Kunst<\/p>\n
Theo van Doesburg (1883-1931) is een kunstenaar wiens persoonlijkheid meer affiniteit oproept dan zijn kunst. Zijn faam lijkt vooral gebaseerd op zijn activiteiten als pleitbezorger van de abstracte kunst en als onvermoeibaar publicerend boegbeeld van De Stijl en pas daarna op zijn prestaties als schilder en typograaf. Het maakt hem een interessante, maar ook een beetje een verdachte figuur. Want wat waren nu precies zijn artistieke kwaliteiten? Had hij die eigenlijk wel?<\/p>\n
In Van Doesburg and the international avant-garde, een fantastische en uit zijn voegen barstende groepstentoonstelling in Museum De Lakenhal in Leiden, volgen we Van Doesburg op zijn tochten als kunstmissionaris door Europa. Het is een mooie reis vol vrolijke schermutselingen (opstootjes op het Bauhaus; woorden met Mondriaan en Van Eesteren) en kleurrijke bijfiguren (Arp, Schwitters, El Lissitzky).<\/p>\n
De grootste attractie blijft van Doesburg zelf: innemend, narcistisch, onmogelijk. O God, daar hebben we Theo weer, zie je het halve Bauhaus denken als Van Doesburg een nieuwe coup op het lesprogramma beraamt – de andere helft ligt aan zijn voeten. Als mens was Van Doesburg even onvermoeibaar als vermoeiend. Geen wonder dat veel van zijn vriendschappen eindigden in fikse ruzies.<\/p>\n
Drijfveer achter al die bedrijvigheid was een rotsvast geloof in de verheffende werking van kunst. De oude kunst, zo meende van Doesburg, was burgerlijk en vals en diende vervangen te worden door een moderne, universele, meer met het leven vervlochten expressievorm. Daartoe zette hij alle middelen in. Hij publiceerde vooruitstrevende typografie, decoreerde talloze gebouwen met zijn abstracte patronen en ontwierp zogenaamde ‘tegen composities’, een soort kruisingen tussen abstracte schilderijen en bouwtekeningen.<\/p>\n
Van Doesburgs grootste verdiensten lagen echter op het emancipatorische vlak. Steeds weer wist hij nieuwe kunstenaars warm te maken voor de idee\u00ebn van De Stijl; steeds weer ook wist hij kunstenaars bijeen te brengen in tijdschriften en op congressen. Van Doesburg leverde de blauwdruk voor het type van de reizende, site-specific werkende kunstenaar\/buurtwerker waar je er in musea en kunstcentra nu zoveel van ziet. Als artistiek bruggenbouwer is hij niet te overschatten.<\/p>\n
De vraag is of hij ook als autonoom kunstenaar overeind blijft. Kan zijn kunst zich, zoals oud Lakenhal-directeur Edwin Jacobs in de inleiding van de catalogus betoogt, meten met andere De Stijl-kopstukken? Dat durf ik te betwijfelen. De schilder Van Doesburg was meer een illustrator van theorie\u00ebn dan iemand die graag stoeit met verf en aangekoekte kwasten. Zet hem naast een Mondriaan of een Van der Leck en zijn werk oogt dor en cerebraal. Van Doesburg was een idee\u00ebnman. Het was vooral het plan, de theorie, de epaterende waarde achter het schilderij dat hem enthousiast maakte. Zodra hij de kwast oppakte, zo lijkt het, verloor hij zijn interesse.<\/p>\n
Vermoedelijk was Van Doesburg zich daar zelf ook van bewust, want in zijn manifesten en geschriften dekt hij zich voortdurend in. Kunst was geen ‘zijn’, zo schreef hij, maar een ‘worden’; ze moest niet gemaakt worden, maar geleefd. Na het zien van deze tentoonstelling beklijft vooral het idee van Van Doesburg de levenskunstenaar: hij was zijn eigen beste schepping.<\/p>\n
\u2018Van Doesburg and the international avant-garde: constructing a New World\u2019; Stedelijk Museum De Lakenhal in Leiden, te zien tot 3 januari 2010, daarna vanaf 4\u00a0februari in Tate Modern, Londen<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Theo van Doesburg is moeilijk te overschatten, maar niet om zijn schilderijen.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Stefan Kuiper","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/89529"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=89529"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/89529\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Stefan Kuiper","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=89529"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=89529"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=89529"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}