Non-fictie<\/p>\n
Duurzaamheid<\/p>\n
Klaas van Egmond<\/p>\n
Hoogleraar milieukunde aan de Universiteit Utrecht, voormalig directeur van het Milieu en Natuur Planbureau.<\/p>\n
Kiest<\/p>\n
Donella en Dennis Meadows, Limits to Growth. The 30-year update, Chelsea Green Publishing Company, 2004, 368 pagina’s<\/p>\n
‘Een jaar of anderhalf geleden maakte Freek de Jonge bij Pauw & Witteman cynische opmerkingen over het Club van Rome-rapport De grenzen aan de groei. Er was geen bal terechtgekomen van hun voorspellingen. Zijn woorden zijn gelogenstraft, nu we midden in de grootste economische, sociale en ecologische crisis ooit zitten. De diepe oorzaak is het opraken van belangrijke grondstoffen en milieuvoorraden. Het merkwaardige, bijna bizarre is dat Meadows in zijn oorspronkelijke rapport Limits to Growth uit 1972 in zijn basisscenario voorspelde dat rond 2010 de industri\u00eble productie en de materi\u00eble welvaart hun top zouden bereiken en daarna snel zouden afnemen. Hadden de mensen vorig jaar op het strand dat boek gelezen, dan hadden ze mooi op tijd hun aandelen verkocht.<\/p>\n
Meadows wees op het simpele feit dat alle lijntjes die pijlsnel omhoogschoten – de bevolkingsgroei, het gebruik van grondstoffen, de vervuiling van het milieu – niet tot in het oneindige kunnen doorgaan. De pati\u00ebnt aarde kan dat niet aan. Een teken aan de wand is dat de prijs van koper nu zo torenhoog is dat mensen het uit spoorwissels en beeldentuinen roven. Ik voorspel dat ook de olieprijs straks oploopt naar tweehonderd dollar.<\/p>\n
Je mag Meadows gerust de grondlegger en inspirator van de duurzaamheidsbeweging noemen. Ik ben in 1972 begonnen met mijn milieuwerk. Meadows zette een trend in door met een vrij eenvoudig model toekomstige ontwikkelingen te voorspellen. Bijzonder is dat hij in de update die hij in 2004 met zijn vrouw maakte eigenlijk heel weinig van zijn oorspronkelijke voorspellingen hoefde bij te stellen. Zijn boek is nog steeds een van de beste beschrijvingen van het mondiale duurzaamheidsprobleem.<\/p>\n
Eigenlijk zou ik het boek willen aanraden dat ik zelf bijna klaar heb: Het grondpatroon van een duurzame beschaving. Maar dat kan nog niet mee naar het strand. Mijn boodschap is dat we nu van crisis naar crisis slingeren. Het milieu wordt totaal overbelast. We moeten een nieuwe balans zoeken tussen markt en maatschappij en tussen globaal en regionaal. Het gesleep van voedsel over de hele aardbol kan niet langer zo doorgaan. maar terugvluchten in zelfvoorzienende gemeenschappen op lokale schaal is even slecht. Met alleen technologische oplossingen redden we het evenmin. Als we alles uit de kast halen aan duurzame energie, kunnen we de helft van het probleem oplossen. De rest zal moeten komen uit effici\u00ebntie en consuminderen. Dat de hele economie draait op consumptiegroei is niet vol te houden. We hebben een radicale herori\u00ebntatie nodig op wat ertoe doet in de samenleving.’<\/p>\n
Boekwetenschap<\/p>\n
Arianne Baggerman<\/p>\n
Bijzonder hoogleraar geschiedenis van boekhandel en uitgeverij aan de Universiteit van Amsterdam. Schreef met Rudolf Dekker het bekroonde De wondere wereld van Otto van Eck, Bert Bakker, herziene druk 2009<\/p>\n
Kiest<\/p>\n
Timothy W. Ryback, Hitlers priv\u00e9bibliotheek, Balans, 2008, 294 pagina’s, \u20ac 19,90<\/p>\n
‘In mijn eigen onderzoek houd ik me bezig met wat mensen in het verleden lazen, op welke manier ze dat deden en hoe dit hun denken en daden heeft be\u00efnvloed. Het universum van internet heeft de vraag naar de invloed van het medium op denk- en handelwijze uiterst urgent gemaakt. Hoe kun je nog iemands intellectuele Werdegang traceren als hij leeft in een virtuele bibliotheek?<\/p>\n
