{"id":91055,"date":"2009-09-19T11:06:00","date_gmt":"2009-09-19T09:06:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/engagement-of-toch-weer-disco-idealisme\/"},"modified":"2009-09-19T11:06:00","modified_gmt":"2009-09-19T09:06:00","slug":"engagement-of-toch-weer-disco-idealisme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/engagement-of-toch-weer-disco-idealisme\/","title":{"rendered":"Engagement, of toch weer disco-idealisme?"},"content":{"rendered":"
\n

De netwerk-idealisten<\/h3>\n

Aart van Veller (24) eet biologisch, is vegetari\u00ebr, heeft hip halflang haar en draagt een gebloemd Hans Ubbink-overhemd. Op zijn zestiende las hij een boekje over de voorspellingen van de Club van Rome, en hij was geschokt. Tot dan toe was het zijn bedoeling om na zijn studie lekker carri\u00e8re te maken bij een grote consultant. ‘Grote auto, mooi huis – die kant zit in mij. Maar ik dacht ook, shit, dit gaat niet goed. Er moet iets gebeuren.’ Toen hij vervolgens op school een spreekbeurt hield over het onderwerp, deed hij dat in pak. Met een stropdas, die bij nadere bestudering versierd bleek met het logo van het Wereldnatuurfonds.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Waarschijnlijk had Van Veller niet kunnen bevroeden dat hij acht jaar later omringd zou worden door zoveel gelijkgestemden, \u00e9n gelijkgekleden. Tijdens Clean Drinks, een mede door hemzelf georganiseerde ontmoetingsavond voor jonge duurzame ondernemers, loopt niemand er sjofel bij. Bij de ingang word je weliswaar gemerkt met een aardappelstempel, wat een veeg teken lijkt. Maar binnen, in het Amsterdamse restaurant Fifteen, dartelen vrijwel alleen maar jonge, mooie mensen om elkaar heen. Er wordt goede wijn geschonken, in grote glazen. Hier en daar slingert een laptop. En iedereen is zo enthousiast aan het netwerken dat de afzegging van gastspreker Wubbo Ockels nauwelijks een domper is.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\"Aart
Aart van Veller (links)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n
\n

Voor de niet-ingewijde is het even met de ogen knipperen. Nog niet zo lang geleden was een evenement met een milieuvriendelijk doel zonder twijfel een parade geweest van linnen Waddenzeetasjes, serieuze gezichten, hennahaar en pakken shag in de borstzakken van ongestreken overhemden. <\/p>\n

Zelfs de bijbehorende taal lijkt veranderd. De aanwezigen hebben het steevast over ‘groen’ of ‘duurzaam’. Het woord ‘milieu’ is uitgebannen. Deze avond zou, zo op het oog, ook een bijeenkomst van aankomende advocaten kunnen zijn. En dat vindt Van Veller helemaal niet erg. Als oprichter van Wij Zijn Koel, een adviesbureau op het gebied van klimaatneutraal ondernemen, geeft hij regelmatig presentaties. Dan komt hij op in pak, tilt zijn broekspijpen op en onthult een paar geitenwollen sokken, die hij vervolgens demonstratief uittrekt. ‘Om te tonen: dat is voorbij,’ zegt hij lachend. <\/p>\n

En dit is nu: een netwerkavond in stijl. Waar je het naar je zin hebt. Maar ook met een concreet doel. ‘Want er is behoefte aan onderling contact,’ zegt Van Veller. ‘Ze rennen wel hard, die duurzame gasten, maar vaak langs elkaar heen.’ Logisch ook, meent hij, op zo’n breed en grotendeels onontgonnen terrein. ‘De een zit op het social justice-stuk, met het helpen van mensen in ontwikkelingslanden, de ander op het planet-stuk. Wat ze bindt, is het bewustzijn dat we het s\u00e1men moeten oplossen. Daarom is er ook geen concurrentie in deze scene. Het is open source, kennis delen. Het draait om het gevoel: vet dat jij er ook mee bezig bent.’<\/p>\n

Zo te zien is GroenLinks-politica Marijke Vos, die stralend rondloopt tussen de verschillende tafels, het daar helemaal mee eens. ‘Groen is de toekomst,’ jubelt ze. ‘En als er \u00e9rgens mensen zijn die dat begrijpen, dan is het wel hier!’<\/p>\n

