Geschiedenismisbruik<\/p>\n
Geschiedenis is populair – en niet alleen in Nederland, waar we het radioprogramma OVT, het succesvolle Historisch Nieuwsblad en het populaire tv-programma Andere Tijden hebben. In Engeland werd David Starkey met zijn serie over Britse vorsten even rijk en beroemd als die vorsten zelf. Het aantal nagespeelde veldslagen in Waterloo of verkleedpartijen in de geest van de Teutoonse ridders is niet meer te tellen. En alleen al op de site Friends United zijn negentien miljoen mensen aangesloten, op zoek naar vrienden ‘van heel vroeger’.<\/p>\n
Politici spelen handig in op die banden ‘van heel vroeger’. Zo begon Hillary Clinton in januari 2006 haar campagne voor het presidentschap met een aanval op het overheersende Republikeinse congres. ‘Als je ziet hoe het er in het Huis van Afgevaardigden aan toegaat,’ zei ze tegen een overwegend zwart gehoor in Harlem, ‘dan wordt het gerund als een plantage, en dan weten jullie wat ik bedoel.’<\/p>\n
De Britse historica Margaret MacMillan raakte zo gegrepen door het gebruik \u00e9n misbruik van geschiedenis dat ze er een publicatie aan gewijd heeft. Hierin stapelt ze op zichzelf interessante informatie zonder tot een analyse te komen. Zoals de gegevens die het gerenommeerde Gulf Institute vrijgaf: in Mekka is de afgelopen twintig jaar vijfennegentig procent van de oude gebouwen gesloopt, vaak zelfs ging het om gebouwen ouder dan duizend jaar. Het argument daarvoor zou zijn geweest dat het als afgoderij wordt beschouwd om te geloven dat de Profeet zijn eerste boodschap ontvangen heeft bij een van die gebouwen. Boeiend en schokkend, maar ook illustratief voor de manier waarop vage praatjes over het verleden tot leidraad van actuele politiek gemaakt worden.<\/p>\n
Er is al veel inkt gevloeid over de koelbloedigheid van Winston Churchill, die in mei 1940 geen twijfel liet bestaan over de Britse opstelling tegenover de nazi’s. Wat de rest van Europa ook zou doen, Groot-Brittanni\u00eb beloofde de strijd desnoods alleen aan te gaan met nazi-Duitsland. In werkelijkheid heeft het Britse kabinet, zoals uit de bronnen blijkt, serieus alternatieven overwogen – in het bijzonder de mogelijkheid dat de Italiaanse dictator Mussolini als bemiddelaar wellicht een vredesverdrag tot stand kon brengen.<\/p>\n
Het verhaal over Churchill kun je inderdaad misbruik van de geschiedenis noemen, maar veel andere voorbeelden die MacMillan noemt, zou ik toch eerder in de categorie ‘niet serieus te nemen verhalen’ rangschikken. Te meer omdat niet elke leugen over de geschiedenis zomaar door iedereen geloofd wordt. De Holocaust-ontkenners krijgen geen voet meer aan de grond en de historici die claimen dat Socrates zwart was omdat er een afbeelding van hem bestaat waarop hij een platte neus heeft, worden alleen door fanatici op handen gedragen.<\/p>\n
E\u00e9n ding wordt uit dit curieuze boekje van MacMillan wel duidelijk: geschiedenis, misbruikt of niet, levert brandstof voor nationalisme. We kennen allemaal de voorbeelden uit de recente oorlog in de Balkan. Midden-Europa heeft meer geschiedenis dan het kan verteren, en daarom kijkt niemand ervan op dat een veldslag uit de veertiende eeuw daar een nieuwe oorlog kan doen oplaaien.<\/p>\n
Is het misbruik van geschiedenis om een oud verhaal te vertellen met als doel iets over de actualiteit te beweren? Zo ja, dan moet hier niet onvermeld blijven dat de Australische premier John Howard en de conservatieve media zich in het verleden tegen een Nationaal Museum keerden, uit angst dat er te veel aandacht zou zijn voor de volkerenmoord van blank Australi\u00eb op de Aboriginals.<\/p>\n
Margaret MacMillan, \u2018Geschiedenis: gebruik & misbruik\u2019, Mouria, 176 pag., \u20ac 18,50<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Geschiedenismisbruik Geschiedenis is populair – en niet alleen in Nederland, waar we het radioprogramma OVT, het succesvolle Historisch Nieuwsblad en het populaire tv-programma Andere Tijden hebben. In Engeland werd David Starkey met zijn serie over Britse vorsten even rijk en beroemd als die vorsten zelf. Het aantal nagespeelde veldslagen in Waterloo of verkleedpartijen in de […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[293,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Hans Renders","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/91073"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=91073"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/91073\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Hans Renders","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=91073"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=91073"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=91073"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}