Zwakte subsidiesysteem blootgelegd<\/p>\n
‘Ik voel me als het jongetje dat roept dat de keizer geen kleren aan heeft,’ zegt theatermaker Ab Gietelink. ‘Maar dat jongetje heeft nu van de hoogste rechter gelijk gekregen.’ Het negatieve advies dat hij kreeg op zijn aanvraag voor een vierjarige subsidie is vorige week door de Raad van State nietig verklaard. Bij navraag door een bezwaarcommissie was gebleken dat geen van de adviseurs van het Fonds van de Podiumkunsten ook maar \u00e9\u00e9n voorstelling van zijn theatergroep Nomade heeft bezocht, en dat hun negatieve uitspraken over de artistieke kwaliteit van de groep dus ongegrond zijn.<\/p>\n
Nou kan niet elke regisseur die drie voorstellingen in een huiskamer opvoert, eisen dat zijn werk is gezien. Maar Ab Gietelink is geen marginale figuur meer. Hij begon als een enfant terrible, iemand die in kleine voorstellingen de zaken brutaal groot aanpakte. Hij schreef politieke pamfletten over de toestand van de Staat der Nederlanden, en verbeeldde als hoofdrolspeler van zijn zelfgeschreven voorstellingen graag in eigen persoon de groten der aarde. Dat doe-het-zelf-theater is hij ontgroeid. Tien jaar geleden is hij zich gaan toeleggen op klassiek repertoire in grote locatie-projecten op monumentale plekken, met veel acteurs in mooie kostuums. Hamlet op het Muiderslot. De Gijsbrecht in een kerk. De Faust als buitenspektakel op de Leidse Burcht. Het zijn literaire drama’s, die weliswaar een actueel politiek tintje hebben, maar – zoals hij zelf noemt – ‘romantisch-historisch’ zijn. En daarmee druisen ze in tegen de heersende voorkeur in de commissies die zijn werk moeten beoordelen.<\/p>\n
‘Toen ik tien jaar geleden op locatie ging werken en deals moest gaan sluiten met gemeentes, musea en schouwburgen werd ik voor mijn gevoel pas volwassen als kunstenaar. Maar achteraf bezien heb ik mezelf daarmee buiten het blikveld geplaatst van de beoordelaars. Zo’n commissie bestaat voornamelijk uit mensen uit het experimentele theatercircuit. Zij hebben niet zo veel met mijn werk, dat een specifieke publieksgroep trekt van oudere, historisch ge\u00efnteresseerde bezoekers. En hun definitie van goed theater is nogal eenzijdig.’<\/p>\n
Bezwaar aantekenen tegen een afwijzing heeft Gietelink wel vaker gedaan. ‘In de teksten van de beoordelingen staan soms dingen die compleet onzinnig zijn. In de afwijzing van mijn aanvraag voor vier jaar structurele subsidie stond dat mijn theaterwerk geen ontwikkeling kent. Ik had meteen al het vermoeden dat de commissieleden te weinig van mijn werk hadden gezien om die uitspraak te onderbouwen. Dus heb ik in een bezwaarprocedure gevraagd om een lijstje waarop staat wie namens het Fonds wanneer is geweest. En wat bleek: het dossier met voorstellingsverslagen dat voor elke groep wordt aangelegd, was in mijn geval helemaal leeg! De voorzitter van de adviescommissie heeft toegegeven dat ze het van horen zeggen hadden, dat mijn werk niet goed zou zijn. De uitgebreide lijst in mijn aanvraag van theaterprogrammeurs en schouwburgen die mijn voorstellingen ondersteunen, was door de commissie niet geraadpleegd.’<\/p>\n
Pleitnota<\/p>\n
Maar ondanks forse kritiek van de bezwaarcommissie van het Fonds, veranderde er niks aan de afwijzing. Dat kwam Gietelink bekend voor. ‘Die bezwaarprocedures zijn de fopspeen van de Nederlandse democratie. Je wordt keurig uitgenodigd voor een gesprek, en daar zijn dan wethouders bij aanwezig en vooral veel juristen. Maar de commissieleden die het oordeel hebben gegeven, zie je daar nooit, dus je staat in het luchtledige te praten. En als je gelijk krijgt, wordt het advies teruggestuurd naar de commissie die iets aan de formulering verandert zodat de afwijzing formeel door de beugel kan.’<\/p>\n