Patat<\/b>
Doen die mensen dat uit bezorgdheid over de toekomst van de wereld, of omdat er een goede carri\u00e8re zit in duurzaamheid? Waren dezelfde mensen tien jaar geleden niet allemaal een IT-bedrijfje begonnen, toen d\u00e1t de markt was waar de kansen lagen? En gesteld dat het zo is: is dat dan erg? Om de zoveel tijd borrelt de vraag weer op: is de huidige generatie jongeren maatschappelijk betrokken? Zijn ze ge\u00ebngageerd, idealistisch, bereid om iets te doen voor een betere wereld? Vaak is het antwoord negatief. Jongeren wordt doorgaans onverschilligheid verweten door de generatie v\u00f3\u00f3r hen. En je kunt je afvragen of dat, in elk geval deels, komt omdat het engagement van een nieuwe generatie eeuwig wordt afgezet tegen dat van de jaren zeventig, toen de Nederlander er zo’n beetje dagelijks op uittrok om, gewapend met vlag en gitaar, het Walhalla dichterbij te brengen.<\/p>\n

In de jaren negentig werden de Nederlandse twintigers gezien als een apathische generatie. Een generatie – of je het nu ‘X’, ‘Nix’, of ‘patat’ noemde – die zich liet inspireren door pulpcultuur, zich liet leiden door desinteresse, kranten noch boeken las en haar eigen ego\u00efsme als ideaal beschouwde. Engagement was niet eens een vies woord, het bestond simpelweg niet. De hoogopgeleide jongere, ‘de vormgever van de toekomst’, ontbrak het aan enige vorm van maatschappelijke inzet en betrokkenheid.<\/p>\n

De antiglobaliseringsbeweging, die rond het millennium in vrijwel alle ons omringende landen voor veel ophef zorgde, werd in Nederland nauwelijks serieus genomen. Weliswaar werden de boeken van Naomi Klein en Noreena Hertz gretig gelezen, maar het kwam niet tot protest op straat. Antiglobalisten bleven voor velen een soort krakers met een mobiele telefoon. Geen serieuze deelnemers aan het publieke debat.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n
\n

Tegelijkertijd waren er wel degelijk nieuwe initiatieven. Zoals happyChaos (zie kader hieronder), een groep studenten die de debatcultuur nieuw leven wilde inblazen. ‘Jongeren op zoek naar de draad,’ zoals Martin Bril de bezoekers van een van de eerste happyChaos-avonden omschreef. Hoogopgeleide twintigers vonden die draad niet in de praathuizen van de grachtengordel, zoals De Rode Hoed of De Balie, maar in een combinatie van uitgaanscultuur en inhoudelijk debat, op avonden waar ze met kunstenaars, wetenschappers, journalisten en politici konden spreken \u00e9n dansen tot diep in de nacht.<\/p>\n

Kon je daaruit afleiden dat jongeren zich wel degelijk betrokken voelden bij de maatschappij, maar dat ze daar op een andere manier uiting aan gaven dan de generaties daarvoor? Hoe dan ook, het concept van de ‘symposiumparty’ sloeg aan, en vond navolging in succesvolle initiatieven als Coolpolitics en drukbezochte verkiezingsavonden in de Melkweg. Dit alles onder het motto: ik leer ervan, het is zinvol, maar mag het alsjeblieft ook leuk zijn?<\/p>\n

Uit datzelfde sentiment werd niet veel later het begrip ‘praktisch idealisme’ geboren. Met dezelfde boodschap: jongeren zijn wel ge\u00ebngageerd, maar dan op hun eigen manier. Want wat is er tegen om het nuttige met het aangename te verenigen? Dansen op een feest waarvan de opbrengsten naar Aids-bestrijding gaan. Een weekendje New York, maar dan w\u00e9l negenenvijftig boompjes laten planten om je CO2-uitstoot te compenseren. Idealisme als win-winsituatie, liefst overgoten met een hip sausje. Je goed voelen bij goed doen – voor de praktisch idealisten was het geen bijproduct, maar een voorwaarde. ‘Wat prettig is van het praktisch idealisme is dat we niet gekweld hoeven te worden door schuldgevoel,’ aldus de auteurs van het boek Praktisch idealisme. Handboek voor de beginnende wereldverbeteraar uit 2003. Of in de woorden van Cindy Pielstroom, oprichtster van het bedrijf Globalicious dat zich inzette voor een ‘hongervrije wereld’: ‘Je moet het eerst zelf naar je zin hebben, dan pas kun je iets voor anderen doen.’<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n
\n