Het bestuderen van de nalatenschap van belangrijke schrijvers die nog boeken kochten, lazen en bewaarden, is een mooie en vruchtbare bezigheid. Je kunt zo, met terugwerkende kracht, een beetje in iemands hoofd kijken, en ook de relatie proberen te leggen met zijn oeuvre of handelen. Het heeft natuurlijk ook iets voyeuristisch: je kijkt over een schouder mee zonder dat de persoon het weet.<\/p>\n
Alleen al om deze reden is deze studie naar het “intellectuele” universum van Hitler fascinerende lectuur. Hitler is bekender vanwege zijn boekverbrandingen dan vanwege zijn eigen indrukwekkende bibliotheek. Die verzameling bestond aan het eind van zijn leven wel uit meer dan zestienduizend titels. Een gedeelte hiervan is bewaard gebleven.<\/p>\n
Ryback onderzocht Hitlers priv\u00e9bibliotheek op een bijna archeologische manier. Daarbij concentreert hij zich op de boeken met ezelsoren en onderstrepingen – dunne lijntjes, vet, of driedubbel gemarkeerd -, uitroeptekens en commentaren in de kantlijn, kortom op de boeken die echt door Hitler zijn gelezen. In een van deze boeken vond hij daar zelfs, verstopt tussen de bladzijden, een stille getuige van in de vorm van een dikke zwarte snorhaar. Het betreft een door Hitler letterlijk stukgelezen exemplaar van een architectuurgeschiedenis van Berlijn uit 1909, geschreven door de Joodse kunstcriticus Max Osborn. Hitler kocht en verslond deze gids in 1915 toen hij frontsoldaat was en putte hieruit – toen hij eenmaal F\u00fchrer was – inspiratie voor zijn megalomane plannen om alles te verwijderen “wat lelijk is in Berlijn”. Osborns boek Berlin zou trouwens in 1933 op de brandstapel belanden.<\/p>\n
Het boek van Ryback is rijk aan zulke paradoxen, waarover de lezer op het strand kan doorpeinzen. Net als over de titels die Hitler las, zoals Henry Fords antisemitische The International Jew. The World’s Foremost Problem en veel andere racistische en antisemitische werken, maar ook een vegetarisch kookboek, Don Quichot, Robinson Crusoe, De hut van oom Tom, Gullivers reizen en een biografie van Ghandi.<\/p>\n
Of bijvoorbeeld over de effecten van de door Hitler in zijn Mein Kampf aanbevolen en door hemzelf ook gepraktiseerde effici\u00ebnte manier van lezen. Lezers moeten boeken niet van kaft tot kaft lezen maar zich zigzaggend door hun literatuur een weg zoeken en er alleen informatie uit lichten die voor hen persoonlijk bruikbaar is. Dat gaat het beste door zich eerst een idee te vormen en dat “moza\u00efek” te vullen met uit velerlei boeken bijeengesprokkelde “steentjes” informatie. Kortom een manier van lezen die tegenwoordig wordt bevorderd door de digitale snelweg.’<\/p>\n
Natuurkunde<\/p>\n
Leo Kouwenhoven<\/p>\n
Universiteitshoogleraar aan de TU Delft. Ontving in 2007 de Spinoza-premie en in 2008 een ERC Advanced Grant.<\/p>\n
Kiest<\/p>\n
Anton Zeilinger, Toeval! Hoe de kwantumfysica ons wereldbeeld verandert, Veen Magazines, 2005, 272 pagina’s, \u20ac 29,95.<\/p>\n
‘Het verhaal van de kwantumfysica – de meest fundamentele theorie over de natuur – is fascinerend en groot. Het gaat over essenti\u00eble vragen. Hoe zit de wereld in elkaar? Waar zijn wij op gebaseerd? In Toeval wordt dat verhaal toegankelijk en beklijvend beschreven.<\/p>\n
Tijdens mijn studie technische natuurkunde begin jaren tachtig las ik het boek The Dancing Wu Li Masters, van Gary Zukav. “Wu Li” is iets Boeddhistisch, een god of een beeld, dat weet ik niet meer. Zukav vertelde het verhaal van de kwantumfysica aan de hand van mystieke voorbeelden en Oosterse wijsheden. Voor mij was dat een inspirerend boek. Het gaf mij het gevoel dat er schoonheid in die theorie zit.<\/p>\n
