{"id":91181,"date":"2009-09-18T14:56:00","date_gmt":"2009-09-18T12:56:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/maarten-t-hart-het-is-allemaal-spielerei\/"},"modified":"2009-09-18T14:56:00","modified_gmt":"2009-09-18T12:56:00","slug":"maarten-t-hart-het-is-allemaal-spielerei","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/maarten-t-hart-het-is-allemaal-spielerei\/","title":{"rendered":"Maarten \u2019t Hart: ‘Het is allemaal spielerei’"},"content":{"rendered":"
\n

Maarten \u2019t Hart, binnenkort vijfenzestig, schreef een vrolijke roman over rivaliteit in de liefde. Terugkijkend had hij veel anders willen doen, niet als vrouw verkleed in de publiciteit moeten treden. Maar is Maartje \u2019t Hart wel echt helemaal uit het zicht? \u2018Ik ben hopeloos, onbemiddelbaar, asociaal.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Het komt allemaal door de boer. Die boer en zijn kalveren. Op een ochtend keek de schrijver door zijn raam en daar stonden ze, doodleuk zijn moestuin leeg te grazen. Hij probeerde ze terug te jagen, de sloot over, maar dan moet je net kalveren hebben – die komen terug. Woedend sprong hij op zijn fiets om verhaal te halen bij de boer, hij reed hard en toen ging het mis. Hij remde zo abrupt voor de boer op diens tractor dat hij een salto maakte en pardoes voor de machine belandde. Vanwaar hij de boer terstond toevoegde: ‘Bertus, haal alsjeblieft die kalveren uit mijn tuin!’<\/p>\n

Zijn been bleek op drie plaatsen gebroken en hij moest opgenomen worden in het ziekenhuis. Hij kreeg daar een VIP-room, want de arts kende zijn naam – niet uit Nederland overigens: ‘Mijn Duitse schoonouders lezen al uw boeken, u bent daar een hele beroemdheid!’<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Na een paar dagen mocht hij naar huis. En daar lag hij dan, in bed. Stipt tegen vijven ‘s ochtends wordt hij altijd wakker, en gewoonlijk prepareert hij dan direct fluitend het ontbijt. Nu ging dat niet, de schrijver werd naar eigen zeggen ‘een beetje down’, hij besloot zichzelf ‘op te monteren’. Door een vrolijke roman te schrijven – Verlovingstijd, die inzet als een groteske en eindigt als psychologisch drama. Over levenslange rivaliteit in de liefde: steeds als de ik-verteller belangstelling voor een vrouw heeft, gaat zijn beste vriend Jouri er met haar vandoor. Een boek dat Maarten ‘t Hart (Maassluis, 1944) jaren na voltooiing in de kast liet liggen.<\/p>\n

‘Ik dacht: mijn moeder zal het verschrikkelijk vinden. Ze is inmiddels negenentachtig en ze kan het niet meer lezen. Maar er is altijd nog zo’n oude oom die dan belt en zegt: moet je nou eens horen wat ie weer gedaan heeft! Ik zeg alleen: er is weer een boek uit. En als ze erover begint, ga ik niet liegen, maar zeg ik: ach mens, het is maar een boek. Dat werkt meestal wel. Ook nu zullen er wel weer christenen boos worden. Ach ja, laat ze er maar Kamervragen over stellen, laat Rouvoet maar de gezinnen behoeden voor me. Onlangs wilde ik op zondag een fiets huren en toen wou de man in de fietsenstalling mij geen fiets geven. Omdat ik het was. Dat is dan een incident. Meer last heb ik van vervelende familieleden en daar zijn er nog z\u00f3veel van.<\/p>\n

De andere reden om Verlovingstijd in portefeuille te houden, was dat die vriend “Jouri”, degene die altijd mijn vriendinnen afpakte, nog leeft. Hij is getrouwd, heeft een gezin. Ik wilde de vriendschap niet riskeren. Maar uiteindelijk heb ik hem het manuscript laten lezen en hij had er geen enkel probleem mee.’<\/p>\n

Het is natuurlijk een geschiedenis van lang geleden.<\/i>
‘Maar hij bleef met dat gedrag doorgaan! Als hij zou weten dat ik elke ochtend met Marjolijn en Clariet zwem, dan zou hij ook in het zwembad springen. Het blijft oppassen.’<\/p>\n