Korte tijd leefde er enthousiasme over deze ‘terugkeer’ van het engagement onder jongeren, maar al gauw werd het bestempeld als een lege huls, of zelfs als huichelarij. Zoals NRC-columnist Bas Heijne, die sprak over ‘de nieuwe zelfgenoegzaamheid, denken dat je de wereld verbetert als je zalen vol zitten. Het maakt geen moer uit hoe je ze vol hebt gekregen.’<\/p>\n

Mensen doden is slecht<\/b>
De praktisch idealisten groeiden op in de zorgeloze jaren negentig. De huidige twintigers werden groot in een zwaar gepolariseerd land, zijn gewend aan permanente oorlog, en kregen een klimaat- en een kredietcrisis om de oren. Het lijkt logisch dat zij meer urgentie voelen. Maar volgens de schrijver en filosoof Rob Wijnberg (26) is het tegendeel het geval. In zijn boek Boeiuh! uit 2007 schetst hij een beeld van een generatie zonder een ‘greintje idealistisch engagement’, die, gedwongen door een niet aflatende informatiestroom, de ogen dichtknijpt voor de problemen om zich heen.<\/p>\n

Heeft hij gelijk? Uit onderzoeken komt juist naar voren dat deze generatie bezorgder en betrokkener is dan haar voorgangers. Uit het Jaarrapport 2008 Landelijke Jeugdmonitor blijkt dat zevenenvijftig procent van de jongeren tussen de achttien en vijfentwintig vrijwilligerswerk doet. Een onderzoek in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken uit 2007 laat zien dat drie\u00ebnveertig procent van de jongeren vindt dat Nederland zich in de verkeerde richting ontwikkelt. Dit komt overeen met cijfers van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) waaruit bleek dat jongeren in 2006 kritischer waren over de sfeer in het land dan in de jaren tachtig – toch een tijdvak waar vaak met enige nostalgie naar wordt verwezen als het gaat over jongeren en betrokkenheid. Uit hetzelfde rapport blijkt dat de politieke interesse onder zestien- tot vijfentwintigjarigen in 2006 een stuk hoger lag (vijftien procent) dan die van hun leeftijdsgenoten in 1980. Vier op de vijf respondenten zei te zullen gaan stemmen voor de Tweede-Kamerverkiezingen; het hoogst gemeten percentage sinds het begin van de studie in 1979. Negenenzeventig procent van de ondervraagden keurt het ondernemen van acties tegen ‘onrechtvaardige’ wetten goed, een cijfer dat rond de jaren tachtig rond de vijftig procent schommelde. Maar, zo nuanceert het SCP de cijfers in zijn rapport: ‘Ondanks de toegenomen politieke interesse en algemene goedkeuring van actie, zien we (…) geen toename in de bereidheid om zelf actie te voeren.’<\/p>\n

Maurits Rade (23), een van de huidige organisatoren van happyChaos, voelt die bereidheid ook niet. ‘We weten het gewoon niet,’ zucht hij, ‘wie we zijn, en wat we met die idealen aanmoeten.’ Hij voelt de laatste tijd zijn engagement ‘steeds meer opborrelen’. Maar wat moet je ermee? Tot het ouderwetse activisme – de straat op – voelt hij zich niet aangetrokken. Onlangs raakte hij op de Dam in gesprek met demonstranten tegen de bewapening van NAVO-troepen. ‘Ik was nieuwsgierig wat hun bewoog. Maar er kwam niet meer uit dan: “Mensen doden is slecht.” Toen dacht ik: zulk idealisme is gewoon na\u00efviteit.’ En bovendien: ‘Demonstraties waren bedoeld om de politiek wakker te schudden, en af te dwingen dat zij iets deden. Ik heb het gevoel dat deze generatie sowieso niet gelooft in politici. Daarmee wordt demonstreren ook zinloos.’<\/p>\n

