Reportage \/ Schizofrene Marokkanen<\/p>\n
Jamal, een forse eenentwintigjarige jongen met zachte, ontwijkende ogen, zit naast zijn moeder op de grote bank die twee\u00ebnhalve muur van de woonkamer beslaat. De wanden zijn kaal. Dochters Horia (23) en Malika (21), Jamals tweelingzusje, laten zich naast moeder op de bank vallen. Allebei dragen ze een spijkerbroek en een getailleerd T-shirt en tonen ze trots hun donkere krullenbos. Hun moeder oogt klein, gezeten tussen haar door westerse voedingsmiddelen groot gegroeide kinderen. Haar acht oudere kinderen hebben de woning – een vierkamerflat op drie hoog in de Amsterdamse wijk Slotervaart – de afgelopen jaren verlaten.<\/p>\n
‘Al op de lagere school maakte ik me zorgen over Jamal,’ begint moeder. ‘Hij was in alles langzamer dan zijn tweelingzusje. De school heeft hem laten onderzoeken, maar er werd niets vreemds aan hem gevonden. Hij was gewoon een beetje trager. Daarom bleef hij zitten.’<\/p>\n
Horia verontschuldigt zich voor haar haperende vertaling van haar moeders woorden. Haar Berbers is niet zo goed. ‘We waren altijd heel close. Jamal genoot van de rol die hij had als jongste broertje tussen allemaal zussen, maar nadat hij van de lagere school naar het vmbo ging, werd hij heel afstandelijk,’ zegt ze.<\/p>\n
Jamal kijkt naar zijn handen, die in zijn schoot rusten.<\/p>\n
Ergens in de kamer klinkt oosterse muziek, waarna een mannenstem de gelovigen eraan herinnert dat het tijd is voor het middaggebed. Jamal is gedreven in zijn geloof – een tijd terug bij het fanatieke af. Liep hij de hele dag met oordopjes in die hem Koranteksten influisterden. Schold hij zijn zussen uit als ze geen gehoor gaven aan de oproep tot gebed. ‘Ik maak je dood als je niet bidt,’ schreeuwde hij. ‘Je gaat naar het vuur toe.’ Het had hun beangstigd en verbijsterd hun eerder altijd zo ingetogen broer zo tekeer te horen gaan.<\/p>\n
Morgen gaat Jamal naar Mekka, waarmee een lang gekoesterde wens in vervulling gaat. Een Marokkaanse maatschappelijk werker met wie Jamal elke zaterdag zwemt, heeft de reis georganiseerd. In de gang staat Jamals ingepakte koffer. Hij is gespannen voor de reis en wil liever niets zeggen. Misschien een andere keer, als hij terug is uit Mekka.<\/p>\n
Nergens houvast<\/p>\n
Zijn zussen vertellen hoe hij begon te spijbelen en steeds vaker rondhing bij de jongens op het August Alleb\u00e9plein, voor een deel crimineeltjes die volgens buurt en politie nergens voor deugden. Horia kent ze uit de tijd dat ze stage liep als jongerenwerker in een nabijgelegen buurthuis. Jongens die nergens houvast vonden. Niet bij hun ouders, door wie ze de straat op werden gestuurd. Niet bij hun grote broers, die vastzaten voor inbraak of moord. Niemand die zorgde dat ze naar school gingen. ‘Dat soort jongens is z\u00f3 zwak. Ze doen boos, zijn onbeschoft, maar als je in hun huis kijkt, begrijp je waardoor het komt.’ Jongens worden op straat vanzelf wel een man, denken veel ouders. Meisjes worden in de gaten gehouden, mogen weinig en krijgen voortdurend te horen hoe ze zich als goede vrouw moeten gedragen. Zij vertegenwoordigen de familie-eer.<\/p>\n
De oudste broer van Jamal heeft doorgeleerd en werkt nu als accountant. Jamal had een voorbeeld aan hem kunnen nemen, maar in plaats daarvan bleef hij steeds vaker van huis weg om pas laat in de avond met een vage grijns rond zijn lippen thuis te komen. Tot grote woede van zijn vader. ‘Je hebt hem te veel verwend,’ gromde die tegen zijn echtgenote. Om zijn zoon tot gehoorzaamheid te dwingen, greep hij naar een traditioneel opvoedkundig middel. De bijbehorende geluiden vonden langs de deurspleten eenvoudig een weg naar moeder en dochters. ‘Ik voel het niet eens meer. Hij slaat mijn lichaam, maar niet mij,’ had Jamal tegen tweelingzus Malika gezegd na een zoveelste afstraffing.<\/p>\n
