Presidentsverkiezingen Iran<\/p>\n
President Ahmadinejad over zijn tegenkandidaten: ‘Als een bus van een klif dreigt af te rijden, verander je toch niet van chauffeur?’<\/p>\n
Irani\u00ebrs staan bekend om hun politiek getinte moppen. Nu de verkiezingskoorts een hoogtepunt bereikt, worden er dagelijks nieuwe grappen over de kandidaten verspreid via sms, e-mail en twitter (zie www.vn.nl). Moppen over de huidige president, zijn desastreuze economisch beleid en zijn internationale ramkoers voeren de boventoon. Met een inflatie van vijfentwintig procent, bijna vijftien procent werkloosheid (offici\u00eble cijfers, geschat wordt dat het om respectievelijk achtenveertig en dertig procent gaat) en gekelderde olie-inkomsten verkeert de Iraanse economie in zwaar weer. Ahmadinejads onverzettelijke houding wat betreft Irans nucleaire programma kan weliswaar op enthousiasme van zijn conservatieve supporters rekenen, ze heeft het land ook in een isolement gebracht. Volgens activisten is de mensenrechtensituatie in Iran de laatste vier jaar sterk verslechterd en heeft de persvrijheid een dieptepunt bereikt.<\/p>\n
De verkiezingen van 12 juni zijn dan ook cruciaal voor de toekomst van Iran. Hervormingsgezinden en conservatieven staan lijnrecht tegenover elkaar. De hervormers, vertegenwoordigd door onder meer ex-premier Mir-Hossein Mousavi, beloven meer persoonlijke vrijheid, een normalisering van de internationale betrekkingen en evenwichtig economisch beleid. ‘Verandering’ en ‘een regering van hoop’, luiden hun campagneslogans. De conservatieven, vertegenwoordigd door Ahmadinejad, wijzen op Irans onafhankelijke koers, het verdedigen van islamitische waarden en economische maatregelen om de armsten in het land te helpen.<\/p>\n
Politieke gevangenen besproken<\/p>\n
De discussies in de aanloop naar de verkiezingen zijn ongekend open en hard. Voor het eerst kan de Iraanse bevolking de kandidaten ook tijdens tv-debatten in actie zien. Beschuldigingen van corruptie vliegen over en weer. De tegenkandidaten hekelen Ahmadinejads op confrontatie gerichte internationale beleid – zijn ontkenning van de Holocaust, het nucleaire programma, enzovoort. Ook over binnenlandse onderwerpen wordt opvallend openlijk gepraat. ‘Karroubi heeft gesproken over politieke gevangenen. Het is voor het eerst dat hun bestaan wordt erkend,’ vertelt Jadi, weblogger en activist in Teheran over de telefoon. ‘Het zijn daarom nu al historische verkiezingen.’<\/p>\n
Dat zegt ook Touraj Atabaki, hoogleraar sociale geschiedenis en expert op het gebied van de Iraanse geschiedenis. ‘Alle tegenkandidaten waarschuwen dat de Islamitische Republiek zich in een diepe crisis bevindt. Bovendien zijn hun beloften heel concreet. Zowel Mousavi als Karroubi hebben beloofd dat de zedenpolitie niet langer ingezet zal worden om moreel gedrag op straat te controleren.’<\/p>\n
Maar kan een eventuele hervormingsgezinde president zijn beloften ook waar maken? Slechts ten dele, zegt internetactivist Jadi: ‘Geen van de kandidaten zal voor vergaande verandering zorgen, dat zullen conservatieve elementen in het systeem tegenhouden. Maar een gematigde president kan wel \u00ed\u00e9ts ten goede veranderen. En iets, dat is in deze situatie al heel wat.’ Vrouwenrechtenactiviste Mahsa Shekarloo is voorzichtig optimistisch. ‘De president heeft wel degelijk invloed. Als Ahmadinejad rare taal uitslaat bij de Verenigde Naties, be\u00efnvloedt dat direct het beleid. Er is een groot verschil tussen de huidige president en de tegenkandidaten; een hervormer als Karroubi of de gematigde Mousavi kan zowel onze buitenlandse relaties normaliseren als binnenlands de druk van de ketel halen.’<\/p>\n
Circulerende sms’jes<\/p>\n
Of een van de hervormingsgezinde kandidaten Ahmadinejad kan verslaan, hangt ook af van de opkomst. Bij de presidentsverkiezingen van 2005 wist Ahmadinejad met zijn populistische beloften – ‘Ik breng het oliegeld naar de gewone man’ – met name arme Irani\u00ebrs voor zich te winnen. Maar even belangrijk voor zijn zege was het wegblijven van een grote groep kiezers. De hervormingsgezinde president Khatami (1997-2005) had niet de gehoopte veranderingen teweeggebracht, beloften over sociale en politieke vrijheid, democratie en economische voorspoed bleven onvervuld. Gedesillusioneerd bleven veel kiezers thuis.<\/p>\n