Debatgroep happyChaos viert deze maand haar tienjarig bestaan. Het bestuur vraagt zich af hoe het nou verder moet, en er woedt op de burelen nog altijd discussie over het nut van het zogeheten disco-idealisme. ‘Vanaf het begin wist iedereen dat er veel mooie mensen afkomen op de happyChaos-avonden,’ zegt ‘chaoot’ Rade (23). ‘Dat is, als ik eerlijk ben, altijd belangrijk geweest voor het succes ervan.’<\/p>\n

‘Het is wel een vorm van idealisme,’ vult zijn collega Steije Hofhuis (26) aan. ‘Maar het past ook goed in een coole manier van leven. Het is het omgekeerde van wat er in de jaren zeventig gebeurde. Toen kwam je door je idealen terecht bij allerlei clubjes, en dat gaf dan vorm aan je leven. Nu ga je uit op een plek waar je graag gezien wordt, en krijg je het idealisme erbij.’ Dat is allemaal leuk en aardig, vindt Christian le Clerq (24), ‘maar het probleem blijft toch dat je mensen bij elkaar brengt die geen macht hebben, en die het allemaal wel een beetje met elkaar eens zijn.’ Daarom maakte hij zich, eerder dit jaar, hard voor een evenement waarbij conservatieve jongeren een podium werd geboden. ‘Met de bedoeling om \u00e9cht naar elkaars argumenten te luisteren en zo iets van de vooringenomenheid weg te nemen.’ De polarisatie tussen verschillende bevolkingsgroepen zien ze allemaal als een van de grote problemen waar Nederland mee kampt. Typisch een probleem van hun tijd bovendien. ‘Maar toch,’ zegt Steije Hofhuis, ‘zijn we nog steeds geen posters aan het ophangen in de Bijlmer.’<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\"Marijke
Marijke Vos (midden)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n
\n

De vraag ‘waarom niet?’ kunnen ze geen van allen simpel beantwoorden. Maar ergens raakt het aan het thema van hun volgende symposium: overvloed. En dan vooral: een overvloed aan beelden en informatie. ‘Onze ouders waren afhankelijk van twee tv-zenders en een paar kranten,’ zegt Steije Hofhuis. ‘Voor ons is er geen excuus meer om niet te weten wat de problemen zijn. Het gaat erom: wat doe je met al die informatie?’ Volgens Hofhuis raak je daardoor ‘een beetje lamgeslagen’.<\/p>\n

‘Ik zie bij mijn generatie zo’n sterk realiteitsbesef,’ zegt Rob Wijnberg, ‘dat ze de optie om idealistisch te worden niet eens meer overwegen.’ Die realiteit is weliswaar overrompelend, maar klopt bij de Nederlandse jongere toch nog niet echt op de deur. ‘We zijn nog altijd enorm welvarend, onze zorgen zijn betrekkelijk en de grote problemen zijn abstract. Wij zien de economische crisis in cijfers en grafieken. Terrorisme is een soort alarmschaal met de kleuren groen, oranje en rood. Of het is letterlijk ver weg, in Irak of Afghanistan.’<\/p>\n

Wellicht is dat een reden waarom problemen bij het de happyChaos-studenten niet echt ‘binnenkomen’. Als ze eerlijk is, zegt Jolien Francken (22), voelt ze niet de behoefte om zich na haar studie in te zetten voor een betere wereld. ‘Maar dat vind ik heel raar van mezelf. Ik snap niet hoe iets je w\u00e9l kan aangrijpen, maar dat je er niet de motivatie van krijgt om er ook iets aan te doen.’<\/p>\n