‘Die hardhandige aanpak heeft Jamal nog meer de straat op gedreven,’ menen de dochters, die hun vader omschrijven als een nogal autoritaire man die na het vijfde kind zijn interesse in de opvoeding verloor.<\/p>\n
De eerste keer dat de politie aan de deur kwam, was het als een lopend vuurtje rondgegaan in de buurt, waar de meerderheid Marokkaanse wortels heeft. Samen met anderen had Jamal een inbraak gepleegd. Hij moest een paar maanden naar een heropvoedinginstituut, zo heette het, maar de eerste keer dat moeder en zussen hem opzochten, zagen ze vooral de hoge hekken en al die deuren die moesten worden ontgrendeld voor ze Jamal te zien kregen.<\/p>\n
‘Je leert hier alleen hoe je de volgende keer kunt voorkomen om gepakt te worden,’ zei Jamal tegen Malika.<\/p>\n
De jaren erna was er weinig veranderd. Elke uitgestoken hand werd door Jamal beantwoord met een nog groter stilzwijgen. Horia had destijds nog een gedicht geschreven over haar onmacht. ‘Ik kon maar niet begrijpen waarom hij niet geholpen wilde worden.’<\/p>\n
In die periode is Jamal zo vaak ‘in aanraking met de politie gekomen’ – het eufemisme dat ze gedurende het hele gesprek bezigen – dat zijn zussen de tel zijn kwijtgeraakt. De tweede keer dat hij als minderjarige moest zitten, was voor zijn betrokkenheid bij een overval op een winkel. Jamal was niet degene die met een wapen in de hand tegen het winkelpersoneel om geld had geschreeuwd. Hij was er gewoon bij geweest en voor hij het wist, hadden ze het op een lopen gezet. Jamal was niet de snelste. Een half jaar zat hij in een jeugdgevangenis in Zutphen.<\/p>\n
Dubbelleven<\/p>\n
Twee keer eerder sprak ik met Horia; steeds met grote tussenpozen. Afspraken werden soms op het laatste moment afgezegd. Een keer omdat Jamal een woedeaanval kreeg en Horia haar moeder niet alleen bij hem wilde achterlaten. Ook is er altijd de angst voor het oordeel van derden, familieleden die niet van haar losse tong zijn gediend. Vader is nu in Marokko, waar hij een groot deel van het jaar verblijft. Over een week of twee komt hij terug en zullen de monden weer op slot gaan.<\/p>\n
De laatste keer vertelde Horia over het eeuwige geldgebrek. Er was geen geld voor leuke kleren of schoenen geweest. Zo lang ze zich kan herinneren, leven ze van de uitkering van haar vader. Wat hij vroeger voor werk deed, heeft hij haar nooit verteld.<\/p>\n
Zelf had ze, als negende in de rij, de aandacht en emotionele betrokkenheid van haar ouders gemist. Nergens werd over gesproken. Marokkaanse jongens en meisjes leiden vaak noodgedwongen een dubbelleven, verzwijgen thuis wat ze buiten doen en denken. Horia vertelde over haar verbazing toen ze de eerste keer bij een Nederlandse vriendin thuis kwam, die haar ongezouten mening tegen haar ouders gaf. ‘Bij veel Marokkanen thuis moet je goed op je woorden letten als je geen klappen wilt.’ Op haar zestiende, toen ze ook problemen op school had, kwam Horia met depressieve klachten bij de GGZ terecht. Een jaar lang slikte ze antidepressiva.<\/p>\n
Horia’s moeder, analfabete en zelf afkomstig uit een streng en liefdeloos gezin, heeft spijt dat ze er niet meer voor haar kinderen was. ‘Ze doet haar best met de middelen die haar gegeven zijn. Ze probeert ons te begrijpen,’ zei Horia. Moeder kampt zelf al jaren met slaapproblemen en rugklachten. ‘Alleen als we ‘s zomers in Marokko zijn, fleurt ze op.’<\/p>\n
