Interview Tim Hetherington<\/p>\n
De Afghaanse zon heeft zijn neus verband. Tim Hetherington is net terug uit het oorlogsgebied waar hij in 2007 zijn winnende World Press foto maakte. De jury koos zijn foto van een uitgeputte Amerikaanse soldaat, helm in hand, achterover leunend in een soort greppel. Geen geweldsfoto, wel een oorlogsbeeld.<\/p>\n
Sinds vijftien jaar fotografeert en filmt Hetherington (39) de brandhaarden van de wereld. Tijdens zijn jarenlange werk in Liberia deed hij iets uitzonderlijks. Hij ging, in het geheim, voor de Verenigde Naties werken. In het boek over de recente geschiedenis van Liberia dat hij nu heeft gemaakt, met behalve foto’s ook interviews en toelichtingen van zijn hand, rept hij met geen woord over die dubbelrol. Maar bij het verschijnen van Long Story, Bit by Bit – Liberia Retold heeft Hetherington besloten om toch opening van zaken te geven. ‘To get it off my chest.’<\/p>\n
Journalisten benadrukken over het algemeen hun rol van getuige, waarnemer, buitenstaander. James Nachtwey bijvoorbeeld, de illustere vakbroeder van Hetherington (ze delen eenzelfde aristocratische jagersuitstraling), heeft als adagium: ‘I have been a witness, and these pictures are my testimony.’ Een schending van die code – denk aan de Nederlandse filmer Vik Franke die drie jaar geleden in Uruzgan ging meevechten met het leger waar hij embedded was – wordt om meerdere redenen onwenselijk geacht. De onpartijdigheid waar de lezers en kijkers van uit mogen gaan, komt in het geding, de eigen veiligheid van de journalist en diens collega’s is er niet mee gediend, en het biedt strijdende partijen een argument om media uit conflictgebieden te weren. Op het eerste gezicht is Hetheringtons dienstverband bij de Verenigde Naties niet te vergelijken met een daad als die van Franke. Maar in veel conflicten worden de VN door minstens \u00e9\u00e9n partij net zo goed als vijand gezien. Liberia is daarop geen uitzondering. Het had dan ook niet veel gescheeld of Tim Hetherington was om zijn dubbelrol vermoord.<\/p>\n
‘Het was op de begrafenis van Cobra, een belangrijk man in de strijd tegen oud-dictator Charles Taylor. Ik heb lang opgetrokken met zijn volk, de Mandingo. Een van zijn mannen reed me naar de begraafplaats. Terwijl we naast elkaar in de auto zaten, zei hij ineens, zonder me aan te kijken: “Tim, weet je, hoe lang we elkaar nu ook kennen, als je ons verraadt, dan vermoorden we je. Maar we hopen dat je het goede doet, Tim, dan doen wij ook het goede met jou.”‘ Waren deze cryptische woorden een doodsbedreiging? Ging hij zo dadelijk Cobra achterna? De angst keert terug op Hetheringtons gezicht als hij erover vertelt. ‘Ik vroeg me af of ze wisten wat ik deed. Het eindigde ermee dat ze me vroegen om, als enige blanke op die begrafenis, het woord te voeren.’<\/p>\n
Medeplichtig<\/p>\n
Wist hij zelf wat hij deed, toen de VN hem vroegen om toe te treden tot het Panel of experts on Liberia? ‘Het ooggetuige zijn, brengt verantwoordelijkheid mee. Als je alleen doorgeeft wat je ziet, ben je bezig met entertainment. Ik heb een ander doel. Ik wil zo veel mogelijk bijdragen aan de totstandkoming van een transparant, rechtvaardig en vreedzaam Liberia. De impact van mijn foto’s kon ik niet kwantificeren. Maar binnen de VN werd er naar mij geluisterd omdat ik informatie uit de eerste hand had.’<\/p>\n
Hetherington besloot geen zitting te nemen in het panel, maar schreef als consultant mee aan enkele van de halfjaarlijkse rapporten die het panel uitbrengt aan de Veiligheidsraad, en ging dan naar New York om de rapporten toe te lichten. In Liberia bleef hij werken op zijn eigen manier, zonder gebruik te maken van de infrastructuur van de VN.<\/p>\n
