CDA verliest stemmen<\/p>\n
Slecht nieuws voor de christen-democraten: volgens de peilingen die onderzoeksbureau TNS NIPO afgelopen maandag hield, zou het CDA met 26 zetels de tweede partij van het land worden, terwijl de PVV met 28 zetels de grootste zou zijn. De meeste PVV-stemmers komen niet meer van de VVD, maar van het CDA: bijna vijftien procent. Tim de Beer van TNS NIPO: ‘Het CDA is nu hofleverancier van de PVV geworden.’<\/p>\n
Tot voor kort konden de christen-democraten nog meewarig kijken naar coalitiegenoot PvdA: de partij die al jaren in een identiteitscrisis verkeert, die eindeloos loopt te tobben met haar standpunt over integratie, die eerst kiezers zag verdwijnen naar de SP van Jan Marijnissen, toen naar de PVV van Geert Wilders.<\/p>\n
Maar nu is het CDA aan de beurt.<\/p>\n
Op de avond van de Europese verkiezingen deed Jan Peter Balkenende zijn best de uitslag te presenteren als een overwinning van de christen-democraten. ‘Wij zijn veruit de grootste gebleven,’ sprak hij. ‘Het CDA is een stabiele middenpartij.’ Maar de cijfers lieten toen al zien dat het CDA eigenlijk flink had verloren, vooral in de zuidelijke provincies: vanouds CDA-land. De traditionele machtsbasis van het CDA brokkelt af. Die ontwikkeling wordt nu bevestigd in de peilingen: steeds meer traditionele CDA-stemmers stappen over naar Wilders. Tim de Beer van TNS NIPO: ‘Het lijken vooral proteststemmen te zijn van conservatieve CDA-stemmers die vinden dat het CDA geen duidelijk standpunt inneemt over het thema van Wilders: een harde aanpak van criminaliteit en integratie. Er zijn ook CDA’ers die overstappen naar D66. Die vinden juist dat het CDA niet duidelijk genoeg stelling neemt t\u00e9gen Wilders.’<\/p>\n
Op scherp gezet<\/p>\n
De sympathie binnen het CDA voor de standpunten van de PVV groeit al maanden gestaag. In april zette TNS Nipo op verzoek van Vrij Nederland op een rij hoe kiezers van \u00e1ndere partijen dan de PVV dachten over de opvattingen van Wilders. Niet alleen onder VVD’ers, maar ook onder CDA’ers bleek de sympathie opvallend groot. Volgens de peiling was 62 procent van de CDA-stemmers het bijvoorbeeld eens met Wilders’ stelling dat ‘straatterroristen’ het land moeten worden uitgezet.<\/p>\n
Tegelijkertijd klinkt uit de linkervleugel van het CDA de groeiende kritiek dat het CDA zich juist krachtiger moet uitspreken voor culturele verscheidenheid en tegen het populisme van de PVV. Tussen die uitersten moet de partijtop zijn weg zien te vinden.<\/p>\n
Het debat in het CDA werd begin april op scherp gezet, toen partijvoorzitter Peter van Heeswijk zich in de Volkskrant uitsprak over de PVV als mogelijke coalitiepartner. ‘Ik sluit geen enkele coalitie op voorhand uit,’ zei hij. ‘Maar gezien de grote verschillen die er nog zijn met Wilders en onze partij, moet er nog bewogen worden.’<\/p>\n
Sindsdien roept de CDA-top in koor dat die opmerking helemaal niet bedoeld was als openlijke flirt met de PVV. Maar voor de Rotterdamse socioloog Anton Zijderveld was de uitspraak van Van Heeswijk aanleiding zijn lidmaatschap van het CDA per direct op te zeggen: schoon genoeg had hij van de halfhartige houding van zijn partij in het integratiedebat. Door CDA’ers op het Binnenhof werd Zijderveld weggezet als oude zeur. Maar hij raakte wel degelijk een gevoelige snaar. Al veel langer krijgt het CDA het verwijt dat de partij het debat over integratie stelselmatig uit de weg gaat. Die kritiek kwam niet alleen van PvdA-leider Wouter Bos (‘wij durven tenminste de discussie aan te gaan’), maar ook uit eigen, christen-democratische kring.<\/p>\n
Partij van de godsdienstvrijheid<\/p>\n