Gietelink besloot in hoger beroep te gaan. ‘Ik was ervan overtuigd dat het moreel gezien niet klopte. En wat had ik te verliezen?’ Hij kon de kosten van het proces laag houden door veel zelf te doen – hij heeft zijn kandidaats rechten en schreef zijn eigen pleitnota. ‘Ergens wist ik dat dit te winnen m\u00f3\u00e9st zijn, ook door de steun die ik kreeg vanuit de media, met name van de kunstredactie van de NRC.’<\/p>\n
Theater beoordelen zonder haar te zien is een doodzonde, stelde Gietelink in zijn pleitnota voor de Raad van State. En de rechter gaf hem gelijk. De commissie van het Fonds werd gediskwalificeerd, en de zwakte van het subsidiesysteem is daarmee blootgelegd. Omdat in Nederland de politiek zich verre wil houden van het beoordelen van kunst, wijst de theaterwereld haar eigen ‘deskundigen’ aan voor de commissies die middels hun adviezen het geld verdelen. Gietelink: ‘Om te voorkomen dat we elkaar de kop in slaan, worden commissies snel gewisseld, en er zijn maar weinig beoordelaars die een goed overzicht hebben. Het resultaat is, dat je voornamelijk wordt beoordeeld op de plannen die je op papier hebt gezet, en die moeten dan net z\u00f3 zijn geformuleerd, dat ze in de smaak vallen bij de commissie.’<\/p>\n
Juridisering<\/p>\n
Los van de toekomst van zijn groep – Gietelink wil een ‘contra-expertise’ en hoopt op een schikking met het Fonds – zou het mooi zijn als het subsidiesysteem mede door zijn overwinning weer eens onder de loep wordt genomen. ‘Het begrip kwaliteit wordt momenteel gemonopoliseerd door een kleine groep beoordelaars die zich verschuilen achter hun anonimiteit. Je komt er niet eens achter wie je nou eigenlijk tegenover je hebt.’<\/p>\n
Het idee van de Amsterdamse wethouder Gehrels om ‘kunstschouten’ aan te stellen, vindt hij niet gek, want dan weet je tenminste van wie je afhankelijk bent. Maar er moeten ook objectievere criteria komen voor ‘artistieke kwaliteit’, waarbij prestaties uit het verleden worden meegewogen. Hij denkt aan toekenning van punten voor de hoeveelheid speelplekken die je frequenteert, de credits die je bij programmeurs hebt opgebouwd en de hoeveelheid publiek die je trekt.<\/p>\n
Subsidieverstrekkers die zich door juristen laten bijstaan en theatermakers die naar de rechter stappen – het is een ontwikkeling die het systeem over zichzelf afroept, stelt Gietelink. ‘Het klinkt misschien gek voor iemand die als eerste in het Nederlandse theater gelijk heeft gekregen van de Raad van State, maar ik vind dat we juist af moeten van die steeds verder gaande juridisering van de kunstwereld. We moeten terug naar een grotere bescheidenheid bij de beoordelaars. Het is helemaal geen schande als een commissie zegt: dit plan kunnen we niet beoordelen, want hier hebben we niet genoeg verstand van. En als we de definitie van kwaliteit niet meer in handen leggen van dat kleine groepje beoordelaars, hebben we al die juristen en rechters helemaal niet nodig.’<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Theatermaker Ab Gietelink vocht zijn subsidieafwijzing aan en kreeg gelijk van de rechter. \u2018We moeten terug naar een grotere bescheidenheid bij de beoordelaars.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[1267],"acf":[],"author_name":"Marijn van der Jagt","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/92351"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=92351"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/92351\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Marijn van der Jagt","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=92351"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=92351"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=92351"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}