{"id":90579,"date":"2009-10-06T16:47:00","date_gmt":"2009-10-06T14:47:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/een-strategische-blunder\/"},"modified":"2009-10-06T16:47:00","modified_gmt":"2009-10-06T14:47:00","slug":"een-strategische-blunder","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/een-strategische-blunder\/","title":{"rendered":"Een strategische blunder"},"content":{"rendered":"
\n

Hoe heeft de FNV de slag om de AOW-leeftijd kunnen verliezen? Een reconstructie. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Donderdag 24 september. Op de derde etage van het FNV-gebouw in Amsterdam-Sloterdijk zitten Agnes Jongerius en Wilna Wind, voorzitter en cao-co\u00f6rdinator van de FNV, met elkaar te praten op de bank bij de koffieautomaat. ‘Natuurlijk is er water op de maan,’ zegt Wind. ‘Dat weten we toch al lang?’<\/p>\n

De dames verkeren in opperbeste stemming. Zoals de kranten die ochtend berichten dat er water op de maan gevonden is, lijkt ook in het polderoverleg het onmogelijke toch nog mogelijk.<\/p>\n

Al maanden is de FNV met de werkgevers aan het bakkeleien over de verhoging van de AOW-leeftijd. Het overleg zit muurvast, terwijl er voor 1 oktober een gemeenschappelijk advies moet liggen van de SER, het overlegorgaan van werkgevers en werknemers. Anders schroeft het kabinet de AOW-leeftijd omhoog naar 67 jaar. Maar zo ver zal het niet komen, daar zijn de FNV-vrouwen van overtuigd.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

‘We hebben een plan waar niemand tegen kan zijn,’ zegt Wilna Wind. De afgelopen jaren heeft Wind een geduchte reputatie opgebouwd. Ze onderhandelde met de werkgevers over talloze cao’s, het ontslagrecht en het crisisakkoord van het kabinet. En nu is ze hoofdonderhandelaar van de FNV bij de gesprekken over de AOW in de SER.<\/p>\n

Dat het overleg vast lijkt te zitten hoort bij het ritueel, zegt Wind. ‘Zo gaat het altijd. Pas op het laatste moment komt de boel in beweging.’<\/p>\n

Nog geen week later, op woensdag 30 september, is het overleg kapot. VNO-NCW is niet komen opdagen bij de allerlaatste onderhandelingsronde, de FNV is razend. Bij de persconferentie in het SER-gebouw noemt Agnes Jongerius de werkgevers ‘tuig van de richel’. In de coulissen staat Wilna Wind te bellen met een PvdA-politicus. Is het Wouter Bos? ‘Als sommige mensen bellen,’ zegt Wind met een glimlachje, ‘neem je meteen de telefoon op.’ Uitleggen hoe het is misgegaan: dat zal Wind nog weken moeten doen.<\/p>\n

Op een avond in maart wordt Wilna Wind gebeld door Niek Jan van Kesteren, onderhandelaar van VNO-NCW. De onenigheid over de AOW dreigt de onderhandelingen over het crisisakkoord lam te leggen. Of zij het ook een goed idee vindt een SER-commissie in te stellen die over de AOW moet adviseren. Dan is de angel uit het overleg. Na ruggespraak met het FNV-bestuur gaat Wind akkoord. Na afloop van de slotbesprekingen in het Catshuis verkondigt Agnes Jongerius voor de camera’s dat verhoging van de AOW-leeftijd ‘van tafel’ zou zijn.<\/p>\n

‘Een strategische blunder,’ zegt Van Kesteren. ‘Doordat Jongerius zich opwierp als koningin van de AOW, had de FNV vanaf het begin bijna geen onderhandelingsruimte.’<\/p>\n

De FNV stelt meteen al een harde eis: de AOW-leeftijd mag niet worden verhoogd, de vier miljard die het kabinet wil bezuinigen moet elders worden gevonden. Ook VNO-NCW zet de hakken in het zand: met de AOW-leeftijd moet ook de ingangsdatum van het aanvullend pensioen omhoog. De werkgevers zijn bang dat zij moeten gaan betalen voor het gat dat kan ontstaan tussen de AOW en het aanvullend pensioen.<\/p>\n