Volgens haar dochters leeft ze ge\u00efsoleerd en lijdt ze onder de sociale controle van de Marokkaanse omgeving. Een moeder van vier ongetrouwde dochters heeft een laag aanzien, en dat laten de andere vrouwen merken ook. En er werd steeds gepraat over Jamal, haar jongste zoon, die niet wilde deugen.<\/p>\n
Woedeaanvallen<\/p>\n
De derde keer dat Jamal werd veroordeeld, was het voor iets kleins, ‘een winkeldiefstal of zo’, maar omdat hij inmiddels achttien was, werd het volwassenenrecht op hem van toepassing. Vanwege zijn recidive kreeg hij een flinke straf: vier maanden moest hij naar de penitentiaire inrichting Overamstel. De Bijlmerbajes. Daar leed Jamal onder de eenzaamheid. Misschien ook onder het schuldgevoel over wat hij zijn moeder en zussen aandeed, dachten ze; Malika’s levenslust nam zienderogen af tijdens de detentie van haar tweelingbroer. ”s Nachts komen de geesten en dan slaan ze me,’ vertelde Jamal zijn zussen, die de nachtmerries toeschreven aan zijn langdurige opsluiting. Maar na zijn vrijlating was Jamals gedrag steeds onbegrijpelijker geworden. Dan toonde hij zijn trillende hand: ‘Dat zijn de geesten die bezit nemen van mijn lichaam.’<\/p>\n
Op aandringen van zijn zussen was Jamal naar de huisarts gegaan, die hem doorverwees naar een psychiater van de GGZ. Zelf had hij weinig vertrouwen in hulp. De medicijnen die hij kreeg voorgeschreven, gebruikte hij nauwelijks. ‘Alleen God kan mij helpen,’ zei Jamal. Eerder had hij zich niet met de islam beziggehouden, maar in de Bijlmerbajes was hij veranderd in een overtuigd moslim.<\/p>\n
In diezelfde periode waren zijn woedeaanvallen begonnen. Soms leek hij wel door razernij bevangen. Als zijn zussen hem confronteerden met zijn criminele gedrag, riep hij dat hij het recht had om te stelen van ongelovigen, dat was geen misdaad. Tijdens een van zijn buien hadden ze de crisisdienst gebeld en waren de rechter en de psychiater eraan te pas gekomen voor een rechterlijke machtiging, zodat Jamal tegen zijn wil kon worden opgenomen in de Valeriuskliniek.<\/p>\n
Liesbeth de Lange, psychiater bij het Vroege Interventie Psychose-team (VIP) van de GGZ in Amsterdam en behandelaar van Jamal, herinnert zich die opname. ‘Hij had zoveel last van zijn psychoses dat hij er su\u00efcidaal van werd.’<\/p>\n
Doodgeschoten<\/p>\n
In de Valeriuskliniek werd de diagnose parano\u00efde schizofrenie gesteld, waarna Jamal werd ingesteld op antipsychotica. Jamal deelde zijn kamer met Bilal, ook een jongen uit Slotervaart. Ze kenden elkaar uit de buurt, hadden samen rondgehangen.<\/p>\n
Wat zijn zussen zich vooral van die opname herinneren, is die vreemde, oude mensen die ze er zagen. Vrouwen die een hele tijd bewegingloos in de gang bleven staan, die rare geluiden maakten. De gekte was van hun gezicht af te lezen. En tussen die mensen verbleef hun negentienjarige broertje. Ze reageerden opgelucht toen Jamal na een maand van de gesloten afdeling werd overgeplaatst naar de jeugdpsychiatrie. Bilal verloren ze uit het oog.<\/p>\n
Tot die dag, vier maanden later, toen ze ineens overal sirenes vandaan hoorden komen. De mensen gingen de straat op en liepen in de richting van het August Alleb\u00e9plein. Het gonsde door de buurt. ‘Ze hebben hem doodgeschoten. Ze hebben Bilal vermoord.’ Later die avond zagen ze de straten van hun buurt op het NOS Journaal. Ze hoorden dat Bilal het politiebureau aan het August Alleb\u00e9plein was binnengedrongen en twee agenten had neergestoken, waarna zij het vuur op hem hadden geopend. Aan het woord kwamen verhitte politiewoordvoerders en boze Marokkaanse vaders.<\/p>\n