Inmiddels ben ik een professional en die link met het mystieke boeddhisme kan ik niet accepteren, die is er gewoon niet. Zukavs spannende boek was toch goed voor mij en heeft mijn interesse voor het vakgebied gevoed, maar Toeval! van Anton Zeilinger is ook goed en geeft een moderne, niet-mystieke kijk op het vakgebied. Het is eveneens spannend, want het beschrijft hoe mensen kwantumfysica bedrijven. Ook daar zit schoonheid in.<\/p>\n
Zeilinger is een van de beroemdste figuren binnen de kwantumfysica. Hij zal ongetwijfeld ooit genomineerd zijn voor een Nobelprijs. Een bekende figuur in Oostenrijk, die veel op televisie verschijnt om wetenschapszaken uit te leggen, een soort Robbert Dijkgraaf.<\/p>\n
Die kwaliteit zie je ook terug in Toeval, dat duidelijk bedoeld is voor een breed publiek. De kwantumfysica is de meest fundamentele theorie die we kennen. De voorspellingen die de theorie doet zijn altijd in termen van kansen. Met andere woorden: wij kunnen niet meer weten dan de kans dat iets zal gebeuren. Op die manier trapt de kwantummechanica het oude, deterministische wereldbeeld omver, dat voortkwam uit het werk van Newton. Newton had het over appels die van bomen vielen en maakte wiskundige vergelijkingen die konden voorspellen waar de appel zich later zou bevinden.<\/p>\n
De gedachte werd: als ik de toestand van nu ken, kan ik voorspellen wat er gaat gebeuren. Als dat voor een appel geldt, dan geldt het ook voor tien appels, voor alle deeltjes in het heelal en dus ook voor mensen. Gedrag is dus te voorspellen. Filosofen maakten daarvan dat de vrije wil niet kan bestaan, want alles is al bepaald.<\/p>\n
Met de kwantumfysica is dat wereldbeeld veranderd. Ik raad filosofen dan ook aan dit boek te lezen. De kwantumfysica vertelt ons dat alles om kansen gaat, om toeval dus. Als je wilt nadenken over de grondslagen van de natuur en van de mens, dan moet je weten wat de kwantumfysica te zeggen heeft.’<\/p>\n
Psychoanalyse<\/p>\n
Mieke Bal<\/p>\n
KNAW-hoogleraar cultuuranalyse. Met Michelle Williams maakt zij momenteel een film naar aanleiding van M\u00e8re folle, zie www.crazymothermovie.com.<\/p>\n
Kiest<\/p>\n
Fran\u00e7oise Davoine, M\u00e8re folle, Editions Arcane, 1998, 266 pagina’s, \u20ac 19,80<\/p>\n
‘Het gebeurt niet vaak dat ik hardop in lachen uitbarst bij het lezen van een boek. En al helemaal niet bij een theoretisch boek. Toch overkwam me dat geregeld bij Fran\u00e7oise Davoine’s studie M\u00e8re folle.<\/p>\n
Van de ene verbazing in de andere vallend, vertelt de Franse psychoanalytica de avonturen van haar alter ego, die na de dood door overdosis van een pati\u00ebnt in een professionele crisis raakt. Ze voelt zich schuldig en inadequaat. Met het vaste voornemen haar ontslag in te dienen, gaat ze met het lood in de schoenen naar het ziekenhuis waar ze elke maandag pati\u00ebnten spreekt.<\/p>\n
Om dat moeilijke moment nog even uit te stellen zit ze op de binnenplaats een boek over de middeleeuwen door te bladeren. En als ze op een passage stuit over de sottie, een soort politiek toneel uit de “eeuw der zotheid” zoals Herman Pleij het noemt, hoort ze een vreselijk lawaai. En zowaar, een aantal zotten komen de binnenplaats binnen, zo uit het boek gekropen. Er ontspint zich een discussie over de respectievelijke verdiensten van het beroep van zot en dat van psychoanalyticus. De zot zou het gebaar, de leugen en de grap bevoordelen; de psychoanalyse zou alles zetten op het woord, de waarheid, hoe pijnlijk ook, en de ernst. De vertelster bestrijdt dat laatste: er is immers veel theorievorming over grappen (zoals Freuds Der Witz) en gebaren worden vaak gezien als symptomen.<\/p>\n