‘Er gebeurt de hele tijd zoveel, dat het al gauw geen indruk meer maakt,’ zegt Fernande van Tets (23). ‘Het ene moment is de Mexicaanse griep iets verschrikkelijks, een week later is het: een weekje in bed, en niks aan de hand.’ En een ‘historische’ revolutie in Iran wordt van de krantenpagina’s verdreven door de dood van Michael Jackson. ‘Dus zet je je Twitter-account op groen om te tonen dat je de opstand in Iran steunt. Maar is dat dan engagement, of toch weer disco-idealisme?’ Wat in de tussentijd wel concreet is, zegt Steije Hofhuis, is de druk om snel af te studeren. ‘Mijn docenten konden vroeger eindeloos doorstuderen en hadden al die tijd een beurs. Dat is in ons geval ondenkbaar. En ik denk dat studenten daarom minder activistisch zijn.’ Lachend: ‘Zo’n Mohammed B. kon ook de hele dag filmpjes kijken op internet omdat hij een uitkering had. Dan ontstaat er ruimte voor activisme.’ Christian le Clerq: ‘Ik denk dat er alleen een massa op de been te brengen is voor een goede zaak als er een aansprekende leider achter gaat staan.’<\/p>\n

Geloof in het goede leven<\/b>
Geworstel met het eigen engagement: Wij Zijn Koel-oprichter Aart van Veller heeft er weinig last van. Wel denkt hij dat demonstreren en activisme niet van deze tijd zijn. ‘De milieubeweging van de jaren zeventig heeft veel dingen aangekaart. Als zij niets hadden gedaan, zaten we nu nog met zure regen en een enorm gat in de ozonlaag. Maar het was ook een beweging die vooral t\u00e9gen dingen was. Die uitdroeg: eigenlijk moeten we ons als mens schuldig voelen dat we hier op aarde zijn. Eigenlijk moeten we in een hutje op de hei gaan wonen. De grote industrie\u00ebn en de multinationals, dat zijn de schuldigen, en dus ketenen we ons vast aan kerncentrales.’ De mensen van nu, zegt Van Veller, ‘staan veel meer in de wereld. Ze snappen hoe enorm complex dingen in elkaar zitten, en dat het niet zoveel zin heeft om je daar tegen af te zetten. Je moet proberen het van binnenuit te veranderen. Inclusief, niet exclusief. Dus is het een heel andere beweging. Met geloof in het goede leven, en dat we ons niet schuldig hoeven te voelen dat we hier zijn.’ Kortom; je zegt niet langer: die multinational deugt niet, daar ga ik niet werken. Je neemt die baan w\u00e9l. ‘En je spreekt je baas aan: “Gast, dit kan zo niet meer, dit gaan we anders doen.”‘<\/p>\n

Die houding is nieuw, meent Gabi Spitz (24), al was het maar omdat mensen in het verleden zelden in zo’n positie terechtkwamen. Spitz was jongerenvertegenwoordigster bij de Verenigde Naties en werkt nu bij de Nationale Commissie voor Internationale Samenwerking en Duurzame Ontwikkeling (NCDO). ‘Als je in de jaren zeventig een hippie was, dan was samenwerken met het bedrijfsleven een taboe. Want de commercie was vies. Was je geen hippie, dan wilde je niks weten van duurzaamheid en internationale samenwerking. Dat was geitenwollensokkengedoe. Wij zijn de generatie die afstand heeft genomen van dat stigma. We zijn doordrongen van het besef dat we het samen moeten doen: politiek, bedrijfsleven, en priv\u00e9. En dat is hoopvol.’<\/p>\n

Ook Karen Vintges, filosofe aan de Universiteit van Amsterdam en auteur van het boek De terugkeer van het engagement, ziet onder jongeren een nieuwe, praktische variant van engagement de kop opsteken. ‘Het wordt vaak afgedaan als niet interessant, omdat er geen grote ideologie achter zit. En dat vind ik jammer. Geef mij dat engagement van nu maar. Het idealisme van toen was een soort fundamentalistische religie, met een gesloten wereldbeeld, dogmatisch. Nu gaan jongeren niet meer uit van een blauwdruk van de ideale samenleving. Ze zijn soepeler, juist omdat ze minder grote pretenties hebben. Geen grote woorden, maar laten zien wat je doet.’<\/p>\n

Een nieuwe vorm van sociale betrokkenheid, meent Vintges, ‘maar dan zonder -isme’. Volgens haar gaat het dieper dan het praktisch idealisme. ‘Het is voor veel jongeren een nieuwe levenswijze aan het worden, waarbij ze hun hele leven in het teken zetten van bepaalde doelen. Het gaat niet meer alleen om borrelen en bomen planten.’<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