Jamal keek zwijgend naar de televisiebeelden. ‘Waarom zeg je niets?’ vroegen ze hem. Zonder te antwoorden was hij de straat op gegaan. ‘Hij leek me niet te horen,’ vertelt moeder. ‘Je kon niet tot hem doordringen. Hij zei steeds dat hij dood wilde, dat hij jihad wilde gaan doen,’ zegt Horia.<\/p>\n
Ze hadden het psychiatrisch ziekenhuis gebeld waar Jamal vijf dagen per week dagbehandeling kreeg. De volgende dag waren ze met extra gesprekken begonnen en werd zijn medicatie verhoogd.<\/p>\n
Vrij zachtaardig<\/p>\n
Bilal, die Bilal B. was geworden, leed aan schizofrenie en had parano\u00efde wanen. Net als Jamal.<\/p>\n
Uit onderzoek onder de Haagse bevolking dat in 2008 werd verricht door prof.dr. Wim Veling, verbonden aan de Erasmus Universiteit, blijkt dat tweedegeneratie jongemannen met een Marokkaanse achtergrond tot zes keer meer kans maken om schizofrenie te ontwikkelen. Verklaringen hiervoor worden gezocht in de sociale en culturele omgeving waarin deze jongeren opgroeien.<\/p>\n
Komend schooljaar begint de GGD Amsterdam een onderzoek naar de psychosociale problemen onder twaalfhonderd leerlingen van basisscholen. Een aanleiding hiervoor vormen signalen uit de samenleving dat kinderen van niet-westerse immigranten een hoger risico lopen op het ontwikkelen van psychische en gedragsproblemen.<\/p>\n
Psychiater Liesbeth de Lange heeft meer jongens als Jamal onder behandeling. ‘Ze worden vaak niet of nauwelijks ondersteund door hun ouders, die in tegenstelling tot hun kinderen weinig verwesterd zijn en vaak de taal niet spreken. Die jongens moeten het allemaal zelf uitzoeken – school, werk, vrienden – in een leefomgeving die wordt gekenmerkt door sociale misstanden, armoede en veel criminaliteit. Jamal had de aanleg om psychotisch te worden. Ik weet niet of hij zo vroeg psychotisch zou zijn geworden als hij in een heel andere situatie was opgegroeid.’ Na een paar weken was de rust op straat teruggekeerd. Niet langer ging elk gesprek over Bilal. Jamal zat veel op zijn kamer in zichzelf te praten. Soms stond hij ineens in Horia’s kamer. ‘Heb je tien euro voor me?’ Dan antwoordde ze ontkennend, maar een kwartier later stond hij er weer. ‘Geef me wat geld. Ik heb geld nodig.’ Vaak vertrok hij impulsief de straat op.<\/p>\n
Tot Horia zijn jas op de grond zag liggen, en deze ongewoon zwaar aanvoelde toen ze hem wilde ophangen. In een van zijn zakken vond ze een pistool. Meteen liet ze het aan haar moeder zien, die in paniek tegen Jamal tekeer begon te gaan. ‘Wil je dat jou hetzelfde gebeurt als Bilal?’ ‘Bilal was echt gek,’ riep Jamal. ‘Ik niet.’<\/p>\n
Horia zocht met het serienummer van het pistool op internet naar het type wapen. Op een wapenwebsite las ze dat het een type luchtdrukpistool betrof. Geen ‘echt’ pistool dus. Het was ook niet van Jamal. Een vriend had hem gevraagd het te bewaren<\/p>\n
Liesbeth de Lange herinnert zich het incident. Op de vraag of Jamal ook tot een rigoureuze daad in staat was, antwoordt ze: ‘In die periode was Jamal nog erg psychotisch. In een psychose kan iemand zijn leven en ook zijn daden niet goed overzien. Jamal was een makkelijk be\u00efnvloedbare jongen, maar niet iemand die zelfstandig tot daden kwam.’ Ook noemt ze hem vrij zachtaardig.<\/p>\n
Genezing<\/p>\n
Trajectbegeleider Jan-Willem van het Vroege Interventie Psychose-team van de GGZ brengt vandaag zijn tweewekelijkse bezoek aan het gezin. Kort na alle commotie rond Bilal B. kwam hij in contact met Jamal. ‘Die tijd is traumatisch geweest voor hem, maar ook voor het gezin. Ze hebben de hevige reacties en alle media-aandacht meegemaakt. Jamal was in die periode ook heel fanatiek in zijn geloof. Ik vond dat wel zorgwekkend.’<\/p>\n