Om kwart over zeven ‘s ochtends ligt hij reeds in een Leids zwembad waar hij met de vriendinnen Marjolijn Pouw en Clariet Boeye baantjes trekt, elke dag een kilometer. Dat duurt tot kwart over acht, waarna ze een kop koffie drinken op het zwembadterras. Daarna fietst hij naar huis, koopt onderweg brood. Om tien uur is hij weer thuis. Er is dan nog een dag te gaan. Maarten ‘t Hart houdt van regelmaat, orde.<\/p>\n

Juist daarom bedrukt de wildgroei in zijn imposante moestuin (een hectare) hem zeer. Wekelijks werkt hij er zo’n zes uur in en dat is veel te weinig, zegt hij als hij ons rondleidt. ‘De tuin is niet goed bijgehouden. Overal staat onkruid.’<\/p>\n

Op een stoel, omgaard door sympathieke brandnetels, hangt zijn degelijke lichtblauwe zwembroek te drogen. Op het aardappelveld neemt hond Roef de benen en ‘t Hart vliegt er achteraan, naar de paardenmanege. ‘Die gaat stront eten bij de buren, dan ruikt hij niet zo lekker uit zijn mond.’
Terug mijmert hij: ‘Op de manege lopen meisjes rond, prachtige meisjes, paardenmeisjes, de een nog mooier dan de ander. Maar ik wil daar geen paard stallen, veel te duur en al dat werk! En wat moet ik met een paard, moet ik daar op rijden?’<\/p>\n

Maartje ‘t hart<\/b>
We zijn weer binnen. Roef wast zich nauwgezet op de sofa en ‘t Hart die op 25 november de pensioengerechtigde leeftijd bereikt, toont zich niet blij met deze mijlpaal.<\/p>\n

‘Helaas,’ zegt hij. ‘Door zo’n leeftijd ga je terugkijken. Ik had veel anders willen doen. Minder interviews geven, minder in kranten schrijven. En met een jurk naar het Boekenbal, dat was ook niet zo handig. Dat blijft jarenlang doorzeuren. Daar wil ik helemaal niets meer over zeggen.’
Maartje ‘t Hart is verleden tijd, moeten we begrijpen.<\/p>\n

‘Vijfenzestig,’ herkauwt hij misprijzend. ‘Ik geloof niet dat mijn uitgever er iets aan doet. Maar in Maassluis zijn ze bezig met de oprichting van Het Nationaal Documentatiecentrum Maarten ‘t Hart.’
Hij moet er om lachen. ‘Maak er liever een Nationaal Documentatiecentrum Maassluise schrijvers van. Dan mogen Maarten van Buuren, Monika Sauwer en grote zeventiende-eeuwse dichters als de gebroeders Schim ook meedoen.’<\/p>\n

Van Maassluis komt hij nooit los, geeft hij toe. Evenmin als van zijn jeugd en zijn familie. ‘De ‘t Harts zijn nuchtere mensen, maar van moederskant, de Van der Giesens, zijn ze allemaal krankzinnig. Daar zitten heel veel mensen bij die opgenomen zijn. Die komen allemaal van de eilanden, heel veel inteelt uit Rozenburg. Met wat joods bloed heb ik laatst ontdekt. Mijn grootmoeder was een ondergeschoven joods kindje. De dienstbode van de familie was bezwangerd door een joodse jongen en ze was nog maar veertien, dus is haar kindje door onze familie geadopteerd. Dat gebeurde in 1900, maar volgens de joodse wetten ben ik joods, van moederskant.’ Bijna spijtig vervolgt hij: ‘Al zie ik er helemaal niet joods uit.’<\/p>\n

Evenmin lijkt hij op zijn vader, zegt hij. ‘Mijn vader deinsde nergens voor terug, hij kon ontzettend kwaad worden, op het griezelige af. Dan ging je met hem naar de markt en dan zag hij iets wat hem niet beviel, zo’n kraam waar ze voorin mooie sinaasappels uitstallen en de rotte achterin hebben. Die rotte willen ze je dan geven. Maar niet aan mijn vader, want hij trok in \u00e9\u00e9n keer de hele kraam omver. Mijn vader zou ook niet van zijn fiets gevallen zijn, hij had de tractor met de boer erbij omgegooid.<\/p>\n

Ik ben altijd tegen hem blijven opkijken en van hem blijven houden. Maar ik probeerde hem ook altijd te pacificeren. Als kind heb ik klappen gehad, later niet meer. Hij zei mij eens: je hebt veel klappen gehad. Ik zei: dat valt wel mee.’<\/p>\n

