De Birmese juntaleider Than Shwe<\/p>\n
Hoe zullen we ‘kaung ma lee’, dat kleine meisje, aanpakken, zou de Birmese juntaleider Than Shwe onlangs aan zijn adviseurs hebben gevraagd. De senior general heeft zo’n hekel aan Aung San Suu Kyi dat hij weigert haar naam uit te spreken. De mysterieuze Amerikaanse zwemmer die het wereldnieuws haalde met zijn bezoek aan het huis van de oppositieleidster, kwam als een godsgeschenk voor Than Shwe. Hij kan nu Suu Kyi’s detentie verlengen onder het voorwendsel dat ze de regels van haar huisarrest geschonden heeft.<\/p>\n
Over de zesenzeventigjarige Than Shwe, die sinds 1992 staatshoofd is, is maar weinig bekend. Hij leeft in zwaarbewaakte compounds en verschijnt zelden in het openbaar. Hij mijdt de pers en zijn toespraken op radio en tv worden vaak door anderen voorgelezen. De meeste Birmezen kennen zijn stem niet eens.<\/p>\n
Postkantoor<\/p>\n
Niets duidde er in zijn jeugd op dat Than Shwe de machtigste man van Birma zou worden. Hij werd in 1933 geboren in het met rijstvelden omgeven plaatsje Kyaukse in Centraal-Birma. Hij maakte de middelbare school niet af en leidde een onopvallend bestaan als beambte op een postkantoor. Zijn ster begon te rijzen toen hij op zijn twintigste een baan kreeg bij het departement voor psychologische oorlogsvoering. Een paar jaar later ontpopte hij zich als een geduchte vechter in de operaties tegen opstandige etnische minderheden. Hij hield er een borst vol decoraties aan over. ‘Hij raakte de fles niet aan terwijl wij allemaal dronken als vissen,’ zegt een Birmese ex-militair die hem kent uit die periode. ‘Hij was stijf en ongemakkelijk. Vooral met vrouwen wist hij geen raad.’<\/p>\n
Than Shwe steunde de staatsgreep van 1962 die een einde maakte aan de prille democratie in Birma. Die loyaliteit leverde hem een serie promoties op en tegen het eind van de jaren tachtig behoorde hij tot de top van het leger. Achter zijn plompe, stuurse verschijning, vrijwel altijd gekleed in uniform, gaat een geslepen manipulator met een groot overlevingsinstinct schuil. Vrijwel onopgemerkt schoof hij rivalen op een zijspoor en zette hij zijn getrouwen op belangrijke posities. Hij verzekert zich van de loyaliteit van regionale commandanten door die hun eigen koninkrijkjes te gunnen, maar weet ze ook tijdig over te plaatsen zodra hun macht een bedreiging voor zijn gezag gaat vormen.<\/p>\n
Suu Kyi beschouwt hij als staatsvijand nummer een, maar ook met andere dissidenten maakt hij korte metten. Hij gaf het bevel voor het neerslaan van de opstand van de monniken in 2007 en het opsluiten van tientallen prominente dissidenten. Etnische minderheden die in opstand komen kunnen rekenen op nietsontziende tegenacties.<\/p>\n
Stokpaardjes<\/p>\n
Behalve staatshoofd is Than Shwe ook opperbevelhebber van de strijdkrachten en voorzitter van de twaalfkoppige junta, de Staatsraad voor Vrede en Ontwikkeling. Hij is extreem nationalistisch en geobsedeerd door de kwestie van de veiligheid van de staat. Birmezen die hem kennen zeggen dat hij de mentaliteit heeft van een belegerde militair die overal vijanden ziet. Als hij al in het openbaar optreedt, hamert hij op zijn stokpaardjes: het gevaar van chaos en instabiliteit, de inmenging van interne en externe destructieve elementen en de onmisbare rol van de Tatmadaw, het Birmese leger. De verkiezingen van 2010 zijn met behulp van een nieuwe grondwet zo opgezet dat de militairen grote invloed op de politiek zullen houden.<\/p>\n
Sommige Birmezen omschrijven hem als iemand die aanvankelijk bescheiden was, maar die steeds meer de trekken van een klassieke dictator is gaan vertonen: megalomaan, wreed, parano\u00efde en van de werkelijkheid vervreemd. Than Shwe heeft zich omringd met een kleine groep getrouwen, maar het is een publiek geheim dat hij van hen geen onvertogen woord te horen krijgt. Tot zijn belangrijkste adviseurs behoren astrologen. Geen besluit wordt er genomen zonder de stand van de planeten te bekijken. ‘De voorgangers van Than Shwe waren ook berucht om hun bijgeloof, maar deze Nummer Een slaat alles,’ zegt een Birmese academicus. Ook de kapitaalverslindende verhuizing naar de nieuwe hoofdstad Naypyidaw eind 2005 kwam mede op advies van een favoriete sterrenwichelaar tot stand. Volgens deze astroloog verkeerde Than Shwe in Rangoon in gevaar en daarom werd de hoofdstad een paar honderd kilometer naar het noorden verplaatst.<\/p>\n