Na een wervelende, komische confrontatie waarin de zotten zich vermengen met nieuwsgierig geworden pati\u00ebnten, gaat ze toch naar binnen. Maar dan wordt ze door een paar pati\u00ebnten aangesproken en begint ze de wijsheid, humor en originaliteit van deze mensen steeds duidelijker te zien. In plaats van ontslag volgt dan een hernieuwde inzet om wat zij als de oorzaak van hun gekte ziet, te helpen herstellen.<\/p>\n
Men wordt gek, realiseert ze zich, als de sociale banden verbroken zijn zonder welke niemand kan leven. Geweld, oorlog, misbruik, soms generaties geleden, veroorzaken zulke breuken en doen “catastrofale sociale leegten” ontstaan.<\/p>\n
Uitgeput naar huis kerend wordt de heldin ontvoerd en voor een rechtbank gesleept. De zotten van even daarvoor, tezamen met twintigste-eeuwse “mad geniuses” zoals T.S. Eliot, Ludwig Wittgenstein en Antonin Artaud, vormen nu het hof in een middeleeuwse rechtzaak die meer heeft van een dispuut.<\/p>\n
De combinatie van scherp inzicht in psychisch-sociale problemen met hilarische dialogen en situaties zorgt ervoor dat van de theoretische inhoud van het boek veel meer blijft hangen dan bij een droge uiteenzetting het geval zou zijn. In een gemengde stijl vol alledaagse uitdrukkingen en verborgen literaire citaten wordt het verhaal met vaart verteld. Door de ik-verteller mist het boek elke vorm van belering.<\/p>\n
Een heerlijk, vermakelijk, soms ontroerend en indrukwekkend boek. Het leest als een trein en na afloop begrijp je, waarom een begrip als “gek” onvermijdelijk tot “wat je zegt ben jezelf” leidt.’<\/p>\n
Economie<\/p>\n
Maarten van Rossem<\/p>\n
Emeritus hoogleraar geschiedenis en Amerika-deskundige. Van hem verscheen onder meer Drie oorlogen. Een kleine geschiedenis van de twintigste eeuw, Nieuw Amsterdam, 2007.<\/p>\n
Kiest<\/p>\n
Charles R. Morris, De meltdown van twee biljoen dollar, Business Contact, 207 pagina’s, \u20ac 19,90<\/p>\n
‘Het boek dat iedereen zou moeten lezen die iets wil begrijpen van de kredietcrisis. Wat kranten niet kunnen bieden, biedt Morris in De meltdown van twee biljoen dollar wel: hij geeft een historische context aan de crisis die nu wereldwijd gaande is. Door alle berichtgeving krijg je soms het idee dat het pas vorige week is misgelopen, maar er is een proces van vele tientallen jaren van verkeerd beleid aan voorafgegaan, zo blijkt uit dit boek.<\/p>\n
Stap voor stap laat Morris, een voormalige bankier op leeftijd, zien hoe de crisis is ontstaan. Dat doet hij door eerst de beleidsomstandigheden in de jaren vijftig, zestig en zeventig te behandelen, en te beschrijven hoe vanaf Thatcher en Reagan een nieuw idee ontstond: namelijk dat de economie niet te managen is, maar dat je die moet overlaten aan de vrije markt.<\/p>\n
De regelgeving die sinds de crisis van de jaren dertig bestond, werd terzijde geschoven. Vervolgens ontstond vanaf de jaren tachtig een nieuwe investeerdersindustrie, die samenhing met de beschikbaarheid van betaalbare desktopcomputers.<\/p>\n
Dan wordt geschetst wat een ongelofelijk slechte rol Alan Greenspan heeft gespeeld in de aanloop naar de crisis, door een enorme hoeveelheid geld de economie in te pompen. Daardoor was er in de eerste jaren van de nieuwe eeuw praktisch gratis geld in omloop, wat heeft geleid tot speculatie in huizen, en beleggingen in wonderlijke fondsen en hypotheken. Dat heeft de crisis veroorzaakt.<\/p>\n
In nog geen tweehonderd pagina’s legt Morris dit alles op voortreffelijke wijze uit, en weet hij ook nog eens allerlei ingewikkelde termen uit de financi\u00eble wereld helder te krijgen. Hij heeft een uitgesproken kritische visie op het systeem en beweert dat alleen door ingrijpende stelselwijzigingen in de toekomst voorkomen kan worden dat ons nogmaals zo’n crisis overkomt.<\/p>\n