Zijn broer is een stuk jonger, die had er geen last van. Maar zijn zus was bang voor vader. En moeder kwam niet tussenbeide, zij was ook bang. Die ogen van vader die groen oplichtten\u2026 Hij is maar zevenenvijftig geworden. Die leeftijd is Maarten voorbij.<\/p>\n

‘Ik hoop dat ik nog een tijdje kan meegaan. Ik zou nog wel twee, drie goede romans willen schrijven. Iets dat uitsteekt boven al het andere. Een groot boek als Die Blendung. Verlovingstijd heeft niet zoveel pretentie, ik wil de mensen ermee opmonteren – dat is het.’<\/p>\n

Boven horen we opeens een harde bons. Navraag leert: dat is Hanneke, reeds twee\u00ebnveertig jaar zijn echtgenote, die zich nu en ook bij eerdere gelegenheden niet laat zien en wier bestaan in de benedenverdieping van Huize ‘t Hart slechts blijkt uit de hooggestemde, handgeschreven teksten op de verjaardagskalender op de wc. ‘Ze wil helemaal uit de publiciteit blijven.’ In Verlovingstijd is ze zichtbaar in het mooie, magere meisje waarmee de ik-persoon van meet af aan vegetarisch eet. Net als in zijn no nonsense-kookboek Het dovemansorendieet, waarin hij beschrijft hoe de liefde met zijn vrouw met een eerste vegetarische maaltijd bezegeld werd. Het lijkt een eet-verbond, erkent hij. In dat boek beschrijft hij tevens de werking van exceptioneel winderige darmen en in het bijzonder het effect van verschillende groenten op die tere organen. Vegetarisch is hij, zegt hij, niet in de eerste plaats om redenen van dierenliefde, maar ook om zijn gezondheid.<\/p>\n

Evenwel, opgeruimd: ‘Ik zou heel goed alleen kunnen wonen, ik ben een Einzelg\u00e4nger, ik heb geen idee waarom. Ik wilde nog een roman schrijven over internetdating, dus wilde ik mij inschrijven bij Parship. Daarvoor moest ik een test doen en daar kwam uit dat ze mij niet wilden inschrijven. Ik ben hopeloos, onbemiddelbaar, asociaal, heb geen leuke kanten. Er was voor mij niemand te vinden, zeiden ze.’<\/p>\n

Abject product<\/b>
De ‘t Harts hebben geen kinderen, naar beider wens. Net als de hoofdpersoon in Verlovingstijd, die meent dat de wereld te slecht is voor kinderen en dat de beste bijdrage aan het welvaren der natuur is: je niet voortplanten. Dat vindt hij zelf ook, zegt de schrijver. ‘Kinderen zouden mij de wereld brengen, maar ik ben blij dat ik daar niet in hoef.’<\/p>\n

Geen kinderen dus. Al vindt hij het een amusante gedachte dat hij ze nog kan verwekken bij een jongere vrouw. ‘Dat zie je vaak genoeg.’ Maar, het is z\u00edjn bijdrage aan het welzijn der natuur: geen kinderen. Een van de uiterste consequenties van wat hij schrijft in Verlovingstijd: ‘De mens is het meest abjecte product der evolutie.’<\/p>\n

Maar ach, veel heeft dit nihilisme niet om het lijf als je het contrasteert met de vrolijke verteltoon van Verlovingstijd. Literatuur, vertellen – de drang zit te hoog.<\/p>\n

‘Ik heb ook niet zo’n grote behoefte aan waardering van buiten. En dan: beklijft er \u00fcberhaupt iets in de Nederlandse literatuur? Wie leest er nog Vestdijk, Van Schendel, Emants, Van Oudshoorn? Hotz: totaal vergeten. Zoveel moois verdwijnt en dat is nu eenmaal zo. Mezelf herlees ik ook nooit, dat is een gruwel. Ja, alles is vergeefs, maar daar ben ik zorgeloos over. Ik ben geen Jeroen Brouwers die zich nu al zorgen maakt of hij over honderd jaar nog gelezen wordt.<\/p>\n

Overigens denk ik dat ik over honderd jaar nog goed te lezen ben, omdat ik een eenvoudige verteller ben.<\/p>\n

Adri van der Heijden heeft een veel ingewikkelder stijl, hem leest dan waarschijnlijk niemand meer. Jan de Hartog is ook minder gedateerd dan Vestdijk.’<\/p>\n