Stemmen of niet? Het is een vraag die veel hervormingsgezinde Irani\u00ebrs zich elke verkiezingsronde weer stellen. ‘Verkiezingen verlenen het regime legitimiteit, houden de schijn van democratie in stand,’ zegt Mahin Gorji, journaliste voor de Iraanse afdeling van Radio Free Europe. ‘Daarom ga ik nooit naar de stembus, ook nu niet.’<\/p>\n
Maar zij lijkt in de minderheid. Actrices, kunstenaars en vooraanstaande intellectuelen die zich normaliter verre houden van politiek, roepen op om te gaan stemmen. ‘Tussen slecht en erger kiezen wij voor slecht en we doen mee aan de verkiezingen,’ staat er in een sms die onder gematigde en progressieve kiezers in Iran circuleert. ‘Ahmadinejad moet weg,’ vat Mahsa het gevoel van veel progressieve Irani\u00ebrs samen. ‘Bovendien, omdat Opperste Leider Khamenei de kandidatuur van Ahmadinejad steunt, is een stem tegen de huidige president ook een stem tegen het systeem.’<\/p>\n
Voor het eerst klinkt zelfs vanuit de diaspora de roep om te gaan stemmen. Via mailings en de website www.voteforiran.com worden kiezers opgeroepen op een van de hervormingsgezinde kandidaten te stemmen.<\/p>\n
Tweede ronde<\/p>\n
Hoewel Ahmadinjead fel wordt bekritiseerd, geniet hij nog altijd veel steun, met name onder de plattelandsbevolking. Ook kan hij rekenen op zogenaamde georganiseerde kiezers, rond de dertig procent van de kiesgerechtigden. Ambtenaren, overheidsdienaren en Basij-milities worden grotendeels tot kiezers van Ahmadinejad gerekend. Bovendien vrezen sommigen voor verkiezingsfraude. ‘Ahmadinejad heeft de steun van het ministerie van Binnenlandse Zaken en de Revolutionaire Garde, instituties die toezicht houden op de verkiezingen,’ zegt journaliste Mahin Gorji. ‘Het gevaar van verkiezingsfraude is heel re\u00ebel.’ Kandidaten Mousavi en Karroubi hebben dan ook opgeroepen tot de inzet van tienduizenden onafhankelijke waarnemers.<\/p>\n
Geschat wordt dat minstens zestig procent van de stemgerechtigden hun stem moet uitbrengen willen de hervormingsgezinden een kans hebben. Vooral de stedelijke middenklasse die tijdens de vorige verkiezingen thuis bleef, zal massaal voor een gematigde kandidaat stemmen. Vrijdag is de eerste verkiezingsronde. Alleen een absolute meerderheid voor een van de kandidaten geeft direct de doorslag; anders volgt een tweede ronde tussen de twee kandidaten met de meeste stemmen. In dat geval zal waarschijnlijk Mousavi het tegen Ahmadinejad opnemen. Wie er dan wint? Kiezers uit het hervormingsgezinde kamp durven het voorzichtig te fluisteren: Ahmadinejads presidentschap is binnenkort verleden tijd. Maar Iraanse verkiezingen zijn onvoorspelbaar, benadrukt Mahsa: ‘Wie had vier jaar geleden gedacht dat na Khatami een ultraconservatief als Ahmadinejad zou worden gekozen?’<\/p>\n
Eefje Blankevoort (1978) is journalist en verblijft regelmatig in Iran. Ze schreef \u2018Stiekem kan hier alles \u2013 de twee gezichten van de islamitische republiek Iran\u2019 (Podium, 2007).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
De Iraanse presidentsverkiezingen op vrijdag 12 juni 2009 draaien maar om \u00e9\u00e9n ding: voor of tegen de huidige president, de ultraconservatief Mahmoud Ahmadinejad.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[193,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Eefje Blankevoort","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/93905"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=93905"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/93905\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Eefje Blankevoort","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=93905"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=93905"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=93905"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}