Reportage \/ De miljoenenroof van een kunstboekhouder \/ De bijna-perfecte misdaad van Clemens K.<\/p>\n
Het beukende ?basritme dat de vloer in de Amsterdamse cocktailbar Njoy doet trillen, mag dan fnuikend zijn voor de diepgang van de gesprekken, bevorderlijk voor de omzetsnelheid is het wel. Een bodempje mojito doet hier zowat een tientje, maar de in overwegend zwarte merkkleding gestoken client\u00e8le kan zich een kleinigheid veroorloven. Na sluitingstijd van de club communiceren vaste puberbezoekers met elkaar via de vriendensite Hyves, waar in mei dit jaar Y. Tallih zich afvroeg: ‘Hevy mann, waar zijn Ashwin en Ramon op dit moment? Stuur me via priv\u00e9-bericht als je nog iets over hun weet aub.’<\/p>\n
Waar Ashwin (16) en Ramon (14) uithangen, zou iedereen wel willen weten – de politie voorop. Maar beide broers staan in tegenstelling tot hun vader Clemens K. niet op de opsporingslijst van Interpol. Stel dat hij op maandag 15 juni in het land was geweest, dan zou Clemens K. de cocktaillounge ongetwijfeld hebben bezocht om een rondje te geven ter gelegenheid van zijn veertigste verjaardag. Hij werd met zekere regelmaat aan de bar gesignaleerd en liet zich tegenover zijn zoons en hun vriendenschaar van zijn gulle kant zien. Y. Tallih laat via Hyves weten dat hij alleen voor geld met Vrij Nederland over zijn verdwenen maten wil praten. Een ontmoeting in zijn favoriete cocktailbar wimpelt hij af: ‘Nou ik heb cocktails genoeg gedronken iets van 30 of zo allemaal betaald door clemens en daar doe ik het dus niet voor.’<\/p>\n
Clemens K. zag tussen half januari en begin maart dit jaar kans om 15,5 miljoen euro weg te sluizen van het Fonds voor Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst (BKVB) waar hij als hoofd financi\u00ebn op de loonlijst stond. Het duurde even voordat de megafraude aan het licht kwam, maar toen was de creatieve boekhouder al vertrokken. He took the money and ran.<\/p>\n
Ziekmelding<\/p>\n
Het is ongebruikelijk dat een functionaris zoveel vrijheid van handelen krijgt. Zo was Clemens K. gemachtigd om zonder toestemming van de directie bedragen tot liefst vijftigduizend euro over te boeken. Alleen al naar een kleine vestiging van de Raiffeisenbank in Waidring, een dorpje in Tirol, maakte hij in de maand februari tweehonderddrie keer een halve ton over: 10.150.000 euro in totaal. Hele nachten moet hij daar thuis achter de computer mee in de weer zijn geweest. Ook stortte hij twee miljoen op de rekening van de zelfstandig gevestigde ‘schuldhulpverlener’ Albert de W. uit Kerkrade.<\/p>\n
De zaak kwam aan het rollen nadat de Tiroler bankemploy\u00e9s op 26 februari het Bundeskriminalamt inschakelden. Nooit eerder hadden ze een transactie met zoveel nullen achter het eerste cijfer zien binnenkomen. Toen zich vervolgens op 3 maart drie mannen aan het loket vervoegden om vierenhalve ton in contanten op te nemen, stond de politie ze bij wijze van spreken achter de deur op te wachten. De Duitse klanten weigerden zich te legitimeren. Toen ze aanstalten maakten om te vertrekken, werden ze door de politie aangehouden. Omdat geen geld was opgenomen en niets ten laste kon worden gelegd, stonden ze even later weer buiten.<\/p>\n
Ze konden trouwens ook geen geld meenemen, de rekening was al geblokkeerd. Op dat moment zat het hoofd financi\u00ebn officieel ‘ziek’ thuis in Amsterdam. Het was niks voor hem om niet op zijn werk te verschijnen. Zijn stipte naleving van afspraken wordt tot op de dag van vandaag geprezen. Ook nadat de merkwaardige transacties bij het fonds bekend werden, bleef de integer geachte Clemens in eerste instantie boven elke verdenking staan. Sterker nog, toen hij begin maart niet verscheen op zijn afspraak met de accountants ging geen alarm af. K. werd gebeld op zijn mobiel met de vraag waar hij bleef. Hij maakte zich er met een smoes en excuses vanaf.<\/p>\n