Vuilnisman<\/b>
Eeuwigheidswaarde, pensioengerechtigde leeftijd, het maakt toch van alles los in de broodnuchtere schrijver. ‘Ik zie wel eens voor mij hoe mijn leven was geweest als ik in Maassluis was gebleven. Dan was ik vuilnisman geworden. Mijn broer woont daar nog steeds en hij heeft niks bereikt in zijn leven. Als ik niet zo goed had kunnen leren, zoals het toen heette, was ik niet naar de hbs gegaan, maar meteen na de lagere school bij de gemeentewerken terechtgekomen. Dat wilde mijn moeder ook, ze vond zo’n baantje veel beter. Haar grote angst was dat ik van de kerk verwijderd zou raken. Mijn vader vond het echter geweldig dat ik doorleerde, hij was enorm trots en stimuleerde mij. Hij wilde dat ik arts zou worden, mijn onderzoek naar stekelbaarsjes vond hij maar niks, hij vond dat je dan niet verder was gekomen dan als je werkte bij de firma Ruisbroek in Maassluis, die in tropische visjes handelde. Bij leven heeft hij mijn succes niet meer meegemaakt.’ Spijt? Nee: ‘Ik ben blij dat mijn leven zo liep, anders was ik net zo geworden als mijn grootvader, met wie geen land te bezeilen was. Hij kon in die tijd zijn ambities niet volvoeren en stierf verbitterd. Ik zag dat en dacht: ik moet eruit halen wat erin zit.’<\/p>\n

Einde gesprek. Dachten we. Maar als een paar dagen later de door Vrij Nederland ge\u00ebngageerde fotograaf ten burele verschijnt, heeft hij zojuist een portret geschoten waarop Maartje ‘t Hart herrezen blijkt. Zeventien jaar ouder dan bij haar nerveuze entree op de rode lopers van het Boekenbal. Maar niet minder stijlvol.<\/p>\n

‘Ja,’ zegt de fotograaf, ‘ik was veel te vroeg en hij deed zo de deur open.’
W\u00e1t?
‘Ik weet het ook niet, hij ging snel andere kleren aandoen. Hij had die jurk geloof ik net gekregen en hij vond het wel heel leuk als ik er snel een portret voor hem van maakte.’<\/p>\n

Tegen ons, en andere media, zeggen dat het om een oude geschiedenis gaat die wat te veel nadruk heeft gekregen. En dan dit. Terug dus, over het onverharde pad. Wat of dit te betekenen heeft?<\/p>\n

‘Nee, dat was niet…’
Maar je had dus een jurk aan?<\/i>
‘Dat was ook maar\u2026 Het is allemaal Spielerei!’
Je weet heus wel dat zoiets doorverteld wordt.<\/i>
‘Ja, maar die fotograaf belde veel te vroeg aan!’
Rode konen. Almaar verschuiven op de bank. Weg is de kalmte en gereserveerdheid uit het eerdere gesprek. Wil hij het nou wel of niet op tafel?<\/p>\n

De schrijver: ‘Ik had toevallig net van mijn zwemvriendin Clariet die jurk gekregen. Een heel mooi ding en ik wilde even weten hoe ik er daarin uitzag. Verder doe ik daar niks mee. Het is Spielerei!’<\/p>\n

Maar wel interessante Spielerei voor een romanschrijver.<\/i>
‘Een ritueel! Dat is het.’<\/p>\n

Uiteindelijk, na stiltes en gemurmel, verklaart hij dat het zich verkleden als een vrouw – hij gaat nooit zo de deur uit – een ritueel is en dat het schrijven vanuit een vrouwelijk personage er ook nauw verbonden mee is.<\/p>\n

‘Zoals in Verlovingstijd waarin de ik-persoon gefascineerd raakt door een dame die zich ter wille van de evangelisatie opdoft als ordinaire del, om zo argeloze, hitsige jongeren naar de kerk te lokken in plaats van naar de verhoopte sponde. De ik-persoon raakt even in haar ban en koopt nepnagels en nepwimpers voor haar in Londen.’<\/p>\n

Maarten ‘t Hart ontspant merkbaar. Het gaat weer over zijn boeken.<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Maarten \u2019t Hart, binnenkort vijfenzestig, schreef een vrolijke roman over rivaliteit in de liefde. Terugkijkend had hij veel anders willen doen, niet als vrouw verkleed in de publiciteit moeten treden. Maar is Maartje \u2019t Hart wel echt helemaal uit het zicht? \u2018Ik ben hopeloos, onbemiddelbaar, asociaal.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[95,9,97],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Jeroen Vullings, Sander Pleij","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/91181"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=91181"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/91181\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Jeroen Vullings, Sander Pleij","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=91181"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=91181"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=91181"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}