Foute kinderen<\/p>\n
‘Te laat’ noemde historicus Chris van der Heijden het onderzoek naar NSB-kinderen van historica en politicologe Ismee Tames onlangs in NRC Handelsblad. Het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD), waar Tames aan verbonden is, zou de half miljoen ‘foute’ Nederlanders altijd hebben ‘weggeschreven’; nu pas aandacht besteden aan hun kinderen vindt hij ‘teleurstellend’. Hij had omwille van de objectiviteit in plaats van deze historische studie liever bronnenpublicaties gezien. Die zijn er al, antwoordde Tames prompt in de NRC, een deel is zelfs online beschikbaar. En aandacht voor de NSB-kinderen is er wel degelijk: er is de Werkgroep Herkenning en er is inmiddels heel wat getuigenisliteratuur verschenen.<\/p>\n
De een werd door schooljongens de broek uitgetrokken en door de onderwijzer op het schoolplein te kijk gezet. De ander was een makkelijke prooi voor kinderen uit de buurt en kwam regelmatig onder de bulten en schrammen thuis. Als een kind van ‘foute’ Nederlanders ruim vijftig jaar na de Tweede Wereldoorlog nog steeds niet onder zijn eigen naam over zijn herinneringen en ervaringen durft te praten, wat vertelt dat over onze samenleving? Tames sprak voor Besmette jeugd met twintig kinderen van NSB’ers en andere collaborateurs en plaatste hun verhalen op basis van archiefonderzoek in de maatschappelijke context van het naoorlogse Nederland in de periode 1945 tot 1960.<\/p>\n
Na de bevrijding werden tussen de honderdtwintigduizend en honderdvijftigduizend ‘foute’ Nederlanders ge\u00efnterneerd. Twintigduizend kinderen werden in tijdelijke internaten opgevangen omdat beide ouders in de gevangenis zaten. Avica ten Holt-Taselaar, onderwijzeres en tijdens de oorlog actief in het verzet, was een van de mensen die zich het lot van de NSB-kinderen aantrokken. Ze werd van overheidswege medeverantwoordelijk voor het beleid. Geen straf, maar inzicht in wat ‘goed’ en ‘fout’ was, luidde haar devies. Educatie en het bijbrengen van democratische waarden waren cruciaal. Politiek radicalisme en collaboratie moesten voorkomen worden. Onder het motto ‘gezinsherstel is volksherstel’ kwamen ouders vervroegd vrij en konden de kinderen naar huis; het gezin gold als voorwaarde voor een goede maatschappelijke integratie.<\/p>\n
Een politiek probleem werd hiermee omgezet in een sociaal probleem, schrijft Tames. Want eenmaal thuis bleek de samenleving de kinderen maar al te graag alsnog te straffen voor de zonden van hun ouders. De buitenwereld bleef, uitzonderingen daargelaten, vijandig: ‘We hangen je op in de hoogste boom’ en ‘Je vader had een mooi pakje aan in de oorlog’. School bood evenmin bescherming: ‘Doe jij je vinger maar omlaag. Jij kan het niet weten, want we weten allemaal wat jouw vader was.’ Thuis werd door de ouders absolute loyaliteit verlangd: ‘We deden het voor jullie’ of ‘Toen heb ik niemand horen klagen’. Angst voor ontdekking, schaamte voor de ouders, schuldgevoel maar ook verwijten aan de samenleving hebben hun jeugd of zelfs hun hele leven beheerst. Eind jaren zeventig vormden ze een aparte categorie in de psychische hulpverlening. Sommigen hebben zich afgezet tegen hun ouders, anderen noemden hen ‘slachtoffer’ of wilden juist iets goedmaken van het leed dat de ouders hadden veroorzaakt.<\/p>\n
Tames heeft met haar historisch onderzoek gekozen voor de leesbaarheid en is erin geslaagd het complexe verhaal van de ‘politiek besmette jeugd’ in de Nederlandse samenleving voor een breed publiek toegankelijk te maken.<\/p>\n
Ismee Tames, \u2018Besmette jeugd. Kinderen van NSB\u2019ers na de oorlog\u2019, Balans, 272 pagina\u2019s, \u20ac 17,95<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Foute kinderen ‘Te laat’ noemde historicus Chris van der Heijden het onderzoek naar NSB-kinderen van historica en politicologe Ismee Tames onlangs in NRC Handelsblad. Het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD), waar Tames aan verbonden is, zou de half miljoen ‘foute’ Nederlanders altijd hebben ‘weggeschreven’; nu pas aandacht besteden aan hun kinderen vindt hij ‘teleurstellend’. Hij […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[293,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Angela Dekker","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/94383"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=94383"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/94383\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Angela Dekker","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=94383"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=94383"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=94383"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}