Dezelfde dag waarop in Tirol de bank door de drie mysterieuze Duitsers werd bezocht, had de hardwerkende Clemens een afspraak met accountants van een andere kunstinstelling waar hij als financieel administrateur bij betrokken was. Wederom kwam hij niet opdagen. Achteraf werd duidelijk waarom: ook bij de Stichting Kunst en Openbare Ruimte (SKOR) plunderde hij de rekening, in dit geval voor 310.418,25 euro. Pas toen de stichting naar het Fonds belde, rees een vermoeden van een financi\u00eble catastrofe. SKOR beveiligde onmiddellijk de eigen bankrekening.<\/p>\n
Pas twee dagen later, een week nadat de Oostenrijkse recherche de Nederlandse collega’s had ingeseind over de vermeende miljoenenzwendel, werd Clemens K. officieel als verdachte aangemerkt. Toen de politie hem wilde horen, was de vogel al gevlogen. Dezelfde dag ging er een internationaal opsporingsbericht uit. Twee weken later, op 18 maart, werd beslag gelegd op zijn bezittingen. Het huis was leeg. Clemens K. en zijn zonen, mogelijk ook zijn Thaise vriendin en hun baby, waren verdwenen.<\/p>\n
Plichtsgetrouw<\/p>\n
De vijfentwintig medewerkers van het museaal gehuisveste BKVB aan de Amsterdamse Brouwersgracht reageerden verbijsterd. Zoals alle beleidsmedewerkers en de directie had Clemens K. er zijn eigen kamer. Hij wordt ‘loyaal’ en ‘precies’ genoemd. Voordat hij bij het Fonds kwam werken, diende hij een aantal jaren de Mondriaan Stichting. Hij werd daar aangenomen door Melle Daamen, de huidige directeur van de Amsterdamse Stadsschouwburg. ‘Het was een redelijk idealistische jongen,’ herinnert Daamen zich. ‘Hij was boekhouder bij Dirk van den Broek geweest, maar vond de sfeer daar te commercieel. De heren Van den Broek zaten elke week de resultaten van alle filialen te bekijken. Clemens was in mijn tijd zeker geen bourgondi\u00ebr.’<\/p>\n
Over zo’n sympathieke kerel die veel mensen goed meenden te kennen, zouden anekdotes te over moeten zijn. Maar verder dan dat hij altijd goedlachs en belangstellend was, gaan de verhalen niet. ‘Een mooie, saaie, rustige jongen, die het eigenlijk nooit over kunst had,’ volgens een collega. Zijn plichtsgetrouwheid viel op: zelfs in het weekend zat hij op kantoor. Dat hij dan vaak de jongens meenam, werd toen heel zorgzaam gevonden. Achteraf bleek dat Clemens K. werk en priv\u00e9 juist strikt gescheiden hield. Zijn sociale leven speelde zich hoofdzakelijk buitenshuis af. Zijn omgeving reageerde met stomheid geslagen toen Het Parool over een Thaise liefdesbaby begon. Deze gewone jongen uit Amsterdam-Noord bleek een veel groter raadsel dan iedereen dacht.<\/p>\n
Sinistere details<\/p>\n
Terwijl de Amsterdamse kunstwereld achter de schermen in rep en roer was en menig betrokken manager slecht sliep, wist de recherche ‘in het belang van het onderzoek’ de zaak maandenlang stil te houden. Dagblad De Limburger had op 15 mei de primeur. ‘Fraude bij kunstfonds’, meldde pagina \u00e9\u00e9n. Bij het fonds BKVB was een dag eerder al paniek uitgebroken toen het regionale dagblad gebeld had om commentaar. De website van de instelling werd haastig aangepast en er kwam een kort bericht over de fraude. De PVV van Geert Wilders eiste onmiddellijk een spoeddebat.<\/p>\n