– ‘Je spreekt je baas bij de multinational aan: “gast dit kan zo niet meer, dit gaan we anders doen”‘<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

Gabi Spitz zat ooit zelf in de hoek van het praktisch idealisme, deed mee aan maatschappelijke projecten. ‘Maar allemaal meer voor de leuk,’ zegt ze. Terugkijkend vind ze het ‘een beetje een wassen neus’. ‘Ze hebben “goed doen” tot een hype gemaakt, en dat is in zekere zin wel revolutionair. Maar ik denk dat de meeste praktisch idealisten inmiddels wel inzien dat het niet genoeg is. En misschien komt het wel door hen dat de huidige generatie verder wil gaan. Want ik zie extreem veel jongeren die zich actief inzetten, hun eigen stichting beginnen, duurzame bedrijfjes uit de grond stampen. Er is iets gaande.’<\/p>\n

Zelf omschrijft ze zich inmiddels als een ‘ambitieus idealist’. Al vroeg kwam ze terecht bij de Verenigde Naties, ze reisde de wereld over en ontmoette mensen als Kofi Annan. ‘Ik zit in de “betere wereld-business”,’ zegt ze lachend. ‘Een wereld waarin iedereen zeer gedreven is, maar wel op een heel abstract niveau.’ Ze heeft wel eens twijfels over wat het allemaal oplevert. ‘In het VN-circuit is dat vaak beperkt. Je bent al dolgelukkig als er drie woorden die jij bedacht hebt in een VN-tekst terechtkomen. En dan is het maar hopen dat iemand het leest, en er vervolgens ook iets mee gaat doen.’<\/p>\n

Dat kan een valkuil zijn, denkt Spitz. Het engagement mag dan borrelen onder haar generatiegenoten, ‘die zitten allemaal niet op de plekken waar de invloed zit. En de mensen met macht gaan door op de oude voet. Neem zo’n milieutop in Kopenhagen: de hele maatschappij wordt gemobiliseerd voor een bijeenkomst waarvan je de uitkomst al weet. Het gaat namelijk weinig opleveren. Zullen die jongeren zich de volgende keer weer inzetten? Je loopt het risico dat het engagement implodeert.’<\/p>\n

Ga eerst eens studeren<\/b>
Karen Vintges ziet bij de jonge generatie een hernieuwd enthousiasme om naar ontwikkelingslanden af te reizen en vrijwilligerswerk te doen. Dat wordt gestaafd door recent onderzoek van NCDO. Eenenzeventig procent van de jongeren meent dat het goed staat op je cv, negenenveertig procent noemt ontwikkelingswerk ‘hip’, en zeven procent – nog altijd een op de vijftien – doet het daadwerkelijk.<\/p>\n

Dat is heel mooi, maar is het ook werkelijk zinvol? Schrijfster Renske de Greef (25) verbleef een tijd in Tanzania om er een tijdschrift over jongerencultuur op te zetten, en zag inderdaad een stroom van jonge westerse vrijwilligerswerkers die geloofden de wereld te redden met het werk dat ze daar verrichtten. ‘Het is een heel individualistische vorm van idealisme,’ zegt De Greef. ‘Ze willen geen geld geven aan iemand anders. Ze willen het zelf doen, het met eigen ogen zien. Dan wordt het tastbaar, en daarin zit de aantrekkingskracht. Je kunt naar een lachend weeskind kijken dat met jouw oude blokkendoos aan het spelen is.’<\/p>\n

In haar ervaringen met vrijwilligers vond De Greef inspiratie voor haar tweede roman, En je ziet nog eens wat, die volgende maand verschijnt. ‘Vrijwilligerswerk is het nieuwe backpacken,’ zegt ze. ‘Vroeger ging je een jaar op reis, maar nu weet iedereen dat je aan de andere kant van de wereld toch je klasgenootjes weer tegenkomt. Er is niets lonely meer aan deze planet. Dus bouwen ze nu scholen, slaan putten en werken in weeshuizen.’<\/p>\n

