Amsterdam in 1597<\/p>\n
Opeens liep er een groepje mannen in vossen- en berenvellen door Amsterdam. Het vroor weliswaar, en in de overvolle straten wandelden in die tijd veel vreemdelingen rond, maar dit was nog niet eerder gezien. Het was 1 november 1597, en de overlevenden van de mislukte poolexpeditie van Willem Barentsz keerden na anderhalf jaar terug in de hoofdstad.<\/p>\n
Wat hadden ze meegemaakt? De eerste die dat tot in detail nalas, was Cornelis Claesz, een 46-jarige boekhandelaar, drukker en uitgever aan het Damrak. Hij mocht het bewerkte scheepsjournaal van expeditielid Gerrit de Veer uitgeven – een boek dat tot op de dag van vandaag wordt herdrukt. En dat terwijl Claesz ook al druk was met de uitgave van een andere everseller, het verslag van de eerste geslaagde Hollandse handelsreis naar Indi\u00eb, die het begin van de Gouden Eeuw zou inluiden. Twee schepen van die beroemde ontdekkingstocht, de Mauritius en de Duifken, waren op 14 augustus van dat jaar de stad binnengevaren.<\/p>\n
E\u00e9n man, twee historische gebeurtenissen: geen wonder dat bouwhistoricus Gabri van Tussenbroek Claesz uitkoos om als hoofdpersoon te dienen voor zijn fascinerende boek over het Amsterdam van die tijd: Amsterdam in 1597. Kroniek van een cruciaal jaar. En er waren nog meer redenen. Amsterdam stond op het punt uit te groeien tot het centrum van een wereldmacht en handelaren zochten zee- en hemelkaarten (die Claesz uitgaf) en boeken over de zeevaart (te koop bij Claesz). Burgers wilden weten hoe het stond met de strijd van prins Maurits tegen de Spanjaarden (Claesz verschafte pamfletten met het laatste nieuws). Boeken over reizen en ontdekkingen, politieke en theologische pamfletten, almanakken en vertaalde bestsellers: allemaal te vinden bij Claesz. Bovendien zat hij bij de schutterij en keek hij uit op de haven waar alles gebeurde. Hij speelde dus ‘een centrale rol in de informatiemaatschappij die Amsterdam in 1597 al was’, zoals Van Tussenbroek schrijft.<\/p>\n
Maand na maand krijgt de lezer door de ogen van Claesz te zien hoe het leven in Amsterdam was. Het is een trucje (Claesz zelf zwijgt, er zijn geen egodocumenten van hem overgeleverd, we lezen alleen wat hij waarschijnlijk zag en meemaakte), maar het werkt. De kleinste gebeurtenis is voor Van Tussenbroek aanleiding om uit te pakken over een nieuw onderwerp. Van het weer, via kledingmodes, de plekken van de drukke markten en de gewoontes rond eten, kinderen baren, huizen bouwen en kinderspelletjes, tot het woeden van grote branden en de dreiging van graantekorten: vrijwel alles waar iets over bekend is, komt aan bod. En tot leven. Het Amsterdam van 1597 is ons vreemd, schrijft Van Tussenbroek zelf, het is een wereld zonder \u00e9\u00e9n industrieel vervaardigd product en een plaats waar het uitvoeren van wrede openbare lijfstraffen de gewoonste zaak van de wereld is. Maar tegelijkertijd weet de schrijver de stad dichterbij te brengen. Amsterdam in 1597 mag er dan anders uitzien, de logica erachter maakt hij begrijpelijk.<\/p>\n
Van Tussenbroeks boodschap: Amsterdam was in die periode een tolerante stad met een heus gedoogbeleid op tal van terreinen, maar dan wel omdat dit het beste uitkwam. Amsterdam wilde de grootste en de rijkste worden, en daarvoor waren bijvoorbeeld Joden en immigranten uit Antwerpen nodig. Kortom: men vond toen nog dat een multiculturele samenleving voordeel opleverde. Dat is voor sommigen misschien toch wel heel vreemd.<\/p>\n
Gabri van Tussenbroek, \u2018Amsterdam in 1597. Kroniek van een cruciaal jaar\u2019, L.J. Veen, 368 pag., \u20ac 24,90. In het stadsarchief Amsterdam is van 3 sept. t\/m 1 nov. een tentoonstelling hierover te zien.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Amsterdam in 1597 Opeens liep er een groepje mannen in vossen- en berenvellen door Amsterdam. Het vroor weliswaar, en in de overvolle straten wandelden in die tijd veel vreemdelingen rond, maar dit was nog niet eerder gezien. Het was 1 november 1597, en de overlevenden van de mislukte poolexpeditie van Willem Barentsz keerden na anderhalf […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[293,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Henk van Renssen","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/91547"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=91547"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/91547\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Henk van Renssen","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=91547"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=91547"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=91547"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}