We zouden los moeten komen van het marktdogmatisme; de theorie van de effici\u00ebnte markt. Dat dat een volstrekt waanidee was, blijkt uit het macro-economische beleid sinds de vroege jaren tachtig, dat dus tot de crisis leidde.<\/p>\n
Zelf hoop ik ook dat de kredietcrisis een einde maakt aan ons onzalige geloof in de marktwerking. Dat dit niet alleen een financi\u00eble krach is, maar ook een omwenteling in ons denken veroorzaakt. We hebben gevangen gezeten in de beleidsfilosofie dat het goed is om monopoliebedrijven te privatiseren. Maar een geprivatiseerd monopolie blijft een monopolie, dat hebben we met de NS gezien.’<\/p>\n
Middeleeuwen<\/p>\n
Fik Meijer<\/p>\n
Emeritus hoogleraar oude geschiedenis. Zijn meest recente boek is Bejubeld en verguisd. Helden en heldinnen in de oudheid, Athenaeum, Polak en Van Gennep, 2008, 350 pagina’s, \u20ac 19,95<\/p>\n
Kiest<\/p>\n
Tom Holland, De gang naar Canossa. De westerse revolutie rond het jaar 1000, Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2009, 474 pagina’s, \u20ac 29,95<\/p>\n
‘De gang naar Canossa is een prachtig boek dat gegarandeerd heerlijk wegleest op het strand. Net als in zijn eerdere boeken Rubicon, over Caesars overwinning in de machtsstrijd van de late Romeinse republiek, en Perzisch vuur, over de oorlogen tussen de Grieken en de Perzen in de vijfde eeuw voor Christus, schrijft Holland in De gang naar Canossa op meeslepende wijze over de tiende en de elfde eeuw. Het is bovendien mooi vertaald door Christien Jonkheer, dat wil ik er graag bij zeggen.<\/p>\n
Holland behandelt een moeilijk thema, de machtsstrijd die in de middeleeuwen speelde tussen de wereldlijke en de geestelijke macht. Die competitie, waarvan de uitkomst lange tijd onzeker blijft, beschrijft hij in een prettige stijl, zonder met allerlei zware theorie\u00ebn te komen. Daardoor kun je het lezen als een spannend verhaal, bijna als een sprookje, met allerlei saillante details over pausen, keizers en andere machthebbers.<\/p>\n
In het jaar 1077 speelde een machtsstrijd tussen de Duitse keizer Hendrik IV en paus Gregorius VII. De keizer wilde de paus afzetten, maar die deed hem vervolgens in de ban. Om boete te doen ondernam keizer Hendrik toen de tocht naar het slot in Canossa waar de paus verbleef; blootsvoets en met het boetekleed aan verscheen hij drie dagen achtereen bij de poort. Het boek begint schitterend hiermee, Holland beschrijft de sneeuw, hoe koud het is, en hoe de keizer voor dat slot staat en niet wordt binnengelaten.<\/p>\n
De nadruk op allerlei details wordt hem wel eens kwalijk genomen door critici die zeggen dat Holland te weinig historische vragen stelt en niet genoeg duidelijk maakt wat het onderwerp is. Ik ben het daar niet mee eens. Bovendien wordt die zogenaamde tekortkoming gecompenseerd door zijn doelstelling om een beeldend verhaal te schrijven.<\/p>\n
Ik ben geen echte kenner van de periode van 800 tot 1100, en ik heb door dit boek een mooi beeld gekregen van die ingewikkelde tijd.<\/p>\n
Holland neemt de lezer na de gang naar Canossa in 1077 mee naar andere belangrijke gebeurtenissen, zoals het schisma binnen de Kerk in 1054 en de kruistocht in 1095. Mooie uitweidingen over de wrede Denen, de Normandi\u00ebr Willem de Veroveraar en de Egyptische kaliefen maken dat dit boek een mooi tijdsbeeld geeft.<\/p>\n
Misschien komt het wel doordat Holland toneelschrijver van oorsprong is, dat hij zo beeldend kan vertellen. Hij is begonnen als literatuurwetenschapper, en werd gegrepen door de oudheid en de middeleeuwen. Hij heeft dus wel een academische achtergrond, wordt ook aanvaard door gezaghebbende Engelse historici, maar is begonnen met het schrijven van fictie.<\/p>\n
