Uit het leven<\/p>\n
Toos Fallaux, op 2 oktober 2009 op 89-jarige leeftijd in Leiden overleden, was een linkse activiste, die binnen en buiten de PvdA streed tegen armoe, onrecht en onderdrukking. Ze danste om de Meiboom, speelde toneel en hield van drukte en gezelligheid. Ze was lid van de blauwe knoop.<\/p>\n
Als verzetsstrijdster tijdens de Tweede Wereldoorlog nam zij grote risico’s, later hielp ze vluchtelingen, daklozen en drugsverslaafden. Ze dacht nooit aan zichzelf. Solidariteit en onbaatzuchtigheid waren de leidraad van haar leven, teleurstellingen maakten haar niet bitter, maar de teloorgang van de rode idealen maakte haar wel eens kwaad. ‘Ik ben altijd een opstandige tante geweest.’<\/p>\n
Catharina Petronella Fallaux-van Duuren werd in Leiden geboren als zesde in een gezin van zeven kinderen. Haar vader was stoelenmatter en vrijdenker. Al als jongen, zegt de zoon van Toos Fallaux, voormalig hoofdredacteur van Vrij Nederland Emile Fallaux, organiseerde opa stakingen van lantaarnaanstekers; hij ging de gevangenis in omdat hij opriep tot dienstweigering. De moeder van Toos verkocht op straat het vlammende tijdschrift De Proletarische Vrouw. Marinus van der Lubbe was een huisvriend.<\/p>\n
Op haar dertiende ging Toos in betrekking en ze zei tegen haar mevrouw: ‘Hier is de stofdoek, kun je uitvinden of je twee linkerhanden hebt.’ Als schoonmaakster in het Academisch Ziekenhuis staakte ze voor een achtenveertigurige werkweek.<\/p>\n
In 1935, op haar vijftiende, verloofde zij zich met de vijf jaar oudere Daan. Hij werkte bij een smid en was lid van de jeugdbond van metaalwerkers. Samen gingen ze naar het volkshuis, de muziekvereniging en de Paasheuvel en ze namen deel aan anti-fascistische demonstraties.<\/p>\n
In de oorlog verloor Daan zijn werk, zijn baas was NSB’er. Als vanzelfsprekend kwamen er onderduikers in huis, een onbewoonbaar verklaarde woning aan de Langebrug, met toegang via een gat in de keldermuur naar het open riool. Een ideale vluchtroute, maar ook ideaal voor ratten en ongedierte, vocht en stank. In de keuken werden pamfletten gedrukt. Tijdens de hongerwinter bracht Toos valse persoonsbewijzen en bonkaarten rond, verstopt onder de matras van de kinderwagen waar baby Emile in lag.<\/p>\n
Na de oorlog waren Toos en Daan ziek en verzwakt. Toos moest na maanden sanatorium aansterken in een tehuis waar, tot haar schrik, een ex-NSB’er de baas was. De twee zoontjes waren ondergebracht in gastgezinnen. Vanwege de Indi\u00eb-politiek van de partij werd Toos geen lid van de PvdA, ze was teleurgesteld, alsof ‘links er na de oorlog niet meer toe deed’. Pas in 1950 kreeg Daan werk, bij de Bijenkorf. Een voormalige joodse onderduiker bleek zijn chef te zijn; de man, inmiddels weer in goede doen, maakte Daan het leven zuur, maar bood als dank voor het onderduiken een etentje bij de Chinees aan.<\/p>\n
Zodra ze kon ging Toos weer schoonmaken, ze werd verkoopster bij de Hema en verloor haar baan toen ze op 1 mei vrij nam. Ze kreeg werk in een groentestal op de markt en beheerde ‘s avonds een sportkantine; eerst in de weekenden, later ook door de week. Jongeren spoorde zij aan om muziek te maken en niet rond te hangen op straat. Kinderen met problemen nam ze moederlijk mee naar huis. Met Kerstmis was er een kerstboom, maar in plaats van christelijke kerstliederen klonk er Hawaian music. Als voorvechtster van de Nederlandse Vereniging voor Seksuele Hervorming (NVSH) deelde Toos gul condooms uit, wat haar zoons niet altijd waardeerden. En zij, de geheelonthoudster, schitterde bij toneelvereniging DOS (Door Onthouding Sterk) in rollen van dronken vrouwen. Alsnog werd ze lid van de PvdA en ze vocht met de Rooie Vrouwen op de barricaden. Toen er vluchtelingen kwamen uit Chili, zorgde zij voor huisvesting, meubels, vergunningen en opleidingen. Zo ontstonden levenslange vriendschappen. Op haar zestigste werd ze gemeenteraadslid voor de PvdA. Toos was ongeduldig, te veel activist om het politieke spel te spelen. Na zes jaar stelde zij zich niet herkiesbaar en begin jaren negentig brak zij met de PvdA vanwege de WAO-kwestie. Enkele vrienden uit de partij bleven haar trouw. Ze was bestuurslid van het Verzetsmuseum Zuid-Holland en samen met Daan sleet zij het laatste half jaar in het verzorgingstehuis Rijn en Vliet, dat dankzij haar acties had kunnen blijven bestaan. Op haar crematie – Toos was sinds haar jonge meisjesjaren aangesloten bij de Arbeiders Vereeniging voor Lijkverbranding – klonk het Morgenrood en zong Willy Alberti ‘Mens durf te leven’.<\/p>\n
Suggesties voor deze rubriek? Mail naar uithetleven@vn.nl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Toos Fallaux, 1920-2009<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"peter brusse","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/90251"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=90251"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/90251\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"peter brusse","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=90251"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=90251"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=90251"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}