{"id":92649,"date":"2009-07-25T11:15:00","date_gmt":"2009-07-25T09:15:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/gevangenen-uit-guantanamo-neem-ze-op-2\/"},"modified":"2009-07-25T11:15:00","modified_gmt":"2009-07-25T09:15:00","slug":"gevangenen-uit-guantanamo-neem-ze-op-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/gevangenen-uit-guantanamo-neem-ze-op-2\/","title":{"rendered":"Gevangenen uit Guant\u00e1namo; neem ze op"},"content":{"rendered":"
\n

Premier Balkenende leek opeens de mogelijkheid open te houden ex-gevangenen uit Guant\u00e1namo onderdak te bieden. De Tweede Kamer is in meerderheid tegen. Maar waarom eigenlijk?<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Wat te doen met de gevangenen uit Guant\u00e1namo Bay: mannen die jarenlang onschuldig in kooien werden vastgehouden en afschuwelijke verhoormethoden als waterboarding moesten ondergaan. Een Kamermeerderheid wil ze niet opvangen. ‘Wij moeten niet fungeren als het afvalputje,’ zei Harry van Bommel van de SP. ‘Het is niet een probleem dat wij hebben gecre\u00eberd,’ aldus een zuinige Martijn van Dam van de PvdA. Jarenlang hebben vertegenwoordigers van diezelfde SP en PvdA moord en brand geschreeuwd over de misstanden in Guant\u00e1namo. En nu president Obama de gevangenis eindelijk gaat sluiten en vraagt om hulp, geven ze niet thuis. Alleen GroenLinks, de VVD en D66 zijn voor de komst van ex-gevangenen van Guant\u00e1namo Bay.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

De commotie in de Tweede Kamer ontstond afgelopen week nadat premier Jan Peter Balkenende tijdens zijn eerste bezoek aan Het Witte Huis een politieke draai maakte en voor de eerste keer de mogelijkheid openhield een aantal gevangenen op te vangen. ‘Wanneer het sluiten van Guant\u00e1namo vastzit op enkele mensen, dan wil ik bezien wat de mogelijkheden zijn.’ Later zorgde minister van Buitenlandse Zaken Maxime Verhagen weer voor twijfel. Volgens hem was er ‘niet gesproken over overname van gevangenen’.<\/p>\n

Het gaat om een groep van vijftig tot zestig mensen die zich nooit schuldig hebben gemaakt aan strafbare feiten. Wat zij zelf willen? Een ding is zeker: ze willen niet terug naar hun thuisland omdat ze daar opnieuw opgesloten zullen worden. En welkom in de Verenigde Staten zijn ze ook niet. Sommigen geven aan naar Europa te willen omdat ze daar familie hebben, anderen willen gewoon weg, het maakt niet uit waar naartoe, aldus Natalie Berger van de Franse afdeling van Amnesty International. Zij houdt zich intensief bezig met de herplaatsing van Guant\u00e1namo-bewoners.<\/p>\n

De nee-zeggers in de Tweede Kamer en de weifelende minister Verhagen gaan voorbij aan de verklaring die de Europese Unie en de Verenigde Staten in juni uitgaven. Daarin staat dat de opvang van de gevangenen in de eerste plaats een verantwoordelijkheid is van de VS. Maar de Europeanen beloven \u00f3\u00f3k hulp om ‘een bladzijde om te slaan’. Dat wordt door Nederland tot nu toe wel heel beperkt uitgelegd: Verhagen wil voor Amerika bemiddelen en ‘meedenken’ bij het zoeken naar oplossingen.<\/p>\n

Tot nu toe is er geen gemeenschappelijk Europees beleid. Belgi\u00eb wil alleen gevangenen die in hun eigen land gemarteld zouden worden, Frankrijk neemt een Algerijn op. En dat land gaat verder per geval bekijken of ze iemand opnemen, net als Portugal, Finland, Ierland en Zweden. Itali\u00eb heeft al een keuze gemaakt uit drie gevangenen, wie dat zijn is niet bekendgemaakt.<\/p>\n