In juli is Wilna Wind op wandelvakantie in Oostenrijk. ‘s Avonds in haar Tiroler hotel gaat de mobiele telefoon. Niek Jan van Kesteren wil toch nog even praten over het laatste voorstel van de FNV: een flexibele AOW, met een welvaartsvaste uitkering. Wie wil mag nog steeds op zijn vijfenzestigste met AOW, wie later gaat krijgt iets meer geld. Zo kan de FNV tegenover de achterban volhouden dat de AOW-leeftijd niet wordt verhoogd. Van Kesteren heeft er weinig op tegen, maar dan moeten de aanvullende pensioenen wel worden gekoppeld aan de AOW, zegt hij. Daar wil Wilna Wind niks van weten. Het SER-advies moet gaan over de AOW, verslechtering van de pensioenen wil ze niet voor haar rekening nemen.<\/p>\n

‘Voor ons waren de pensioenen een breekpunt,’ zegt Van Kesteren. ‘Eind augustus heb ik voor mezelf al de conclusie getrokken dat we er niet uit zouden komen.’ Maar bij de FNV en bij de kroonleden van de SER wordt de harde opstelling van de werkgevers gezien als onderhandelingstactiek.<\/p>\n

Op zondagavond 27 september komt de top van FNV en VNO-NCW bij elkaar in een bovenzaaltje van restaurant Slangevegt bij Breukelen. Wientjes en Van Kesteren hebben hun directeur beleid Cees Oudshoorn meegenomen, Jongerius en Wind hun vice-voorzitter Peter Gortzak. Er is appeltaart met slagroom en pistache, er zijn boerenkazen met tapenade van notensla. Aan het eind van de avond heeft Wilna Wind het gevoel dat er vooruitgang is geboekt. Bij de werkgevers is het precies andersom.<\/p>\n

Maar de volgende morgen wacht de FNV vergeefs op een telefoontje van Bernard Wientjes. Intussen werkt SER-voorzitter Alexander Rinnooy Kan met een groepje kroonleden koortsachtig aan een voor alle partijen acceptabel compromis.<\/p>\n

Op woensdagavond is de FNV-top bijeen in het SER-gebouw, klaar voor de laatste onderhandelingsronde. Om half zeven komt via pers en voorlichters het bericht dat Bernard Wientjes een persconferentie gaat geven, verderop in de Malietoren. De werkgevers komen niet meer naar de onderhandelingstafel. ‘Schandalig, onbetrouwbaar gedrag,’ zegt Wilna Wind. ‘Wij zijn wel wat gewend, maar ik zag Rinnooy Kan bleek wegtrekken. Ik kan maar \u00e9\u00e9n reden verzinnen waarom de werkgevers zich zo hebben misdragen: ze w\u00edlden gewoon geen deal met ons. Ze gokken liever op de plannen van het kabinet.’<\/p>\n

Van Kesteren reageert laconiek op de kritiek. ‘We waren wel degelijk bereid te bewegen, bijvoorbeeld door de AOW-uitkeringen te verhogen. Dan moesten de aanvullende pensioenen wel gekoppeld worden. Maar de FNV had geen mandaat van haar achterban om daarop in te gaan. Daardoor ontstond een Kafka-achtig proces van voorstellen die geen oplossing waren. Dat was de tragiek van dit overleg.’ Niet alleen de FNV’ers maar ook de meest betrokken kroonleden denken daar anders over. ‘Uiteindelijk hebben de werkgevers te weinig concessies willen doen,’ zegt Robin Linschoten, kroonlid en oud-staatssecretaris voor de VVD. ‘Ze hadden over de brug moeten komen. De FNV liet de AOW-leeftijd op 65 \u00f3\u00f3k los.’<\/p>\n

Vooralsnog lijkt VNO-NCW de slag gewonnen te hebben: het kabinet kan de AOW-leeftijd gaan verhogen. ‘Maar de rekening krijgen ze nog,’ zegt Wind. ‘De komende maanden kunnen we het de werkgevers nog heel lastig maken bij de cao-onderhandelingen en het sociaal overleg.’<\/p>\n

Op vrijdag 2 oktober staat Wilna Wind in Utrecht tegenover een zaal vol boze kaderleden van de Industriebond. Of ze even kan uitleggen wat er met de AOW gaat gebeuren, en wanneer er harde actie komt. ‘Het land moet plat, we gaan naar het Museumplein!’ klinkt het. ‘Nou,’ zegt Wilna Wind, ‘volgens mij kan je beter gaan staken in je eigen bedrijf, dan raken we de werkgevers het hardst.’ <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hoe heeft de FNV de slag om de AOW-leeftijd kunnen verliezen? Een reconstructie.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[1533,47,119,59,117],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Thijs Broer, Sophie Derkzen","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/90579"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=90579"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/90579\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Thijs Broer, Sophie Derkzen","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=90579"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=90579"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=90579"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}