De voormalige Spunk-columniste twijfelt niet zozeer aan de oprechtheid van de wereldverbeteraars, maar vindt ze wel vaak na\u00efef. ‘Sommigen hebben het idee dat het aan de borst drukken van elke aidsbaby echt helpt. Ze zijn over het algemeen heel jong, dus je kunt niet verwachten dat ze de complexiteit van het “goed doen” doorgronden. Maar soms dacht ik wel, ga eerst eens studeren voordat je er op uittrekt. Zodat je ook je kennis kunt inzetten, in plaats van een vaag idee van zuiver idealisme.’<\/p>\n

Doodlopende straat<\/b>
Idealisme is, zo blijkt maar weer, zowel toverwoord als struikelblok. Sinds de ‘bevlogen’ jaren zeventig wordt het door velen beschouwd als een voorwaarde voor wereldverbeteren. Maar volgens filosoof\/schrijver Rob Wijnberg kun je het hele begrip beter in de vuilnisbak mieteren. ‘Idealisme is het kleine broertje van de ideologie. Het impliceert het geloof in iets hogers dan alleen de mens zelf. Het veronderstelt dat er een einddoel is wat je kunt bereiken als iedereen maar het juiste inzicht zou hebben. Een vorm van verlossing. Maar alle grote ideologie\u00ebn – ik noem even het communisme en het nazisme – zijn uitgelopen op rampen. Een ideologie is altijd een alternatieve route naar w\u00e9\u00e9r een doodlopende straat.’<\/p>\n

Maar goed ook dus dat de huidige generatie zich niet meer schaart achter een overkoepelende ideologie. Hetzelfde concludeerden ook elf jonge onderzoekers in het boek Politiek van de Netwerkgeneratie, uit 2007. ‘Voor vorige generaties was die “betere wereld” nog een overkoepelend ideaal waar alles overzichtelijk in paste,’ schreef een van die onderzoekers, Gustaaf Haan, in de Volkskrant. ‘Je kon best demonstreren v\u00f3\u00f3r democratie en vrouwenrechten, en t\u00e9gen woningnood en kernenergie tegelijk, want je streed altijd voor de Goede Zaak. Voor ons is dat containeridealisme niks. We lossen problemen liever per stuk op.’<\/p>\n

Paradoxaal genoeg, zegt Rob Wijnberg, is het ontbreken van een ideologie ook de achilleshiel van de huidige generatie. ‘Want om mensen op grote schaal in beweging te krijgen, heb je wel degelijk een ideologie nodig. Waarom denk je dat alle godsdiensten extreem goed georganiseerd zijn, en alle athe\u00efsten niet? Ik keur ideologie\u00ebn af, en geloof dat praktisch handelen het beste is, of het enige, wat je als mens kunt doen om de wereld te verbeteren. Maar tegelijkertijd is het ontbreken van een groot verhaal een probleem, omdat je alleen daarmee anderen kunt inspireren om te doen wat jij doet.’<\/p>\n

Er zijn in Nederland ook geen aansprekende figuren die dat grote verhaal uit kunnen dragen, klagen de happyChaos-studenten. Waarmee zij de bal terugkaatsen. Je kunt jongeren wel een gebrek aan bevlogenheid verwijten, maar dat staat niet los van het klimaat waarin ze opgroeien. ‘In Nederland is er een extreem gebrek aan leidende figuren,’ zegt Rob Wijnberg. ‘Hilversum schuift consequent soapsterren en rappers naar voren als iconen van de jeugd. Alles wat riekt naar intellectueel en diepgravend vinden ze te moeilijk. Als je woorden met meer dan drie lettergrepen gebruikt, ga je maar bij de VPRO tegen tachtigplussers praten.’ Zo raak je volgens hem vanzelf geconditioneerd. ‘Als ik een week lang MTV kijk en daarna een filosofiecollege volg, denk ik ook: wanneer komt nou de punchline?’<\/p>\n

Als er in Nederland al mensen zijn die grote groepen jongeren kunnen inspireren, dan krijgen ze de ruimte niet. Wijnberg: ‘Het zou moeten gaan over de inhoud, en de problemen van nu zijn heel complex. Maar hoe kun je nou een diepgravend verhaal vertellen in zes minuten, als Jeroen Pauw er de helft van de tijd doorheen praat, en vervolgens de Zappservice wordt ingestart.’<\/p>\n