De Limburgse journaliste (‘een gunstige wind bracht mij dit verhaal’) deed ingewijden rillen van schrik toen ze sinistere details over het vergrijp van de boekhouder onthulde. Van de twee miljoen euro die hij naar de dubieuze ‘schuldhulpverlener’ uit Kerkrade had overgemaakt, bleek deze meer dan een ton te hebben doorgeboekt naar drie anderen. Onder hen de 41-jarige Ronald Noteboren uit Schinnen en die was inmiddels dood. Zijn levenloze lichaam werd eind februari net over de Belgische grens gevonden. Hoofd en handen waren afgehakt. Loretta, de vriendin van het slachtoffer, zegt aan de telefoon dat ze er niks van begrijpt. ‘Ron was geen crimineel. Ik heb hem nooit over meneer Clemens K. gehoord. Dat geld was niet voor Ron, die jongen had nog geen dubbeltje.’ Waarom haar vriend uit de weg geruimd werd, is ook haar een tergend raadsel. En zo raakte het veruit belangrijkste kunstenfonds van Nederland ineens verstrikt in een internationaal mysterie met verdwenen miljoenen en een in stukken gesneden lijk. ‘Een drama,’ zegt directeur Lex ter Braak. ‘We zijn compleet aangeslagen.’<\/p>\n
Duikvakantie<\/p>\n
Nu politie, justitie en collega’s eendrachtig de kaken op elkaar klemmen in deze zaak, zit er voor een beroepsmatig ge\u00efnteresseerde niets anders op dan ter plaatse poolshoogte te gaan nemen. De speurtocht begint benoorden het IJ. Vanaf de pont is het een kwartiertje fietsen naar de straat van Clemens K., Diopter. Het is mooi wonen daar, heel wat meer op stand ook dan in de afbraakflats in de buurt. Hoewel ook Diopter niet meer is wat het was. Te grote auto’s leiden tot opgetrokken wenkbrauwen bij verontruste buurtgenoten: ‘Het is niet allemaal eerlijk geld hier.’ Een onderwijzeres van basisschool ‘t Wespennest werd om de hoek vermoord door haar man.<\/p>\n
De eengezinswoning van Clemens K. ziet eruit als een vesting. Aan de buitenkant valt niet te controleren of iemand thuis is. Het onkruid schiet tussen de tegels omhoog. Onder een afdakje staat een rode jongensfiets weg te roesten. De gordijnen zijn dicht, maar dat zijn ze volgens de buren al een hele tijd. ‘De sleutels van deze woning zijn af te halen aan het hoofdbureau politie,’ luidt een handgeschreven krabbeltje achter de glazen voordeur. Een berg post op de mat verraadt langdurige afwezigheid van de bewoners.<\/p>\n
De buren zeggen ongeveer hetzelfde als de collega’s: Clemens K. wordt omschreven als een vriendelijke man, maar contact hield hij af. Boom van een vent, ‘fotomodel knap’, half lang, golvend zwart haar, vaak een ringbaardje. Sportief. Clemens en zijn jongens deden aan Thais kickboksen. Ze gingen ook wel op duikvakantie. Bezoek werd nooit gesignaleerd, afgezien van af en toe een Thaise vrouw. Misschien dat er meer dan \u00e9\u00e9n Aziatische vriendin was, dat kunnen de buren niet met zekerheid zeggen. In de krant stond iets over een baby, maar die hebben ze niet gezien en nooit gehoord.<\/p>\n
Begin dit jaar trok het tot dan toe onopvallende eenoudergezin een paar keer de aandacht. Zo kwam op een avond de politie aan de deur na een melding van huiselijk geweld. Een vrouw ging vreselijk te keer; gek, meestal maakt een man stennis, maar hier waren de rollen omgedraaid. Kort daarna werd Clemens K. niet meer in de buurt gezien. Ashwin en Ramon woonden er nog wel, maar kwamen soms in het holst van de nacht met de taxi thuis, al dan niet in gezelschap van jongere vriendjes. Amper een half uurtje waren ze binnen, of ze vertrokken weer met slaande taxideuren. ‘Wat zijn dat voor ouders?’ vroeg een buurvrouw zich af. Toen de schoolinspecteur zich daarvan kwam vergewissen, woonden de spijbelaars er niet meer.<\/p>\n
