{"id":89827,"date":"2009-10-30T09:17:00","date_gmt":"2009-10-30T07:17:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/chemische-moordzucht\/"},"modified":"2009-10-30T09:17:00","modified_gmt":"2009-10-30T07:17:00","slug":"chemische-moordzucht","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/chemische-moordzucht\/","title":{"rendered":"Chemische moordzucht"},"content":{"rendered":"
\n

Kunnen antidepressiva aanzetten tot gewelddadig gedrag?<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Komende week buigt de rechtbank Haarlem zich erover. Met een bijl sloeg de drie\u00ebnzestigjarige oud-stewardess Elzelina K. in de nacht van 4 op 5 september 2008 haar man en dochter dood. Bij hun lichamen liet ze briefjes achter waarop ze haar ‘allerliefste Cyril’, een oud-piloot, en haar rechten studerende dochter Daphne om vergiffenis vroeg. Een paar uur later reed ze tegen een boom, maar de poging ook zichzelf het leven te benemen mislukte. <\/p>\n

Volgende week staat Elzelina K. voor de rechter in Haarlem. Het is een bijzondere zaak, niet alleen vanwege het onbevattelijke drama, maar ook omdat er een felle strijd woedt over hoe haar gruweldaad is te verklaren. Een maand voor K. man en dochter doodde, was ze depressief bij een waarnemend huisarts binnengestapt. Sinds haar zoon tien jaar eerder was verongelukt, kampte ze regelmatig met neerslachtigheid. De huisarts maakte een recept voor een antidepressivum, maar ze haalde het medicijn niet af. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n
\n

De dag voor ze haar daad beging, schreef haar eigen huisarts haar een twee keer zo hoge dosis voor. Hij dacht dat ze al weken eerder met het medicijn was begonnen. Ditmaal begon ze meteen te slikken. Haar advocaat Geertjan van Oosten stelt nu dat haar plotsklapse gewelddadigheid is toe te schrijven aan een bijwerking van seroxat. Hij wil haar daarom ontoerekeningsvatbaar laten verklaren. Over de relatie tussen agressie en selective serotonin reuptake inhibitors (ssri’s), de categorie antidepressiva waar seroxat onder valt, is al jaren een hevige controverse. De farmaceutische industrie ontkent elk verband, maar de geruchtenmachine draait op volle toeren. <\/p>\n

Op de website ssristories.com<\/a> zijn meer dan duizend verhalen van geweldsincidenten verzameld die zouden voortkomen uit het gebruik van antidepressiva. Daar staan de geschiedenissen van Elzelina K. en van De B. nog niet eens bij. Het laatste verhaal tekenden de Maastrichtse psychologen Harald Merckelbach, Marko Jelicic en Corine de Ruiter onlangs op in het Maandblad Geestelijke Volksgezondheid. De B. verhing zich in september 2008 in zijn cel, nadat hij ruim een jaar eerder zijn vriendin had doodgestoken. Ook bij dit drama leek de moorddadigheid van de als zachtaardig bekend staande De B. volkomen uit de lucht komen te vallen. <\/p>\n

Enkele dagen voor hij zijn vriendin doodstak, was hij op een ander antidepressivum overgestapt. Merckelbach cum suis vonden dat De B. te snel een persoonlijkheidsstoornis was toegedicht en de mogelijkheid dat de medicatie een rol speelde niet voldoende was overwogen. Het stuk van de Maastrichtse wetenschappers riep felle reacties op. De een was verontwaardigd dat de auteurs mensen bang maakten voor een middel waar zovelen baat bij hebben. De ander vond de verklaring dat de depressie zelf de oorzaak was van De B.’s gedrag veel waarschijnlijker. Een derde meende dat het feit dat het gebruik van antidepressiva sterk is toegenomen, maar het aantal moorden en zelfmoorden niet, bewijst dat de twee niet samenhangen. Al is het dan op de grote hoop van de statistieken niet meteen zichtbaar, er zijn wel degelijk aanwijzingen dat er een relatie bestaat tussen geweld en antidepressiva. <\/p>\n