Volgens Rob Wijnberg is het maar een aanname dat alles voor jongeren hip, snel en met een vlotte babbel moet. ‘Daaruit blijkt dat we niet serieus genomen worden. Ik kan zo tien mensen noemen die nooit op tv komen, maar die wel volle zalen trekken met jonge mensen. Zoals Noam Chomsky, die heeft heel complexe theorie\u00ebn en is absoluut niet hip.’<\/p>\n

Mijmerend: ‘Stel je eens voor dat BNN die man anderhalf uur aan het woord laat. Dat gaat niet gebeuren, want ze komen niet eens op het idee. Maar ik weet zeker dat het een doorslaand succes zou zijn. We zijn dan wel geconditioneerd, maar ik denk dat we ons net zo makkelijk laten herconditioneren. Chomsky zegt zelf: het zit er wel, maar niet aan de oppervlakte.’ <\/p>\n

M.m.v. Dorien Vrieling<\/i><\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Tien jaar Happy Chaos<\/h3>\n

Eind 1999 vatte een groepje jonge redacteuren van Vrij Nederland het plan op een ‘levend VN’ te organiseren: een bruisende avond van politiek en maatschappelijk debat, interviews, film, literatuur en theater. Toevallig liep een stel Amsterdamse studenten rond met hetzelfde idee, ge\u00efnspireerd door de Veerstichting in Leiden: het jaarlijkse deftige symposium waar captains of industry en studenten elkaar ontmoeten. Dat kon in Amsterdam ook, was de gedachte, maar dan anders: scherpe debatten met erna een feest.<\/p>\n

De naam happyChaos gaf uitdrukking aan het optimisme van een nieuwe generatie twintigers en dertigers. Volgens doemdenkers zou het nieuwe millennium getekend worden door wereldwijde chaos. Maar happyChaos wilde laten zien dat er juist een tijd was aangebroken van onbegrensde mogelijkheden. Het einde van de oude ideologie\u00ebn hoefde niet te betekenen dat het Einde van de Geschiedenis was aangebroken, zoals Francis Fukuyama beweerde. De nieuwe tijd vroeg juist om een nieuw, persoonlijk engagement.<\/p>\n

Op 15 december 2000 vond het eerste grote evenement plaats, onder de titel ‘De toekomst in \u00e9\u00e9n nacht’. In een uitverkocht Felix Meritis in Amsterdam debatteerden internationale en nationale sprekers uit politiek en cultuur in zeven zalen tegelijk, met een publiek van zevenhonderd studenten, kunstenaars en jonge professionals, gevolgd door een groot feest. Na dit succes werd een stichting happyChaos opgericht. En nog hetzelfde jaar om was er een nieuwe happyChaos-avond waarbij Pim Fortuyn in een dampende zaal voor het eerst publiekelijk in debat ging over zijn politieke ambities. Er volgden meer grote evenementen: over Europa en over religie, met Frits Bolkestein, Dyab Abu Jahjah en Job Cohen. <\/p>\n

Over kunst, over wetenschap en over idealen, waar diezelfde Abu Jahjah het aan de stok kreeg met Theo van Gogh. Gevolgd door een woest debat over de vrijheid van meningsuiting, \u00e9n een concreet resultaat: de lancering van de Stadsspelen. Sindsdien zijn er nog talloze grote en kleine bijeenkomsten van happyChaos geweest, telkens georganiseerd door nieuwe studenten. Op 19 september vindt in de Stadsschouwburg in Amsterdam het volgende evenement plaats, met het thema Overvloed (zie: www.overvloed.eu<\/a>).<\/p>\n

Thijs Broer en Ewoud Poerink<\/i><\/p>\n<\/p><\/div>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Aart van Veller (24) eet biologisch, is vegetari\u00ebr, heeft hip halflang haar en draagt een gebloemd Hans Ubbink-overhemd. Op zijn zestiende las hij een boekje over de voorspellingen van de Club van Rome, en hij was geschokt.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[47,57,151,55],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Sander Donkers, Maurits Martijn","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/91055"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=91055"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/91055\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Sander Donkers, Maurits Martijn","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=91055"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=91055"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=91055"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}