{"id":92409,"date":"2009-08-04T10:14:00","date_gmt":"2009-08-04T08:14:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/opwaaiende-veren\/"},"modified":"2009-08-04T10:14:00","modified_gmt":"2009-08-04T08:14:00","slug":"opwaaiende-veren","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/opwaaiende-veren\/","title":{"rendered":"Opwaaiende veren"},"content":{"rendered":"
\n

08-08-2009
Door Carel Peeters<\/p>\n

Oude sociaal-democratische zin. Dat was het verheffen van de arbeidersklasse door middel van goed onderwijs en het wekken van belangstelling voor de hogere geestelijke waarden van cultuur, wetenschap en kunsten. Maar helemaal afwezig was deze wel erg weggezakte betekenis toch ook weer niet. Wie het woord \u2018verheffing\u2019 ook gebruikt, er zal altijd iets in meespelen van het optillen, verbeteren en vergroten van de menselijke geest. <\/p>\n

Waar \u2018verheffing\u2019 ook voor staat, zeker is dat men opgetild wil worden: uit de onmondigheid, uit het gebrek aan mogelijkheden, uit de beperkingen van de kennis, uit het dagelijkse saaie leven, in de richting van een ruimer, zelfbewuster, rijker, verrassender leven. Daar kwam het antwoord van Viktor & Rolf op neer.<\/p>\n

Een van de ergernissen waar Micha\u00ebl Zeeman regelmatig op terugkwam, was dat Wim Kok in oktober 1995 in zijn Den Uyl-lezing de ideologische veren van de Partij van de Arbeid afschudde en de partij daarmee verweesd achterliet, zonder sociaal-politieke idee\u00ebn, zonder idealen, zonder perspectief op de toekomst. De Partij van de Arbeid ontdeed zich daarmee weliswaar van veel vastgeroest gedachtengoed dat niet meer bij de nieuwe tijd paste, maar zat ook meteen met lege handen. Het neoliberalisme, pragmatisme en conservatisme vulden het ontstane gapende gat gretig in met de ene privatisering na de andere. <\/p>\n

Zeeman was ervan overtuigd dat men zonder idealen geen politiek kon bedrijven. De werkelijkheid hing van onvolmaaktheden aan elkaar, daar moest wat tegenover staan. Zonder utopie ging het niet, als het maar geen blauwdruk was. Er moesten idee\u00ebn zijn waaraan het onvolmaakte heden zich moest kunnen optrekken: schrijvers, denkers, tijdperken waarin grote hoogten werden bereikt (de vroege Renaissance, de Verlichting), of idealen als een hedendaagse versie van Goethiaanse Bildung waarin kennis, sensibiliteit, stijlgevoel en inventiviteit samengingen. Desnoods mocht de uomo universale uit de coulissen opduiken. Als er maar gestreefd werd naar het betere. <\/p>\n

In Moral Clarity van de Amerikaanse filosofe Susan Neiman krijgt die oude \u2018verheffing\u2019 een op deze tijd toegesneden gedaante. Het boek verscheen hier vorig jaar onder de titel Morele helderheid, maar zonder de ondertitel: A Guide for Grown-Up Idealists. Voor een nieuwe Engelse editie wilde Neiman het boek enigszins aanpassen, omdat zich op het gebied van het volwassen idealisme inmiddels een drastische wending had voorgedaan: Obama was president geworden, en er is volgens haar geen beter voorbeeld van het volwassen idealisme dan hij. <\/p>\n

Tegen Micha\u00ebl Zeeman zei Neiman in februari dat de omstreden activistische filosoof Cornel West drukproeven van haar boek in het hoofdkwartier van Obama\u2019s campagneteam had verspreid. Michelle Obama moet ze gelezen hebben en dat zou te horen zijn geweest in sommige passages van Obama\u2019s toespraken.<\/p>\n

Neimans boek is niet voor niets opgemerkt. Door het failliet van het communisme en het re\u00ebel existerende socialisme raakte niet alleen elke ideologie en elk groot verhaal uit de gratie, maar ook elk idealisme. Dat was volgens Neiman een noodlottige bijkomstigheid, een onbedoelde schade, want het schiep de ruimte voor de opkomst van politieke stromingen die vooral ge\u00efnteresseerd waren in economische en materialistische vooruitgang. Die pretendeerden de echte realisten te zijn. <\/p>\n

Neiman wil het realisme terug, maar vermengd met de herwaardering van oude idealen die gericht zijn op wat zij \u2018geluk, rede, hoop en eerbied\u2019 noemt. Ze wil terug naar het verschil dat Kant maakte tussen waarheid en ethiek: de waarheid zegt hoe de wereld is, de ethiek hoe hij zou moeten zijn. De waarheid zorgt voor het noodzakelijke realisme, de ethiek voor de idee\u00ebn en verlangens die zeggen dat alles altijd beter en interessanter moet. Opwaaiende veren. Daar hadden Viktor & Rolf het over.<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hoe Viktor & Rolf, Susan Neiman en Micha\u00ebl Zeeman zich verheffen.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[61,269],"tags":[1997],"acf":[],"author_name":"Carel Peeters","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/92409"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=92409"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/92409\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Carel Peeters","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=92409"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=92409"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=92409"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}