Dit voorjaar zette professor Joel Kauffman alle risico’s en zegeningen van ssri’s op een rij in het Journal of American Physicians and Surgeons. De opbrengsten van antidepressiva vond hij mager: ten hoogste dertig procent van de depressieve pati\u00ebnten heeft er meer voordeel van dan van een placebo. Daar staat tegenover dat bijwerkingen zeer vaak voorkomen, tot bij driekwart van de seroxat-gebruikers. Een voor gewelddadig gedrag mogelijk relevante bijwerking is akathisie – extreme agitatie en rusteloosheid. Juist de mensen die geagiteerd raken, trekken zich vaak terug uit proeven waarin het medicijn met een placebo wordt vergeleken. Daarom kan er een onderrapportage van geweldsincidenten zijn. <\/p>\n

Dat neemt niet weg dat er verschillende studies zijn gedaan waarin ‘vijandige gebeurtenissen’ vaker voorkwamen in de groep die ssri’s slikte dan in de placebogroep. Kauffman beoordeelt de data die wijzen op een verband tussen zelfmoord en het gebruik van antidepressiva als ‘solid’ en op een relatie tussen ssri’s en de combinatie moord en zelfmoord als ‘very suggestive’. Ook in het geval van Elzelina K. zijn er redenen te denken dat haar geweldsdaad te maken heeft met haar ssri-gebruik. Dat vindt althans Anton Loonen, hoogleraar farmacotherapie aan de Rijksuniversiteit Groningen. In een deskundigenrapport schrijft hij dat agressie-incidenten zich kort na de start van een behandeling kunnen voordoen. Daarbij speelt een rol dat de stof de gebruiker eerder activeert dan dat het zijn stemming verbetert. <\/p>\n

De Groningse hoogleraar bestrijdt de opvatting van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) dat de paroxetine-concentratie, de werkzame stof uit seroxat, in haar bloed te laag was om haar gedrag te kunnen verklaren. Wanneer iemand een antidepressivum begint te slikken, stijgt de bloedspiegel traag, terwijl heftige bijwerkingen juist snel kunnen optreden. In het actualiteitenprogramma Netwerk zei Loonen eind juni: ‘Als zij geen seroxat had genomen, was het waarschijnlijk niet tot een dergelijke agressie-ontlading gekomen. Ik zou haar niet toerekeningsvatbaar achten.’ Na de Netwerk-uitzending vroeg de rechter forensische wetenschappers van de Universiteit Maastricht nog eens naar de relatie tussen het seroxat-gebruik en de geweldsdaad te kijken. Zij onderschrijven de stelling van Loonen dat de lage concentratie die door het NFI is gemeten weinig zegt. Maar ze wijzen erop dat de verdachte ook eerder seroxat slikte en toen geen agressief gedrag vertoonde. Mede daarom vinden ze het niet waarschijnlijk dat de geweldsexplosie aan het middel is toe te schrijven. <\/p>\n

Loonen liet de rechter begin oktober in een reactie weten dat de Maastrichtenaren over het hoofd zien dat zij ditmaal met een hogere dosis startte. Hij blijft bij zijn conclusie dat seroxat waarschijnlijk een doorslaggevende rol speelde. De rechter zal een hele kluif hebben aan de botsende visies van de getuigen-deskundigen. Intussen wacht de farmaceutische industrie met angst en beven het vonnis af. In Nederland zou het voor het eerst zijn dat een rechter antidepressiva als de oorzaak van een geweldsdaad aanwijst. In het buitenland is dat wel al voorgekomen. Zo veroordeelde een Amerikaanse jury GlaxoSmith Beecham in 2001 tot het betalen van acht miljoen dollar schadevergoeding aan de nabestaanden van familieleden die door een zestigjarige man waren doodgeschoten, achtenveertig uur nadat hij was begonnen paroxetine te slikken. <\/p>\n

GlaxoSmithKline was er na de Netwerk-uitzending als de kippen bij om elke verantwoordelijkheid af te schuiven. Het medicijn is al bijna twintig jaar op de markt en de bijwerkingen worden systematisch bijgehouden. Daaruit is nog nooit een verband tussen een dergelijk incident en seroxat gebleken, zei Glaxo. Het is de vraag hoe lang die hautaine houding nog is vol te houden. <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Anti-depressivum sterker dan coca\u00efne<\/a><\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kunnen antidepressiva aanzetten tot gewelddadig gedrag?<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[1949,47,459,1625,59,405,457],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Tomas Vanheste","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/89827"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=89827"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/89827\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Tomas Vanheste","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=89827"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=89827"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=89827"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}