kunstenaars en kiekjesmakers – ze zijn allemaal tevreden met zijn tentoonstelling Off the record, het overzicht van de kunstaankopen op het gebied van fotografie van de gemeente Amsterdam. Aarsman en zijn commissie selecteerden werk van Rineke Dijkstra, maar ook de zelfportretten die een Tilburgse huisvrouw op de kermis bij elkaar schoot. Er zijn foto’s van afdruiprekjes te zien, beschilderde helmen uit de Eerste Wereldoorlog en weerspiegelingen van een boom in geparkeerde auto’s. ‘Voor het oordeel van de echte fotografen was ik niet zo bang,’ zegt hij. ‘Eerder voor degenen die voor het eerst met hun werk naar buiten treden. Ik maak rare combinaties, er komen tekstjes bij. Niet iedereen ziet daar de winst van.’<\/p>\n
Hans Aarsman (1951) zet de fotografie graag naar zijn hand. De columns waarin hij foto’s ontleedt, zijn onlangs gebundeld in Ik zie ik zie. Zijn hulp als meekijker wordt ingeroepen door bekende fotografen als Hans van der Meer en Ad van Denderen. De ex-fotograaf en zelfverklaard bestrijder van kunstfotografie vroeg inzenders voor Off the record om ‘fotografie en film die tot stand is gekomen zonder autonoom werk te willen zijn, zonder een publiek in gedachten’. Ook amateurs kwamen in aanmerking. Professionele fotografen moeten, is Aarsmans opvatting, de strijd aangaan met beeldjutters die hun inzending op rommelmarkten, met mobieltjes, in oude fotoalbums of op internet bij elkaar hebben geraapt.<\/p>\n
Gewichtigdoenerij en pretenties, daar heeft hij al zijn hele leven een afkeer van, zegt Hans Aarsman in zijn kale appartement in Amsterdam-Oost. Hij woont er alleen. ‘Werkruimte met bed, en een paar herinneringen. Zoals dat fotootje van mijn broer en ik in onze schooltijd.’<\/p>\n
Vanwaar die onthechtheid?<\/p>\n
‘Dat valt wel mee, ik ben geen kluizenaar. Maar ik heb niet veel nodig en gezelligheid is iets dat ik alleen bij anderen aantref. Zelf krijg ik dat niet voor elkaar. Ik vind dat je met alles wat je om je heen hebt iets moet kunnen doen. Dan voel ik me thuis. En dat is gelukt, je hoeft je hier niet te vervelen. Er staan toch gauw twee miljoen foto’s op die laptop.’<\/p>\n
Hoe beoordeel je foto’s?<\/p>\n
‘Ik heb een bloedhekel aan stilering. Bij anderen, maar ook bij mezelf. Het is onecht. Daarom fotografeer ik ook niet meer: ik kon niet meer onbevangen kijken, omdat ik me verplicht voelde steeds mijn eigen draai aan het beeld te geven: “Nee, dit is niet zomaar een mooi plaatje, het is vintage Aarsman.” Dus ben ik gestopt.’<\/p>\n
Dat zouden meer fotografen moeten doen?<\/p>\n
‘Nee, maar de oprukkende gestileerde fotografie moet wel tot staan worden gebracht. Professionele fotografen proberen zich krampachtig te onderscheiden van de massa, die eropuit trekt met mobieltjes en camera’s met tien miljoen pixels. Dat doen die echte fotografen met stijlmiddelen die moeten benadrukken dat ze het kunstje beheersen.’<\/p>\n
Kennis van zaken is geen toegevoegde waarde?<\/p>\n
‘Nee. Goed kijken en helder fotograferen is genoeg. Hoe ziet iets er precies uit? Probeer dat maar op een behoorlijke manier te laten zien. De beroepskijker is niet langer de leverancier van beeld, hij is degene die de selectie maakt. Ik neem de beeldconsument veel kijkwerk uit handen: al die andere tienduizenden foto’s hoeven ze niet te bekijken, dat heb ik voor ze gedaan.’<\/p>\n
Je maakt zelf niets, je schift andermans werk.<\/p>\n
‘Iets opvissen uit de beeldenstroom is interessanter dan er zelf iets aan toevoegen. Kiezen is de kunst. Zoeken naar de verbazing van het eerste moment. Kijken naar een foto met de blik van iemand die de krant openslaat en dat beeld ziet. Die afstand nemen, dat is mijn vak.’<\/p>\n
Hoe doe je dat precies?<\/p>\n
‘Ik kijk bijvoorbeeld uit mijn ooghoek naar een foto, terwijl ik er van wegloop. Of ik kijk wanneer een ander de foto vastheeft, dan ziet hij er al heel anders uit dan wanneer je hem zelf oppakt. Net als wanneer je kleur beoordeelt: als je daar te lang naar kijkt zie je niets meer. Wat je dan doet is: je kijkt de andere kant op en draait met je hoofd een keer snel langs. Uit die indruk weet je: hij heeft d\u00ed\u00e9 kleur. Dingen een tijdje laten liggen, dat werkt ook. Dat was het mooie van de donkere kamer. Het beeld ontstond daar weer opnieuw. De ellende van de digitale instant-fotografie is dat je alles meteen op je computerscherm ziet. De kritische distantie is niet meer ingebakken.’<\/p>\n
