Vergeten grootheid<\/p>\n
Op de binnenflap van Hitte van het bloed staat een foto van de schrijfster, met het onderschrift ‘Ir\u00e8ne N\u00e9mirovsky (Kiev, 1903 – Auschwitz 1942)’. Men zou willen dat de paus zijn nieuw binnengehaalde Engelse bisschop die de Holocaust ontkent opdraagt om die foto, m\u00e9t onderschrift, boven zijn bed te hangen. Hitte van het bloed is het vijfde boek van Ir\u00e8ne N\u00e9mirovsky dat De Geus uitgeeft. Terecht, want N\u00e9mirovsky is een auteur van topklasse. Wie een goed boek wil lezen, kan beter iets van haar ter hand nemen dan wanstaltige dikke bestsellers als die van Carlos Ruiz Zaf\u00f3n. N\u00e9mirovsky’s ouders verlieten de Oekra\u00efne en vestigden zich uiteindelijk in Frankrijk. Het meisje begon te schrijven, in het Frans. Verhalen en romans. Ze behaalde groot succes met David Golder, een roman over een financier die zich een fortuin verwerft in een zorgelijk en eigenlijk ellendig leven. Haar vader stond hiervoor model. Moeder, een monster van ego\u00efsme en poenigheid, inspireerde Ir\u00e8ne tot Het bal. De hoofdpersoon, ‘nouvelle riche’, wil een bal organiseren om zich in te likken bij de Parijse beau monde. Ze wil haar niet-presentabele veertienjarige dochter er niet bij hebben. Dochter krijgt wel de uitnodigingen in handen om ze te bezorgen. En gooit ze in de Seine. Dus komt niemand opdagen op het overvloedig voorbereide feest. Wanneer de dochter de wanhoop van de haatbare moeder ziet, krijgt ze toch medelijden en biedt troost. Dat einde is grandioos. In 1940 overweldigde de Wehrmacht Frankrijk. Veel Parijzenaars verlieten de stad en trokken naar het zuiden. Met die exodus verstopten ze landelijke wegen. En vormden een eenvoudig doelwit voor Duitse gevechtsvliegtuigen met hun bommen en mitrailleurs. Een context die weinig fraais laat zien omtrent menselijk gedrag in momenten van doodsnood. C\u00e9line heeft het ordeloos gedrang beschreven in Guignol’s Band met veel onomatopee\u00ebn als ‘wroub, braoum, vraap’ teneinde ‘de muziek van het grote bloedvergieten’ weer te geven. N\u00e9mirovsky biedt m\u00e9\u00e9r. Haar evocaties in Storm in juni (Suite fran\u00e7aise) zijn schrijnend, ontluisterend. De schrijfster toont het vallen van maskers waarachter ego\u00efsme en lafheid verborgen zijn. Zij observeert onbarmhartig maar verfijnd, met wijze empathie. Dat doet ze ook in Hitte van het bloed, een verhaal dat met de oorlog niets te maken heeft. Het speelt zich af op het Franse platteland, in de Morvan. Alle Hollanders die daar hun tweede huis hebben, moeten dit lezen. Het zal ze leren hoe het ervoor staat met de mentaliteit van de autochtonen rondom, als we aannemen dat er nog waarheid schuilt in de realiteiten die N\u00e9mirovsky dik zestig jaar terug haar fictie kon binnenbrengen. ‘Deze streek heeft echt iets teruggetrokkens en ongerepts. Het is er woest en vruchtbaar. Iedereen leeft er op zichzelf, op zijn eigen boerderij, koestert wantrouwen jegens de buren, haalt zijn koren binnen, telt zijn centen en bemoeit zich verder nergens mee.’<\/p>\n
De hitte van het bloed doet zich in die context voelen, zoals overal. Hij moet worden onderdrukt, die hitte, en als dat niet kan, moet er niet over worden gepraat. ‘Want men wil er geen trammelant.’ Ir\u00e8ne schrijft: ‘Voor hen is dat synoniem met geluk,’ en voegt toe: ‘Of preciezer geformuleerd: het vervangt een geluk dat er niet is.’ Daarin zit de fundamentele thematiek van dit verhaal. Het is nog een spannend verhaal ook, omdat er onverwachte wendingen zijn die laten zien wat er uit alle macht verdrongen is. Aan het licht komt dan de passie, die zich ondanks heersende codes niet laat onderdrukken.<\/p>\n
Wat de Morvan betreft, was N\u00e9mirovsky ervaringsdeskundige; ze kende de streek en had zich daar teruggetrokken, toen de Duitsers in Parijs waren. Ze heeft er als een bezetene geschreven. La chaleur du sang was het laatste dat ze kon afmaken alvorens de gendarmes de Joodse schrijfster op 13 juli 1942 kwamen ophalen, opdat ze op transport kon worden gezet. Dat haar manuscripten bewaard zijn gebleven en ruim zestig jaar later konden worden gepubliceerd, is een spannend, niet-fictioneel verhaal op zichzelf. Ir\u00e8nes dochters hebben daarin een belangrijke rol gespeeld. Haar echtgenoot, Michel Epstein, is dat niet gegund geweest. Hij was dodelijk ongerust toen hij in Parijs van Ir\u00e8nes verdwijning met onbekende bestemming hoorde en wendde zich tot de autoriteiten en zelfs tot P\u00e9tain. Geen enkele sjoege. Vier maanden na Ir\u00e8ne werd ook hij naar Auschwitz gedeporteerd en vergast.<\/p>\n
Ir\u00e8ne N\u00e9mirovsky, \u2018Hitte van het bloed\u2019, vertaling Pauline Sarkar, met voorwoord van Olivier Philipponnat en Patrick Lienhardt, De Geus, 121 pagina\u2019s, \u20ac 16,90<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Vergeten grootheid Op de binnenflap van Hitte van het bloed staat een foto van de schrijfster, met het onderschrift ‘Ir\u00e8ne N\u00e9mirovsky (Kiev, 1903 – Auschwitz 1942)’. Men zou willen dat de paus zijn nieuw binnengehaalde Engelse bisschop die de Holocaust ontkent opdraagt om die foto, m\u00e9t onderschrift, boven zijn bed te hangen. Hitte van het […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[293,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Aart van Zoest","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/93321"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=93321"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/93321\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Aart van Zoest","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=93321"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=93321"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=93321"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}