‘Die zichtbaarheid wilde ik niet,’ zegt Hetherington, even in Nederland in verband met zijn deelname aan de fotomanifestatie Noorderlicht, ‘uit angst om contact met het terrein te verliezen.’ Hij bladert naar een foto in zijn boek waarop een paar blanke VN-medewerkers met gefronste blik rondkijken, vanachter de ramen van een hoge bus. Ze zien eruit als mensen die niet snel hun neus zullen verbranden.<\/p>\n
Vandaar Hetheringtons keuze voor een dubbelrol, hoe sterk het hem ook werd afgeraden door zijn naaste omgeving. ‘Voor mijn boek wilde ik alle partijen spreken, dus ook het kamp van Taylor.’ Die was sinds 2003 aangeklaagd door het Special Court voor Sierra Leone, de facto door de Verenigde Naties. ‘Ik heb ervoor gezorgd de interviews met zijn entourage niet te houden in de periode dat ik voor de VN werkte,’ zegt Hetherington.<\/p>\n
Maar achteraf gezien, beaamt hij, is het na\u00efef om te denken dat iemand behalve hijzelf gevoelig zou zijn voor die zorgvuldigheid. Leerzaam was ook de ervaring in het hoofdkwartier van de VN. Hetherington: ‘Als fotograaf sta je doorgaans in laag aanzien bij diplomaten. Werk je voor het panel, dan komt ineens iedereen naar je toe. Terwijl de werkelijkheid om ons heen voor zo’n groot deel wordt bepaald door beelden dat je zou willen dat kinderen op school al enige vorm van visuele educatie kregen. De VN verdienen vooral steun bij gebrek aan een alternatief.’<\/p>\n
Citibank<\/p>\n
Zijn boek is alleen wat formaat betreft een fotoboek. ‘Het is een geschiedenisboek,’ zegt de maker zelf. ‘De foto’s staan er alleen in om de lezer niet af te schrikken door een te grote hoeveelheid tekst. Ik ben niet zo ge\u00efnteresseerd in fotografie, in elk geval niet in de stijl. Een fotograaf moet een idee, een opvatting hebben over wat hij doet. Dat idee interesseert me meer dan stijl.’<\/p>\n
Daarom heeft hij geen twijfel aan zijn werkwijze, zijn dubbelrol. Als hij twijfelt, dan aan het boek, waarin ‘de mooie dingen die \u00f3\u00f3k bij Liberia horen’ geen plaats hebben gekregen. De beste dienst die hij het land kon bewijzen, was het vastleggen en toelichten van een bijzonder duistere periode. ‘Charles Taylor staat nu terecht in Den Haag. Dat is prima. Maar ik wil met dit boek duidelijk maken dat Liberia ten prooi was aan meer dan een individuele dictator. Dat Taylor onbekommerd gigantische bedragen in cash op zijn rekening bij de Citibank kon storten, maakt ook die bank medeplichtig. En wie zit d\u00e1\u00e1r weer achter?’ Hetherington krabt aan zijn neus. Het jeukt nog steeds.<\/p>\n
\u2018Long story bit by bit. Liberia retold\u2019 van Tim Hetherington is verschenen bij Umbrage, New York.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Fotograaf Tim Hetherington werkte in Liberia in het geheim ook voor de Verenigde Naties. \u2018Ik wil met dit boek duidelijk maken dat Liberia ten prooi was aan meer dan een individuele dictator.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[193,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Pieter van den Blink","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/90651"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=90651"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/90651\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Pieter van den Blink","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=90651"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=90651"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=90651"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}