Minstens zo merkwaardig was de leverantie van langwerpige kisten waarvan omwonenden zich afvroegen wat erin zat. ‘Het lijkt wel of er wapens worden afgeleverd,’ opperde een alerte buurman. Of neem de verhuiswagen die in alle vroegte voor de deur stond, van een bedrijf dat gespecialiseerd is in internationaal transport. Het inladen van de kisten werd begeleid door een oudere man die wel vaker in de buurt van het huis opdook. Toch raar dat Clemens K. in de drie jaar dat hij er woonde, er nooit aan toekwam om de naambordjes van de vorige bewoners Peter en Wilma weg te halen. Zijn naam ontbreekt ook in het telefoonboek. Hij waakte over zijn privacy, zozeer zelfs dat zijn ex-collega’s vaststellen dat er nauwelijks foto’s zijn waar Clemens herkenbaar op staat. In netwerksites als Hyves, LinkedIn en Facebook was hij naar eigen zeggen niet ge\u00efnteresseerd. Achteraf lijkt het erop dat hij zijn verdwijning al langer aan het voorbereiden was.<\/p>\n
Bij de koop van zijn huis gaf hij een postadres op, tien minuten fietsen van Diopter. Omdat ook hier geen telefoonnummer van bekend is, zit er niets anders op dan brutaalweg aanbellen. De deur van de flat zoemt gastvrij open. In het trapgat verschijnt een lange grijze man die enigszins beduusd vraagt in welk verband we naar Clemens K. informeren. Hij wordt schielijk aan zijn arm weer naar binnen getrokken door een vrouw, vermoedelijk zijn echtgenote, die bozig roept: ‘Weg! W\u00e9g! Ik wil dat u weggaat! We willen er niks mee te maken hebben. Ik zijn moeder? Pff! Er zijn genoeg K.’s in het telefoonboek. Ga daar maar kijken. Weg nu!’<\/p>\n
Chantabel<\/p>\n
Op naar de voormalige echtelijke woning dan maar, richting sportpark Buikslotermeer, ook in Amsterdam-Noord. Na een tochtje langs dichtgetimmerde etagewoningen en een aan diggelen geslagen telefooncel is het opnieuw een verademing om tussen fleurige sierbeplanting van een proper woonerf te staan. ‘Ashwin, Ramon, Rosita’, staat op het naambord, maar na aanbellen wordt niet opengedaan. Het briefje dat in de bus glijdt met het verzoek contact op te nemen blijft onbeantwoord. Na de scheiding was Rosita K. op dit adres blijven wonen. Ze werkte als ambtenaar op het Amsterdamse stadhuis, maar nam ontslag, volgens zeggen zonder zicht op een andere baan.<\/p>\n
Vlak voordat ze spoorloos verdwenen, zouden Ashwin en Ramon op school en in de buurt stoer hebben verteld dat ze gingen verhuizen naar Moskou voor het werk van hun vader. Misschien heeft dat te maken met Olaf K., een broer van Clemens. Deze woont al jaren in de Russische hoofdstad, waar hij bij het internationale verhuizingen- en transportbedrijf Voerman werkt. Hij is daar niet aan de telefoon te krijgen en beantwoordt evenmin e-mails. Eerder verzorgde hij de digitale verwerking van visa voor Nederlandse ambassades, onder andere in Moskou.<\/p>\n
Dan is er nog een broer, Gerben, met adressen in Friesland en Amsterdam, toevallig ook boekhouder in de kunstsector. Hij reageert evenmin op het verzoek om een gesprek.<\/p>\n
Als een echte sportieveling reed Clemens K. op de fiets naar werk en sportschool. Dat er thuis een BMW stationcar uit de 5-serie voor de deur stond, wisten collega’s en vrienden niet. Op de zonnige woning rust een hypotheek van ruim drie ton. Omdat allerminst uitgesloten is dat de verdachte bij het fonds BKVB en SKOR meer heeft gefraudeerd dan tot nu toe bekend, is voor 22 miljoen beslag op zijn bezittingen gelegd.<\/p>\n
De altijd zo perfectionistische (‘op het bureaucratische af’, volgens een collega) Clemens K. was een eind op weg bij het plegen van zijn perfecte misdaad. Hij had alles goed geregeld, tot in de puntjes voorbereid en liet vrijwel geen sporen na. Toch gingen een paar dingetjes mis. Oostenrijkse banken stonden altijd bekend om hun klantvriendelijke bejegening van witwassers. Maar zoals directeur Brunschmid van de Raiffeisenbank in Waidring in de Kronen Zeitung opmerkte: ‘Ondanks het bankgeheim waardoor Oostenrijk wel eens wordt vergeleken met Burkina Fasso, bewijst de ontdekking van dit bedrog dat onze controlemechanismen effici\u00ebnt zijn en functioneren.’<\/p>\n
