{"id":93683,"date":"2009-06-16T10:28:00","date_gmt":"2009-06-16T08:28:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/arnons-wond\/"},"modified":"2009-06-16T10:28:00","modified_gmt":"2009-06-16T08:28:00","slug":"arnons-wond","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/arnons-wond\/","title":{"rendered":"Arnons wond"},"content":{"rendered":"
\n

20-06-2009
Door Carel Peeters<\/p>\n

Heinrich Heine is een soort Multatuli, een weergaloos stilist en een vat vol tegenstrijdigheden. Je kunt geen pagina van Religie en filosofie in Duitsland opslaan of je wordt verrast: de springerigste gedachten en idee\u00ebn worden afgewisseld door de scherpzinnigste terloopsheden, volslagen onnodige uitweidingen (zoals over kobolden in de Duitse mythologie) worden gevolgd door de meest economische alinea\u2019s waarin hij aard en karakter van de reformatie uit de doeken doet (\u2018De priester wordt een mens, hij neemt een vrouw en verwekt kinderen, zoals God dat wil\u2019). <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n
\n

Hij was de meester van de ironische generalisatie. Wanneer hij schrijft dat de Duitsers \u2018het sterkste en schranderste volk\u2019 zijn kun je er donder op zeggen dat dit even later net zo generaal wordt teruggenomen en dat de Duitsers dan het meest bekrompen en bangelijke volk van het westelijk halfrond zijn, geboren om speciaal Heinrich Heine (1797-1856) zijn hele leven te censureren en het leven zuur te maken. <\/p>\n

Het tegenstrijdige aan Heine moet Arnon Grunberg hebben aangesproken om de uitgave van Duitsland, een wintersprookje<\/i>, en andere gedichten in de Perpetua Reeks van Athenaeum te subsidi\u00ebren. Hij vertelt in zijn nawoord dat zijn vader speciaal \u00e9pris was van Heine. Wanneer er bezoek was kwam het werk van Heine voor de dag en werd uit het wintersprookje voorgelezen, wat dan veel te lang duurde. En het Duits werd door de gasten niet altijd begrepen, waardoor Arnon zich dood zat te schamen. Grunbergs vader moet zich ook door Heine\u2019s paradoxen aangetrokken hebben gevoeld: hij was als jood een overtuigd agnosticus die blij was dat zijn vrouw een kosjere huishouding voerde. Hij wilde nooit meer in Duitsland wonen, maar las vrijwel uitsluitend Duitse kranten en tijdschriften. De Nederlandse cultuur stelde in vergelijking met de Duitse niets voor. <\/p>\n

Duitsland, een wintersprookje<\/i> is een lang gedicht in zevenentwintig hoofdstukken geschreven op het stramien van liefde en haat voor Duitsland. Het beschrijft een geheime nostalgische reis na dertien jaar afwezigheid. In elke stad ziet hij wel iets terug waardoor hij wordt aangedaan, maar ook van alles waardoor zijn satirische impulsen opspelen. Hij haat de Duitse arend, de punt op de Pruisische helm en de Keulse Dom als \u2018dwangburcht\u2019. Ernst en ironie lopen door elkaar wanneer Heine het heeft over de \u2018Duitse ziel\u2019: \u2018hoe fier vlieg jij rond in nachtelijke dromen. De goden verbleken waar jij verschijnt!\u2019 Hij draait zijn hand niet om voor een pittige generalisatie: aan de Fransen en Russen behoort het land, de zee is van de Britten, \u2018terwijl wij in \u2019t luchtrijk van de droom de hegemonie bezitten.\u2019<\/p>\n

Zoon Arnon heeft ondertussen zijn eigen motieven om iets in Heine te zien, al is hij daar in zijn nawoord toch tamelijk cryptisch over. Grunberg zorgt altijd voor duidelijkheid \u00e9n mist. E\u00e9n ding hebben Grunberg en Heine met elkaar gemeen: wat ze met de ene hand geven, nemen ze met de andere hand terug. Grunberg subsidieert een uitgave van Heines gedichten in de beproefde vertaling van Peter Verstegen, maar gaat niet door dik en dun achter Heine staan. Dat doet hij door de uitspraak van Nietzsche te citeren waarin die zegt dat \u2018in de lofprijzing meer opdringerigheid ligt besloten dan in de afkeuring.\u2019 Karl Kraus schreef ooit een pamflet tegen Heine, en Grunberg kan het daar niet helemaal mee oneens zijn. In welk opzicht precies zegt hij niet.<\/p>\n

Thomas Mann had het ooit over de \u2018wond Heine\u2019: hij was een vreemde gebleven in de taal waarin hij schreef. Grunberg neemt die \u2018wond\u2019 van Mann over, maar geeft er een heel eigen, maar nogal cryptische wending aan: \u2018Na de revoluties van de negentiende en twintigste eeuw kan de kunstenaar niet veel anders zijn dan wond.\u2019 Dit is wat je noemt een sweeping statement waar je vele kanten mee op kunt. Maar hij is wel vruchtbaar: schrijven als het helen van een wond is een duurzame drijfveer. Want die wond gaat steeds weer open.\b<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Heinrich Heine is een soort Multatuli, een weergaloos stilist en een vat vol tegenstrijdigheden.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[61,269],"tags":[2075],"acf":[],"author_name":"Carel Peeters","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/93683"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=93683"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/93683\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Carel Peeters","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=93683"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=93683"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=93683"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}