Brieven van Paul L\u00e9autaud<\/p>\n
Paul L\u00e9autaud was drie dagen oud toen zijn moeder, een actrice, hem afdankte. Hij werd doorgeschoven naar een min. Later zou hij de biologische moeder liefdesbrieven schrijven. Die heeft hij nog later uitgeven en die Lettres \u00e0 ma m\u00e8re zijn nu in Nederlandse vertaling verschenen. Ze zijn grotendeels dermate aanstellerig dat je er van versteld staat, vooral wanneer je L\u00e9autaud kent als het koddige oude mannetje waartoe hij zich had omgevormd toen hij de tachtig was gepasseerd.<\/p>\n
Hij had toen een totaal verliteratuurd leven achter zich. Zo’n halve eeuw vervulde hij een leesfunctie bij de literaire uitgeverij Mercure de France. Daar verschenen teksten van zo’n beetje alle spraakmakende schrijvers van zijn tijd. Die kwamen langs op de uitgeverij en L\u00e9autaud, zelf ook auteur, babbelde met ze. Hij observeerde feilloos hun eigenaardigheden en onthield hun onderlinge afkatterij. Hij heeft er in de eindfase van zijn leven zonder g\u00eane smakelijk over verteld in een serie radio-interviews. Literaire roddels, kraaiend verteld: de mensen bleven ervoor thuis. Dat vooral heeft hem beroemd gemaakt en ook de foto’s die zijn meest toegewijde ma\u00eetresse, Marie Dermoy, van de tachtigjarige heeft gemaakt. Die beelden laten de superindividualist L\u00e9autaud zien in een lompenoutfit waarmee aan de wereld werd getoond dat deze man zich niets aantrok van wie of wat ook en dat zijn liefde in zijn laatste levensjaren exclusief uitging naar zijn tientallen zwerfkatten en enkele andere beesten, die hij voedde, aaide en toesprak, en die zijn clochardbed met hem mochten delen.<\/p>\n
L\u00e9autaud had een scherpe pen. Hij kon ontluisterende toneelkritieken schrijven, leverde onomwonden commentaar bij het Franse lettergeknetter zijner dagen; ze zijn verzameld in de negentien delen van zijn Journal litt\u00e9raire. In zijn dagboeken staan gebeitelde aforismen van het type ‘Het voordeel van vrijgezel zijn is dit: komt er een mooi meisje voorbij, dan hoef je niet te denken: die van thuis is lelijker.’<\/p>\n
Maar wanneer hij rond zijn dertigste begint te corresponderen met de vrouw die hem gebaard heeft, dan komt er boeketreeks-proza. ‘Lieve moeder, Hoe kan ik mij ervoor verontschuldigen dat ik zo lang gewacht heb met u te schrijven en vooral met u te bedanken voor het pakje dat u mij gestuurd heeft? Ik vergeet nog u complimenten te maken over de wijze waarop u het pakje had verzorgd.’ Wie licht onpasselijk wordt als hij dit leest, komt ertoe te denken: waarom heeft L\u00e9autaud zulk beschamend proza naar buiten gebracht?<\/p>\n
Wat hem heeft bewogen, zou wel eens het pikante kunnen zijn dat die relatie van moeder en zoon had. Als kind had de kleine Paul haar zelden, eventjes, gezien. Maar toen hij negen was, had hij zijn moeder wat langer getroffen in een hotelkamer.<\/p>\n
‘Ik vond haar nog in bed, het bovenlichaam enigszins opgericht, het haar wat loshangend, de armen bloot boven de dekens en de hals ook bloot, doordat het hemd afgegleden was… Zij zei mij dicht bij haar te komen zodat zij mij kon kussen, en ik kwam bij haar bed, gelukkig en beschaamd. Zij nam mijn hoofd in haar handen en drukte het tegen haar borst, en een tijdlang kuste ze mij als een kind. Ik voelde de zachtheid van haar borsten, die trilden op de maat van haar kussen tegen mijn wangen.’<\/p>\n
Die herinnering is hij nooit kwijtgeraakt. Na twintig jaar brengt hij op voorzichtige manier de incestueuze prikkeling onder woorden. ‘Er bestaat een lichte verwarring tussen ons, temeer daar uw uiterlijk weinig weg heeft van een moeder van een jongen van mijn leeftijd. En wanneer u mij “mijn lief” noemt, als u mij bloemen stuurt, of wanneer ik een beetje te lang aan u denk, raken mijn gedachten, zo lijkt het, een beetje op drift.’ Daarnaast geeft L\u00e9autaud ook blijk van gedegen burgerlijk gedachtegoed: ‘je hebt maar \u00e9\u00e9n moeder’. In zijn dagboek noteert hij: ‘Wanneer je het niet treft met een minnares, begin je met een ander. Maar een moeder! Dat is als het leven! Dat kun je niet overdoen, en wanneer je het verpest, is dat voorgoed.’<\/p>\n
Verpest heeft hij het uiteindelijk door niet in te gaan op haar wens dat hij haar brieven aan haar terug zou sturen. Waarom ze dat wilde? Omdat ze bang was dat dan haar moeder, van wie ze wilde erven, zou kunnen lezen wat ze voor lelijks over haar geschreven had! L\u00e9autaud weigerde, bleef wel briefjes schrijven; zij gaf geen antwoord. Voor L\u00e9autaud gaat het adagium op: wie schrijft, blijft. Voor de moeder geldt: wie nolens volens wordt beschreven, blijft ook nog even leven.<\/p>\n
Paul L\u00e9autaud, \u2018Brieven aan mijn moeder\u2019, vertaald en van een voor- en nawoord voorzien door Mels de Jong, Arbeiderspers, Priv\u00e9-domein, 195 pagina\u2019s, \u20ac 21,95<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Brieven van Paul L\u00e9autaud Paul L\u00e9autaud was drie dagen oud toen zijn moeder, een actrice, hem afdankte. Hij werd doorgeschoven naar een min. Later zou hij de biologische moeder liefdesbrieven schrijven. Die heeft hij nog later uitgeven en die Lettres \u00e0 ma m\u00e8re zijn nu in Nederlandse vertaling verschenen. Ze zijn grotendeels dermate aanstellerig dat […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[293,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Aart van Zoest","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/91747"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=91747"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/91747\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Aart van Zoest","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=91747"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=91747"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=91747"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}