Fervente hyvers<\/p>\n
De grote vraag is natuurlijk wat Clemens K. bezielde toen hij zijn miljoenenfraude pleegde. Volgens sommigen kan het niet anders of hij is psychisch de weg kwijtgeraakt. Het laatste half jaar was hij er niet echt bij met zijn gedachten, leek het. Op recepties en feestjes waar hij als lid van de familie nooit verstek liet gaan, kwam hij ineens niet meer. Volgens anderen moet hij op de een of andere manier chantabel zijn geraakt. Misschien is hij in handen van een bende gevallen, mogelijk is er een link naar Thailand, of leidt het spoor toch naar Rusland, waar de jongens over spraken. Iedereen die wij spreken is er in elk geval van overtuigd: hij is geen crimineel.<\/p>\n
Het is moeilijk voor te stellen waar ter wereld een vader met twee pubers zich jarenlang ongemerkt schuil zou kunnen houden. Onduidelijk is ook of zijn Thaise vriendin en de zuigeling zich ook in dit gezelschap bevinden. Zowel Ramon als Ashwin waren fervente Hyvers. VN’s digitaal bedreven documentaliste slaagde erin in het vriendennetwerk van de jongens binnen te dringen. Ze ontving al gauw berichten als: ‘Wat is het voordeel als ik u informatie ga verstrekken dat ten strengste verboden is en waarom zou ik mijn vrienden naaien voor u weekblad u heeft er voordeel mee geboekt en dan ben ik een slechte vriend.’<\/p>\n
Binnen een dag was de toegang tot de virtuele vrienden- en familiekring geblokkeerd voor ongewenste bezoekers. Het zal ze moeilijk vallen, maar Ramon en Ashwin zijn vast slim genoeg om vanuit hun schuilplaats niet te internetten. Ze weten ook wel dat zij dan traceerbaar zouden zijn.<\/p>\n
Natuurlijk beperken twee meereizende zoons de mogelijkheden voor een voortvluchtige. Maar de perfecte misdaad is hoe dan ook mislukt. Van de 15,5 miljoen verduisterde euro is inmiddels twaalf miljoen terecht. Toch een beetje slordig voor een hoofd financi\u00ebn die bij het gerenommeerde kunstenfonds nooit een steek liet vallen. Wordt vervolgd.<\/p>\n
Clemens K.<\/p>\n
Clemens K. was hoofd financi\u00ebn van het Fonds voor Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst (BKVB) in Amsterdam. Dit fonds verstrekt stipendia en subsidies aan beeldend kunstenaars. Jaarlijks heeft het fonds twintig miljoen te besteden.<\/p>\n
Clemens K. wist in een maand tijd ruim ?vijftien miljoen euro weg te sluizen. Deze fraude kwam in het voorjaar aan het licht. De onkreukbare boekhouder is sindsdien spoorloos.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Clemens K. stond bekend als betrouwbaar hoofd Financi\u00ebn van het Fonds voor Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst. Tot hij 15,5 miljoen euro wegsluisde en verdween. Een speurtocht naar zijn verborgen leven.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[183,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Rudie Kagie, Ingrid Harms","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/93191"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=93191"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/93191\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Rudie Kagie, Ingrid Harms","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=93191"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=93191"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=93191"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}