De foto’s waaruit VN een keuze laat zien, werden behalve door Hans Aarsman bekeken door bladenmaker Hans Wolf, reclameman Erik Kessels, kunstenaar Albert van Westing en conservator Hripsim\u00e9 Visser. ‘Allemaal met dezelfde gretigheid naar beeld. Maar de discussies waren soms pittig.’<\/p>\n
Logisch, als je foto’s van afdruiprekjes in het museum wilt hangen.<\/p>\n
‘Dat werd ons gemakkelijk gemaakt doordat er n\u00f3g iemand foto’s van zijn afwas had ingestuurd. Die serie was in zwart-wit gefotografeerd, ingezoomd op het lijnenspel van de borden en de kopjes. Dat is nou het grote verschil tussen: “Ik houd er een camera bij” en: “Ik ga er een mooie foto van maken.” Wij kozen unaniem voor de eerste serie.’<\/p>\n
Ruim negentig jaar na Duchamps urinoir het afdruiprekje in het museum?<\/p>\n
‘Deze afwas is geen ready made, het blijft een afbeelding. Het gaat mij om het niet-gewichtig-doen als typisch Nederlandse traditie. Van Nescio tot Rineke Dijkstra. In die traditie voel ik me thuis. “Unieke” foto’s vind ik niet zo interessant. Als je drie jaar foto’s uit de krant knipt, d\u00e1n heb je iets unieks. Die kranten zijn niet meer te krijgen en het zijn jouw persoonlijke knipsels – dat maakt het persoonlijk. Een foto die op een veiling tienduizenden euro’s kost, is zo weer bij te drukken.’<\/p>\n
De gecensureerde krantenfoto’s die je hebt uitgekozen, is dat nog wel fotografie?<\/p>\n
‘Daar kun je over twisten, maar het is wel erg gekeken. De inzender heeft een vriend die in Iran woont, en als die de krant krijgt, is alles wat een b\u00e9\u00e9tje bloot is zorgvuldig afgeplakt. Kijk maar: er is over die beide konten afzonderlijk een papiertje geplakt.<\/p>\n
Ik vind het wel roerend dat iemand daar een baan aan heeft: je ziet die man voor je, met zijn schaartje. Heel welwillend dat ze die krant t\u00f3ch doorsturen.’<\/p>\n
En huilen voor de camera, dat is toch niet nieuw? Er bestaat een hele website met huilende zelfportretten.<\/p>\n
‘Deze foto’s zijn ontzettend echt. Melanie Bonajo moest elke keer heel erg huilen als ze haar ex-vriendje aan de telefoon had gehad, dat is ze gaan fotograferen. Ja, als je wilt, kun je dat therapeutische fotografie noemen. Ik vind het vooral oprecht. Daarbij vergeleken zijn andere huilpartijen in de offici\u00eble kunstfotografie niet meer dan uienwerk. Als je zoals Bonajo de notie van een “publiek” uit je hoofd zet, doe je misschien minder je best, maar krijg je wel een authentieker beeld.’<\/p>\n
Je kunt het ook navelstaarderij noemen.<\/p>\n
‘Nee, eerder heel herkenbaar. De welvaart heeft de cultuur geprofessionaliseerd, het persoonlijke en het lokale gaan verloren. Je pakt niet langer je eigen gitaar. Je denkt dat je dingen moet kopen of ergens naartoe reizen, maar je bent blind voor de kwaliteit van het bestaan vlakbij.’<\/p>\n
‘Off the record’ biedt inderdaad niet echt een wijde blik op de wereld.<\/p>\n
‘Ge\u00ebngageerde fotografie heeft ten onrechte een aureool van betrokkenheid, je vergroot je verbondenheid met anderen echt niet door hun ellende te fotograferen. Dat vind ik het irritante aan betrokken fotojournalistiek: het is zo gratuit. Ik pleit met deze tentoonstelling tegen het materialisme en v\u00f3\u00f3r een liefdevolle blik op de wereld om je heen.’<\/p>\n
\u2018Off the record\u2019 is de centrale tentoonstelling op Art Amsterdam, van 13 t\/m 17 mei 2009 in de RAI.<\/p>\n
Hans Aarsman, \u2018Ik zie ik zie. De Aarsman Collectie\u2019, Podium, 176 p., \u20ac 19,50<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Fotocolumnist en beroepsdwarskijker Hans Aarsman stelde voor het Stedelijk Museum en de gemeente Amsterdam een tentoonstelling samen uit tientallen professionele en amateurfoto\u2019s. Hij pleit voor authenticiteit en voor de verbazing van de eerste blik.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Mischa Cohen (archief)","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/95249"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=95249"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/95249\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Mischa Cohen (archief)","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=95249"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=95249"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=95249"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}