Beeldende kunst \/ Valse Mauve in Teylers Museum?<\/p>\n
De gemiddelde museumbezoeker weet wat hij van Anton Mauve (1838-1888) kan verwachten: stemmige landschappen, atmosferische heidegezichten, veel grijs, veel bruin, veel beige, vaak neergezet in scherpe, krassende streken. Al deze dingen maakten Mauve geliefd in zijn tijd, en bepalen nog steeds het beeld van de schilder.<\/p>\n
Daarom is het schilderij Boer met schuit bij een melkbocht, gemaakt tussen 1860 en ’65, een opvallende dissonant in het Mauve-overzicht dat Teylers Museum in Haarlem nu toont. Hier geen tonale stemmigheid; hier geen sombere atmosfeer; hier ook niet het zilveren licht dat Mauve zijn beroemde bijnaam gaf. Boer met schuit is met zijn pasteltinten juist opvallend kleurrijk, op het kitscherige af. Bovendien heeft het een – voor een schilderij uit 1860-’65 – uitzonderlijk moderne toets.<\/p>\n
Het roept de vraag op waarom Mauve zo’n afwijkend doek schilderde. Had hij een slechte dag? Snakte hij naar variatie? Was hij zoekende? Of zijn er buitenartistieke redenen, en betreft het hier een weinig overtuigende vervalsing?<\/p>\n
Dat laatste meent Willem Baars, kunstconsultant en bevoegd taxateur. Baars: ‘Dit schilderij strookt niet met Mauves idee\u00ebn over lucht en licht en atmosfeer. Dat zie je bijvoorbeeld aan de roze gloed aan de horizon, maar ook aan de weerkaatsing van het licht op het water achter de mast van de boot. Dat zijn geen effecten van een schilder uit 1860. Het zijn effecten van een postimpressionist uit 1910. Bovendien was Mauve in deze tijd helemaal niet bezig met anekdotisch schilderen.’<\/p>\n
Dat Mauve een offday had of eens iets anders wilde proberen, is volgens Baars onwaarschijnlijk. ‘Schilderen is problemen oplossen en de problemen op dit doek zijn andere dan die waar Mauve zich mee bezig hield. Kleur, onderwerp, toets, daar kun je in vari\u00ebren – maar je opvatting over schilderen verander je niet.’<\/p>\n
Te fel, te scherp, te bont<\/p>\n
Willem Baars is niet de enige die twijfels heeft over de authenticiteit van het doek. Ook Auke van der Werff, eveneens consultant en taxateur, is sceptisch: ‘De kleuren lijken me te fel, te scherp, te bont; het is het palet van iemand anders.’ Ook de handtekening roept vragen op: ‘Die is grijzig en onduidelijk, en niet organisch, alsof iemand heel erg zijn best heeft lopen doen om hem na te maken.’ En dan zijn er nog de korenschelven die de schilder in het grasland plaatste: ze lijken er willekeurig in gezet. Van der Werff: ‘Ik bezocht de tentoonstelling met een vriend van me, een oud-kunsthandelaar; ook die merkte het doek direct op als een vervalsing.’<\/p>\n
Waarschijnlijk, zegt Willem Baars, heeft het schilderij helemaal niets met Mauve te maken: ‘Het betreft hier een ongesigneerd doek, waar later Mauves handtekening aan toe is gevoegd; iets dat wel vaker gebeurt bij zogenaamde werken van de Haagse School.’<\/p>\n
Klopt dat? Teylers Museum in Haarlem ‘juicht de discussie toe’, maar is (nog) niet overtuigd. ‘Wij hebben dit schilderij juist geselecteerd,’ zegt hoofdconservator Michiel Plomp, ‘omdat we het zo’n intrigerend werk vonden. Qua onderwerp is het nog de Oosterbeekse Mauve, maar qua schilderstijl neigt het al naar zijn Haagse werk. Het hoort bij die overgangswerken, waar de kunstenaar nog niet helemaal stijlvast is.’ De conservator wijst ook op Hoeden van het vee, een doek uit de collectie van het European Fine Art Centre in Gulpen: ‘Dat is een vergelijkbaar schilderij, met vrijwel dezelfde afmetingen en heel heldere, frisse kleuren.’<\/p>\n
Binnenkort stellen de tentoonstellingsmakers nader onderzoek in: ‘Mogelijk is daarbij materiaaltechnisch onderzoek nodig, waarbij het maar de vraag is of pigmenten en schildersdoek binnen vijftig jaar veranderen. Archiefonderzoek zal weinig opleveren: Mauve hield niet bij wanneer en wat hij precies schilderde.’ Tot die tijd houdt men vast aan de authenticiteit van Boer met schuit bij een melkbocht. Plomp: ‘Ik zie vooralsnog geen reden om het bijschrift te veranderen.’<\/p>\n
Valse meesters<\/p>\n
Al sinds de Gouden Eeuw worden topstukken gekopieerd en signaturen toegevoegd. Enkele klassiekers.<\/p>\n
Camille Corot – Corot was een van de eerste succesvolle negentiende-eeuwse plein-air schilders. Genereus als hij was, bood hij zijn collega’s aan ook h\u00fan doeken te signeren opdat ze iets konden verdienen. Tegenwoordig circuleren hierdoor op de markt talloze Corots waarvan alleen de handtekening echt is.<\/p>\n
Jan Mankes – Kort na Mankes’ dood in 1920 kocht de VVHK (een vereniging die werk aankocht voor Nederlandse openbare musea) bij veilinghuis Frederik Muller & Co een vals doekje van de verstilde dierenschilder. De vervalser, zo bleek na onderzoek, was ene E.J. Ligtelijn, een miskende kunstenaar wiens ‘gevoel van Trotsch [\u2026] plaats had gemaakt voor onverschilligheid’, en die nog vele vervalsingen zou maken, onder meer van Piet Mondriaan. Ligtelijns straf was mild. Hij moest twaalfhonderd gulden veilinggeld terugbetalen, verder ging de zaak in de doofpot.<\/p>\n
Vincent van Gogh – In de jaren twintig bracht de Duitse kunsthandelaar Otto Wacker dertig valse Van Goghs op de markt. De Wacker-affaire groeide uit tot een splijtzwam in de Nederlandse kunstwereld en zette kunstpauzen als H.P. Bremmer en J. Baart de la Faille lijnrecht tegenover elkaar. Een curieuze rol was daarbij weggelegd voor chemicus\/restaurator A.M. de Wild, die hars in de pigmenten had aangetroffen (atypisch voor Van Gogh), maar eenmaal voor de rechter zijn mond hield.<\/p>\n
Johannes Vermeer – Vervalsing der vervalsingen: in 1937 kocht Museum Boijmans Van Beuningen De Emma\u00fcsgangers voor het astronomische bedrag van 520.000 gulden. De maker, zo bleek later, was niet Vermeer maar Han Vermeegeren, een meestervervalser die talloze klassieke en oude meesters kopieerde. Zijn bedrog kwam aan het licht toen hij na de Tweede Wereldoorlog werd opgepakt wegens verkoop aan de Duitsers. Ter bewijs maakte hij in zijn gevangeniscel een nieuwe valse Vermeer.<\/p>\n
Anton Mauve: 1838-1888 is t\/m 17 januari te zien in Teylers Museum in Haarlem en het Singer Museum in Laren<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Volgens twee experts hangt er een valse Mauve op de expositie in Haar\u00adlem.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Stefan Kuiper","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/89699"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=89699"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/89699\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Stefan Kuiper","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=89699"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=89699"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=89699"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}