Vanuit die discipline is hij een verhalend historicus geworden die het persoonlijke detail met het algemene weet te verbinden. Dat soort boeken lees ik graag.’<\/p>\n
Psychologie<\/p>\n
Gerrit Breeuwsma<\/p>\n
Ontwikkelingspsycholoog aan de Rijksuniversiteit Groningen, auteur van Het vreemde kind. De kindertijd als sleutel tot onszelf, Bert Bakker 2009<\/p>\n
Kiest<\/p>\n
Jonah Lehrer, Proust was een neuroloog. Waarom kunst vaak voorloopt op de wetenschap, Pearson Education, 214 pagina’s, \u20ac 19,95<\/p>\n
‘In eerste instantie dacht ik: weer zo’n opschepperig boek over het brein. Als de psychologie ergens last van heeft, is het dat wel. Lehrer werkte enige tijd in het laboratorium van de beroemde neuropsycholoog Eric Kandel, reden te meer om een lofzang op het hersenonderzoek te verwachten. Maar hij laat juist zien dat vragen waar psychologen nu mee worstelen al veel eerder door kunstenaars zijn gesteld. Natuurlijk vertelt hij over Proust en zijn inzichten over herinneren. Maar hij schrijft ook prachtig over de broers Henry en William James. De vervlechting van fictie en psychologie heeft een toegevoegde waarde en psychologen zouden beroepshalve romans moeten lezen.<\/p>\n
What Maisie Knew van Henry James is een mooi voorbeeld van de psychologische zeggingskracht van fictie. Hoofdpersoon is een zesjarig meisje dat verstrikt raakt in een echtscheidingsconflict. James heeft ervoor gekozen zoveel mogelijk te beschrijven wat het meisje ziet, veel meer dan wat ze begrijpt. Zo toont hij de lezer de permanente staat van verwarring waar wij kinderen aan onderwerpen.<\/p>\n
Van broer William James is de schitterende oproep dat “het vage zijn ge\u00ebigende plaats weer inneemt in ons mentale leven”. Bijna alle belangrijke vragen in de psychologie gaan over vage kwesties. Sommige breinonderzoekers denken dat we afkunnen van begrippen als bewustzijn, ervaring en zelfreflectie. Maar het is een illusie dat hersenscans ons precies vertellen hoe we in elkaar steken. We kunnen mensen wel om de vijf minuten in de MRI-scan stoppen, maar er is geen een-op-eenrelatie tussen de plaatjes die we dan krijgen en waar we eigenlijk in ge\u00efnteresseerd zijn.<\/p>\n
Via de kunst komen we dichter bij waar het ons om gaat. Dat vind ik als psycholoog geen deprimerende maar juist een geruststellende gedachte. Zelf probeer ik in Het vreemde kind ook te laten zien dat we langs de weg van de fictie zicht kunnen krijgen op zaken die voor de ontwikkelingspsycholoog onzichtbaar blijven. Neem Eerste indrukken van K. Schippers. Dat zijn de denkbeeldige memoires van een driejarige, de leeftijd waarop taal nog een beperkte rol speelt. Wij kijken naar het kind vanuit het perspectief van wat ze als volwassene moeten worden, we nemen te veel een voorschot op de toekomst. K. Schippers en Henry James ontsnappen daar op een briljante manier aan.<\/p>\n
Na lezing van Proust als neuroloog heb je enorme zin weer Henry James, Virginia Woolf en George Eliot te lezen. Het boek biedt ook een frisse blik op kunstenaars als Paul C\u00e9zanne en Igor Strawinsky. Het is een gids voor alles waar je van kunt genieten tijdens je vakantie.’<\/p>\n
Ecologie<\/p>\n
Louise Vet<\/p>\n
Hoogleraar evolutionaire ecologie en directeur van het Nederlands Instituut voor Ecologie<\/p>\n
Kiest<\/p>\n
Fred Pearce, Confessions of An Eco Sinner: Travels to Where My Stuff Comes From, Transworld Publishers, 2008, 400 pagina’s, \u20ac 11,95<\/p>\n