Nu kan Jamal beter overweg met zijn ziekte, al leeft hij met de continue angst dat de psychoses en de wanen terug zullen komen. Over een tijdje kan hij misschien weer een opleiding gaan doen, of werken. Niet overhaasten. Je moet jongens als Jamal niet onder druk zetten. Stress is een belangrijke factor voor het ontstaan van een nieuwe psychose.<\/p>\n
Dat de familie nu wil praten, ziet Jan-Willem als een grote overwinning. ‘Erover zwijgen is veel schadelijker.’ Volgens zijn collega Liesbeth de Lange leven veel Marokkaanse gezinnen erg naar binnen gericht. ‘Als een kind psychotisch wordt, proberen ze het eerst zelf op te lossen. Soms zoeken ze hulp bij de imam of een gebedsgenezer. Zo’n familie ploetert maar door en dan zie je dat iemand al jaren psychotisch thuiszit, voordat er adequate hulpverlening bij komt. Schaamte speelt hierbij een belangrijke rol. Dat is heel zonde voor de pati\u00ebnt. Als het te lang duurt voor zo’n jongen wordt geholpen, raakt hij steeds meer van zijn capaciteiten kwijt.’<\/p>\n
Niets meer verzwijgen<\/p>\n
Als de oproep tot gebed opnieuw klinkt, neemt Jamal het woord. Hij wil niets meer horen over zijn ziekte. Hij is bang dat mensen hem zullen herkennen.<\/p>\n
‘Onze namen worden veranderd,’ zeggen zijn zussen snel. Zij hebben al te lang moeten zwijgen. Altijd wordt alles stilgehouden. Vooral de ouders zwijgen, over hun zwakbegaafde kind, hun eigen depressies, over het criminele gedrag van hun zoons. Daarom dachten ze dat zij het enige gezin waren met een zieke jongen en waren ze ten einde raad toen Jamal tierde dat hij jihad wilde doen, dat hij bereid was om te sterven voor zijn broeders in Afghanistan.<\/p>\n
Zijn zussen en zijn moeder willen niets meer verzwijgen. Hun broertje bestaat. Hij heeft stomme dingen gedaan, slechte dingen, maar hij is geen crimineel, geen potenti\u00eble jihadstrijder. Hij is vooral een jongen die jarenlang werd gekweld door de eerste symptomen van een ziekte die zij niet kenden.<\/p>\n
In een van zijn zeldzame open buien heeft hij aan Horia toevertrouwd dat hij op zijn veertiende al stemmen hoorde. Toen dacht hij nog dat het door de wiet kwam, maar die stemmen waren altijd blijven terugkeren.<\/p>\n
Nog twintig uur, dan zal Jamal in het vliegtuig naar Mekka zitten.<\/p>\n
‘Als Allah het wil, dan zal Hij hem genezen,’ zegt zijn moeder.<\/p>\n
Opvang voor schizofrene Marokkanen<\/p>\n
De Oase is een beschermde woonvorm in Rotterdam voor Marokkaanse mannen met schizofrenie. Ze wonen hier in een omgeving die hen houvast geeft.<\/p>\n
Enkele bewoners hebben een verleden van drugsgebruik en kleine criminaliteit.<\/p>\n
Abdul: ‘Mijn familie was boos op me omdat ik slecht leefde. Ze zeggen dat ik daarom ziek werd.’<\/p>\n
Schizofrenie als straf voor een slecht leven. De zieke wordt zo dubbel gestraft: hij lijdt aan een ernstige psychische ziekte, maar wordt er door zijn ouders zelf voor verantwoordelijk gehouden. Hun zoon is bezeten door kwade geesten, denken ze, en wordt vaak uit schaamte binnen gehouden. Of ze nemen hem mee naar Marokko waar ze gebedsgenezers vragen de djin uit hun zoon te drijven. ‘Ze denken dat het zal genezen wanneer hun zoon zich aan de regels van de Koran zal gaan houden en een vrouw neemt waar hij veel kinderen mee zal krijgen,’ zegt Abdallah, medeoprichter van De Oase.<\/p>\n