Ook Nederland zou over de brug moeten komen. Vooral ook omdat de Nederlandse regering de inval in Irak ‘politiek’ steunde en premier Balkenende, minister van Buitenlandse Zaken Verhagen en zijn voorganger en de huidige NAVO-chef Jaap de Hoop Scheffer de war on terror van George W. Bush altijd braaf hebben gevolgd.<\/p>\n

Chinese ondervragers<\/b>
Op de basis in Guant\u00e1namo Bay zitten nu nog tweehonderdveertig gevangenen. De zware gevallen, waarvan de Amerikanen zeker weten dat ze zich schuldig hebben gemaakt aan terroristische aanslagen, zullen alsnog berecht en opgesloten worden. Anderen, die volgens de Amerikanen wel gevaarlijk zijn, maar niet voor de rechter worden gebracht omdat hun via martelingen afgedwongen bekentenissen onherroepelijk tot vrijspraak zouden leiden, blijven in ‘preventieve detentie’. Daarmee houdt Obama voor een kleine groep vast aan de door Bush ge\u00efntroduceerde en veel bekritiseerde praktijk.<\/p>\n

President Obama heeft in eigen land een enorm probleem. Het vijanddenken heeft daar na acht jaar George W. en zijn war on terror bijna hysterische vormen aangenomen, ook onder Obama’s eigen Democraten. Neem de zeventien Oeigoeren. Zij ontvluchtten de Chinese onderdrukking van de moslimminderheid in de westelijke provincie Xinjiang en woonden in een dorpje op de Afghaans-Pakistaanse grens. In 2001 sloegen ze op de vlucht na Amerikaanse bombardementen en verzeilden uitgehongerd en ongewapend aan de Pakistaanse kant van de grens. Daar werden ze aangegeven door Pakistaanse dorpelingen, die hiervoor een flinke bonus ontvingen van het Amerikaanse leger. Al in 2004 stond vast dat de groep niets met Al-Qaida of de taliban te maken had. Wel streefden ze naar een onafhankelijk Xinjiang, iets waar de Chinezen van gruwen. De Amerikanen werkten in Guant\u00e1namo Bay nauw samen met Beijing – er kwamen zelfs Chinese ondervragers naar de basis die de Oeigoeren urenlang verhoorden zonder dat die eten of drinken kregen.<\/p>\n

Toen Obama onlangs een proefballonnetje opliet om de Oeigoeren tot de VS toe te laten, brak de hel los in het Congres. Republikeinen \u00e9n een aantal Democraten wilden niet dat deze gevaarlijke mannen binnen de Amerikaanse landsgrenzen komen te wonen.<\/p>\n

Maar er is nog iets anders: Amerikaanse politici willen de Chinezen niet voor het hoofd stoten door de Oeigoeren een nieuw leven te bieden in de VS. En zo zitten Congresleden een snelle oplossing in de weg. Pijnlijk, omdat de Oeigoeren model staan voor alles wat mis is gegaan onder Bush en zijn vicepresident, ‘prince of darkness’ Dick Cheney.<\/p>\n

De regering Obama is nu volop bezig om – tegen de zin van Peking – de mannen elders onder te brengen. In 2006 gingen er al vijf naar Albani\u00eb, onlangs gingen er vier naar het paradijselijke Bermuda, de andere dertien kunnen mogelijk naar de eilandenstaat Palau.<\/p>\n

In Nederland zetten de PvdA, SP en PVV in op het ‘zoek het zelf uit’-argument om te voorkomen dat er gevangenen deze kant op komen. Het zou Obama inderdaad sieren als hij zijn leiderschap aanwendt om de Amerikaanse bevolking er alsnog van te doordringen dat er fouten zijn gemaakt en dat er een morele plicht bestaat mensen op te nemen. Maar dat lijkt voorlopig niet te lukken. En wat dan? Moeten de gevangenen dan nog jaren op Guant\u00e1namo blijven zitten? Voor de onschuldige kooibewoners van Guant\u00e1namo Bay telt maar \u00e9\u00e9n belang: een leven in vrijheid. Als de Amerikanen niet over de brug willen of kunnen komen, zou Europa dan niet zo groot moeten zijn dat wel te doen?<\/p>\n