‘Fred Pearce gaat als een detective op zoek naar waar zijn spullen vandaan komen: zijn kleren, zijn voedsel en zijn computer. Hij legt de vinger op de zere plek van de ecologische en vooral sociale gevolgen van ons westerse consumptiepatroon.<\/p>\n
In een van zijn eerste hoofdstukken beschrijft hij de zoektocht naar de oorsprong van zijn gouden trouwring. Die brengt hem in het hart van de goudmijnen in Zuid-Afrika. Vijf kilometer onder de grond, een angstige ervaring. Hij ziet de erbarmelijke en gevaarlijke omstandigheden waaronder de mijnwerkers werken en leven. Zwarte mannen die prostituees als enige uitweg hebben. HIV floreert. De sociale voetafdruk van ons felbegeerde edelmetaal is enorm.<\/p>\n
Veel mensen hebben geen flauw idee waar de dingen die ze dragen en gebruiken vandaan komen. Ze weten niet dat er in hun mobieltje tantaal zit, een van de grondstoffen uit de rijke mijnen waar de warlords in Congo om strijden. Ze kennen het echte verhaal niet achter hun koffie, aluminium bierblikje of tijgergarnalen. Daarom is Pearce’s boek zo verrassend en informatief. Hij is journalist en weet het lekker leesbaar en toegankelijk op te schrijven.<\/p>\n
Het boek kwam precies op het goede moment op mijn weg. Ik geef tegenwoordig veel lezingen over hoe economie en ecologie met elkaar verbonden zijn. Onze normale manier van doen is: je pakt iets, je maakt er iets van en je gooit het weg. Maar uiteindelijk zijn alle grondstoffen schaars. We teren momenteel in op het kapitaal van onze planeet, leven niet van de rente.<\/p>\n
Ik ben pleitbezorger van cradle to cradle. We moeten naar een circulaire economie, het concept afval elimineren. Geen metalen in legeringen stoppen waar we ze nooit meer uit kunnen halen. Producten maken die makkelijk uit elkaar zijn te halen. Materiaalbanken aanleggen voor het hergebruik van grondstoffen. De kringlopen sluiten.<\/p>\n
Pearce laat zien dat het anders moet en kan. De laatste hoofdstukken zijn aanstekelijk hoopvol met een hoog ‘Yes, we can’-gehalte. Hij ziet veelbelovende ontwikkelingen en geeft hier rake voorbeelden van. Om er een paar te noemen: een verbetering van de landbouw in Afrika, een overstap naar duurzame vormen van energie, vergroening van onze steden, een verlaging van de geboortecijfers door betere economische mogelijkheden voor vrouwen.<\/p>\n
Aangrijpend is zijn verhaal over het mobieltje van zijn plotseling overleden zoon dat hij uiteindelijk verkoopt in Tanzania. De opbrengst van de mobieltjes is bestemd voor een werkplaats voor poliopati\u00ebnten die van afval kunstobjecten maken die ze weer kunnen verkopen.<\/p>\n
Confessions of An Eco Sinner is een echte aanrader. Wie het boek op het Hollandse strand leest, maakt een prachtige vakantiereis zonder negatieve ecologische of sociale voetafdruk.’<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Welke boeken neemt u deze zomer mee in de vakantiekoffer? VN vroeg gerenommeerde wetenschappers naar hun tip voor het beste non-fictieboek van de afgelopen tijd. Heerlijk leesvoer, en u steekt er ook nog wat van op.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[293,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Tomas Vanheste, Padu Boerstra, Maurits Martijn","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/93115"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=93115"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/93115\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Tomas Vanheste, Padu Boerstra, Maurits Martijn","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=93115"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=93115"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=93115"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}