Troon<\/p>\n
Het is veelzeggend dat het nieuwe machtscentrum ‘Naypyidaw’, ‘Zetel van de koning’ heet. Than Shwe beschouwt zichzelf als een afstammeling van de oude koninklijke dynastie\u00ebn. Ook die vroegere heersers bouwden een eigen stad als middelpunt van hun koninklijke universum. Het gerucht gaat dat hij bezoekers zittend op een troon ontvangt en dat hij en zijn echtgenote zich met een koninklijke titel laten aanspreken.<\/p>\n
Than Shwe koestert een diep wantrouwen tegen het Westen en internationale organisaties. Die argwaan heeft hij waarschijnlijk overgehouden aan de Engelse overheersing die tot 1948 duurde. Zijn speeches wemelen van de aanduidingen als ‘kolonialisten’ en ‘neo-kolonialisten’. Suu Kyi ziet hij als een marionet van imperialistische mogendheden. Hij stelt het geduld en incasseringsvermogen van de talloze VN-vertegenwoordigers die al jarenlang tevergeefs bemiddelen bij het herstel van de democratie en mensenrechten in Birma, zwaar op de proef. Ze krijgen hem vrijwel nooit te spreken. En als er toch eens een ontmoeting met de Nummer Een op de agenda staat, presteert Than Shwe het om ze voor een dichte deur te laten staan.<\/p>\n
Zijn schaarse staatsbezoeken beperken zich tot landen in de regio. Voor de meeste Aziatische landen staat de deur wijd open zolang zij zich niet bemoeien met binnenlandse aangelegenheden.<\/p>\n
Zijn priv\u00e9leven schermt hij fanatiek af van de buitenwereld. Zijn echtgenote Kyaing Kyaing vond hij als jong en sociaal onhandig militair via een loterij – het is gebruikelijk dat weduwen van militairen onder collega’s van de overledene worden verloot. Hij heeft vijf dochters en drie zonen. In 2006 lekten via internet opnames uit van het huwelijk van zijn dochter die een zeldzaam kijkje boden in de decadente levensstijl van de familie. De champagne stroomde, er stond een gouden bruidsbed en de bruid was behangen met kanjers van diamanten. De beelden wekten grote woede in Birma, waar steeds meer inwoners moeite hebben hun maag te vullen.<\/p>\n
Ondanks de listige machtsmanoeuvres van Than Shwe is er ook rivaliteit en onenigheid binnen de legertop. Maar het gebrek aan een gedoodverfde winnaar bij een openlijke machtsstrijd en angst voor het verlies van posities en geld en voor eventuele tribunalen houdt de militairen vooralsnog bijeen. Dat kan veranderen als Than Shwe ziek wordt of komt te overlijden. Er circuleren al langere tijd verhalen dat zijn gezondheid verslechtert. Hij zou suikerpati\u00ebnt zijn en kanker hebben. De planeten moeten Birma’s Nummer Een gunstig gezind zijn, want telkens weer blijken de speculaties dat zijn macht ten einde is, voorbarig.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Hij is staatshoofd van Birma, legerleider, wreed en een geslepen manipulator. Verder is er weinig van Than Shwe bekend. Minka Nijhuis licht een tipje van de sluier op.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[193,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Minka Nijhuis","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/94479"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=94479"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/94479\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Minka Nijhuis","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=94479"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=94479"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=94479"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}