Rus in Nederland<\/b>
Overigens hebben zich de afgelopen jaren al ex-gevangenen uit Guant\u00e1namo Bay in Europa gevestigd. In totaal gaat het om twee\u00ebnveertig mannen, waarvan er zevenentwintig een EU-paspoort hebben, drie naar Bosni\u00eb gingen, zeven naar Rusland en vier naar Turkije. Albani\u00eb was bereid om naast de Oeigoeren ook een Egyptenaar, een Algerijn en een Oezbeek op te nemen.
De organisatie Human Rights Watch (die pleit voor opname van gevangenen door de EU) benadrukt dat die groep nooit een probleem heeft opgeleverd. Ze zouden ‘een vredig leven’ leiden en zijn geen van allen betrokken geraakt bij gewelddadige activiteiten.<\/p>\n

Het is weinigen in Nederland bekend, maar (eng!) al sinds twee jaar woont er een voormalige bewoner van de maximum security facility onder ons. Het gaat om de Rus Shamil Khazhiev, een moslim. In 2001 kwamen hij en zes andere Russen in handen van de Amerikanen. Na een verblijf op bases in Afghanistan, werden Khazhiev en zijn landgenoten in 2002 overgeplaatst naar Guant\u00e1namo. Allen zeggen te zijn mishandeld.<\/p>\n

Na twee jaar werd Khazhiev teruggestuurd naar zijn vaderland. Tegen zijn wil, want hij was bang daar opnieuw in de problemen te komen. En dat gebeurde ook. Het Russische Openbaar Ministerie verdacht hem ervan als huurling illegaal de grens gepasseerd te hebben en hij moest zich voor de rechter verantwoorden. Uiteindelijk werd hij vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs. Khazhiev ging bij zijn familie wonen in de deelrepubliek Bashkortostan, waar hij voor zijn vertrek naar Afghanistan diende als politieman. Maar de geheime dienst liet hem niet met rust; Khazhiev werd constant gevolgd en het was onmogelijk om een nieuwe baan te vinden. Ook werd hij opnieuw vastgezet, dit keer op verdenking van banden met de radicale organisatie Hizb ut-Tahrir.
Na verloop van tijd was Khazhiev de voortdurende pesterijen beu. In maart 2007 meldde hij zich bij het aanmeldcentrum in Ter Apel. Binnen een paar maanden had Khazhiev een vluchtelingenstatus en verdween in de anonimiteit. Waar Khazhiev woont en of hij inmiddels werkt is onbekend. Advocaat J. Walls laat weten dat zijn cli\u00ebnt op geen enkele manier in contact wil komen met de pers en ‘gesteld is op zijn rust’.<\/p>\n

Ook als Guant\u00e1namo Bay dicht gaat, blijft er nog een onopgeloste kwestie: de Amerikaanse basis Bagram in Afghanistan. Daar zitten honderden gevangenen onder min of meer dezelfde omstandigheden als in ‘Gitmo’. Obama heeft weliswaar martelingen verboden, maar niemand weet wat zich daar verder afspeelt. En de Amerikanen zijn – omdat de basis in een oorlogsgebied ligt – niet van plan daar voorlopig verandering in te brengen. <\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Premier Balkenende leek opeens de mogelijkheid open te houden ex-gevangenen uit Guant\u00e1namo onderdak te bieden. De Tweede Kamer is in meerderheid tegen. Maar waarom eigenlijk?<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":280416,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[47,71,69,193,59,2041],"tags":[783,2045],"acf":[],"author_name":"Harm Ede Botje","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/92649"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=92649"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/92649\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Harm Ede Botje","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media\/280416"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=92649"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=92649"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=92649"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}