Volgens de CDA-top komt de kritiek dat er te weinig discussie is van twee betrekkelijk kleine groepen in de partij: de oudgedienden uit het tijdperk v\u00f3\u00f3r Fortuyn, zoals Ruud Lubbers, Bert de Vries en Hans van den Broek, die vinden dat de partij vooral een bindende factor moet zijn. En aan de andere kant de jongeren van het CDJA die vinden dat de problemen harder benoemd moeten worden. Volgens de partijtop zou de grote meerderheid van de partij zich nog altijd scharen achter de lijn die al in 2001 werd uitgezet: nieuwkomers moeten hun religie en hun cultuur in Nederland vrijelijk kunnen beleven, maar moeten zich ook houden aan de regels van een fatsoenlijke, democratische samenleving. Niemand van de leiding wil er openlijk over praten, maar een CDA-bewindspersoon wil wel kwijt dat de CDA-visie ‘juist heel consistent’ is. ‘We gaan er inderdaad niet continu over in debat binnen de partij. Maar de vraag is of dat m\u00f3\u00e9t. Als je een heldere lijn hebt, moet je er gewoon aan vasthouden.’<\/p>\n
Probleem is alleen dat de kiezer die ‘heldere lijn’ niet meer herkent. Wie begreep het nog toen de Kamerfractie van het CDA, de partij van de godsdienstvrijheid, zich in april opeens met de PVV en de VVD keerde tegen de benoeming van Ali Eddaoudi als leger-imam, omdat die ooit als columnist boze dingen had geroepen over de premier en de missie in Afghanistan? De fractie bezweert dat het verzet tegen Eddaoudi’s benoeming niets met politiek opportunisme te maken had, maar de schijn was tegen.<\/p>\n
Waar was de scherpe kritiek op Wilders? Volgens de CDA-top is de partij echt niet te beroerd Geert Wilders bij gelegenheid de wind van voren te geven. Maar daarvan zijn het afgelopen jaar eigenlijk niet meer dan twee voorbeelden te vinden. Maxime Verhagen verklaarde dat hij niet in het land van Wilders, het land van ‘wij tegen zij’ wilde leven. Dat was begin april. En Balkenende zelf viel boos naar Wilders uit bij de Algemene Beschouwingen: ‘U moet niet \u00e9\u00e9n bepaalde groep in de hoek zetten.’ Dat was in september vorig jaar. Verder bleef het stil.<\/p>\n
Tactiek<\/p>\n
Eind april kwam de top van het CDA bijeen voor het jaarlijkse Linschotenberaad, op een landgoed even buiten Utrecht, om besloten te praten over de strategie van de partij. Bij een biologisch broodje werd ‘met de benen op tafel’ gesproken over de belangrijke thema’s van dit jaar: de economische crisis en de PVV. Er werd nog eens onderstreept dat het CDA geen enkele coalitiepartner op voorhand uitsluit. En men kwam tot de conclusie dat de partij beter haar energie kan steken in de mensen die erover denken op Wilders te stemmen, dan in het bestrijden van Wilders zelf. ‘We moeten de zorgen van mensen serieus nemen,’ zegt een CDA-insider die erbij was. ‘Bovendien: als je telkens weer het debat met Wilders aangaat, doe je precies wat hij wil.’<\/p>\n
Niet bewegen lijkt de tactiek van het CDA. Bij eerdere verkiezingen is Balkenende er ver mee gekomen. Stil in het midden. Maar het is de vraag of de kiezer er nog steeds voor valt: de peilingen wijzen de andere kant uit.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Het CDA stond bekend als stabiele middenpartij, maar de machtsbasis brokkelt af en stemmers lopen over naar Wilders. \u2018Het CDA is nu hofleverancier van de PVV geworden.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[171,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Thijs Broer","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/93385"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=93385"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/93385\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Thijs Broer","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=93385"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=93385"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=93385"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}