Een bewoner zegt dat hij schizofreen was toen zijn ouders een vrouw voor hem vonden. ‘Daarna ging het een paar jaar goed, maar toen werd ik weer ziek.’ Nu kan hij niet meer bij zijn vrouw en kinderen wonen, zegt hij. ‘Je moet kunnen geven en nemen, maar ik kan alleen nog maar nemen.’<\/p>\n
Schizofrenie, feiten en cijfers<\/p>\n
In Nederland krijgt een op de honderd mensen schizofrenie. De eerste verschijnselen treden meestal tussen het achttiende en dertigste levensjaar op, in de vorm van een psychose. Iemand moet erfelijk belast zijn om de ziekte te ontwikkelen. Of je de ziekte ook werkelijk krijgt, heeft te maken met persoonlijkheid en leefomgeving. Mensen met een gevoelige natuur maken meer kans. Stadsmensen krijgen het vaker dan plattelandsbewoners. Traumatische ervaringen – scheiding, vertrek uit het ouderlijk huis, verlies van een dierbare – kunnen zoveel stress veroorzaken dat het de ziekte uitlokt.<\/p>\n
Er bestaat ook een verband tussen migratie en ‘gekte’. De eerste cijfers daarover komen van voor WOII, toen in de Verenigde Staten naar middelen werd gezocht om gestoorde immigranten terug te kunnen sturen. Nieuwe cijfers laten zien dat Noren die naar de VS verhuisden twee keer zo vaak schizofrenie kregen. Uit recent onderzoek in Nederland blijkt dat Surinamers en Marokkanen vaker schizofrenie ontwikkelen. Voor tweedegeneratie Marokkaanse mannen is de kans zelfs zes keer zo hoog. Oorzaken worden gezocht in de spanning tussen traditioneel leven binnen en een westers leven buiten, het opgroeien in achterstandswijken met weinig sociale cohesie, armoede, discriminatie en gevoelens van ontheemdheid. Stadsdeelvoorzitter van Slotervaart Ahmed Marcouch merkte na het incident met Bilal B. op dat een groot deel van de criminele probleemjongeren in zijn wijk met psychische problemen kampt die niet tijdig zijn onderkend. Psychosen veroorzaken geen crimineel gedrag, persoonlijkheidsstoornissen zoals een antisociale persoonlijkheid geven daar een sterkere indicatie voor. Gebruik van marihuana kan schizofrenie triggeren, maar alleen in combinatie met een erfelijke aanleg. Veel schizofreniepati\u00ebnten ervaren dat symptomen – chaos in het hoofd, gevoelsarmoede – bij gebruik van softdrugs tijdelijk verminderen. Andere drugs als coca\u00efne en lsd kunnen een psychose veroorzaken, maar deze verdwijnt als de drugs uitgewerkt raken.<\/p>\n
(Bronnen: Trimbos-instituut, Schizofreniestichting)<\/p>\n
De namen van de gezinsleden zijn op hun verzoek gefingeerd. Paul Teunissen is auteur van \u2018In de beste families\u2019, dertien verhalen over de gevolgen van een psychische ziekte voor de naasten (LJ Veen).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Jamal behoorde tot de harde kern van probleemjongeren in Slotervaart. Op zijn achttiende ging hij voor de derde keer de gevangenis in. En toen werd hij ziek. Zijn familie praat over zijn gestoorde gedrag dat hen jarenlang in de greep had. En fotograaf Ad Nuis bracht een bezoek aan de Oase, een opvanghuis voor schizofrene Marokkanen.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[151,27],"tags":[1289],"acf":[],"author_name":"Paul Teunissen","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/90643"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=90643"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/90643\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Paul Teunissen","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=90643"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=90643"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=90643"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}