Interview Marcel van Dam<\/p>\n
‘Schrijf het allemaal maar eens op,’ zei Joop den Uyl.<\/p>\n
‘Het was in de nadagen van het kabinet-Van Agt\/Den Uyl, in 1982. Den Uyl dacht dat we in een conjuncturele crisis zaten. Ik was ervan overtuigd dat we ook een ingrijpende culturele verandering doormaakten en dat de verzorgingsstaat daarop moest worden afgestemd. “Schrijf het maar op,” zei Joop. Het was zijn manier om te zeggen dat hij het eigenlijk allemaal onzin vond. En hij dacht waarschijnlijk: daar hoor ik nooit meer iets van. De tijd slijt ieder voornemen.’<\/p>\n
Maar nu ligt hier Niemands land – biografie van een ideaal, een verhaal dat min of meer in die jaren begint. Het motto is: ‘Kon ik wat woede is maar in zijn deugd begrijpen en er natuur van maken als boom van wortel blad.’ Prachtige regels van de dichter Chris van Geel, maar over welke woede gaat het?<\/p>\n
‘De woede over het feit dat alles waar ik een leven lang in heb geloofd wordt afgebroken; dat het fundament van de vooruitgang begint te rotten; dat de Nederlandse politiek vooral wordt gestuurd door economen en economische principes; dat men er kennelijk van uitgaat dat materi\u00eble welvaart de grootste bron van geluk is terwijl dat helemaal niet zo is. Onderzoek leert dat geld alleen arme mensen gelukkig maakt en dat je er, als je eenmaal op een bepaald niveau zit – laten we zeggen: modaal – niet veel gelukkiger meer van wordt. Maar ons hele systeem is, vanaf de jaren tachtig, gebouwd op m\u00e9\u00e9r economische groei en alles wat die groei in de weg kan staan – zoals sociale bescherming – moet worden gesloopt. Dat heeft me zo kwaad gemaakt dat ik…’<\/p>\n
U heeft die woede toch ook in uw columns in de Volkskrant kunnen uiten?<\/p>\n
‘Ja, maar dat zijn incidenten waarover ik me, als betrokken burger, kwaad maak. Dit omvat veel meer. En er is nog iets: ik ben over de zeventig. Ik heb me verzoend met de gedachte dat het niet zo vreselijk lang meer duurt voordat ik definitief zal afreizen. Te moeten sterven met de gedachte dat de trend die minstens honderdvijftig jaar heeft geduurd – op weg naar een humanere samenleving – naar beneden gaat, vind ik onverteerbaar.’<\/p>\n
Laten we eerst teruggaan naar de tijd die, volgens u, aan de afbreuk voorafgaat. U schrijft: ‘Ik heb niet geforceerd willen onderdrukken dat ik de jaren zestig en zeventig heb beleefd als een feest, hoewel ik niet blind ben voor de negatieve kanten ervan – al zijn die later uitvergroot en misbruikt om de vooruitgang los te koppelen van de beschaving, ten koste van de menselijke waardigheid.’ Kunt u dat toelichten?<\/p>\n
‘Kijk, in de jaren zestig en zeventig hebben we ons bevrijd van een heleboel knellende banden. Kort door de bocht: v\u00f3\u00f3r die tijd moest je doen wat de autoriteiten zeiden. De baas, de kerk, de partij maakten uit wat de normen en waarden waren. Die band is losgemaakt, de mondigheid van de burger werd geboren, maar daarbij werd een conceptuele fout gemaakt. Die bestond er vooral uit dat niet is onderkend dat met de sloop van de zuilen ook de sociale controle is gesneuveld. Men heeft nagelaten het bestuurlijk systeem zo te reorganiseren dat die sociale controle weer een bedding kon vinden. Daardoor nam de mondigheid van de burger de gestalte aan van hindermacht tegen de overheid; de burger werd tegen de overheid opgezet. Wat men had moeten doen, is de conclusie trekken dat mondigheid en verantwoordelijkheid bij elkaar horen. Geef mensen in de buurt zeggenschap over wat er moet gebeuren. Waar moet die verkeersdrempel komen? Geef ouders een flink deel van de macht op school, geef bewoners van verpleegtehuizen – of hun familieleden – zeggenschap in een deel van de besluitvorming, geef – afijn, je begrijpt wat ik bedoel: geef het bestuur aan de mensen zelf, op het niveau waarop ze dat aankunnen.’<\/p>\n
Nog even terug naar het feest van vroeger. Op een avond in 1968, in Amerika, maakte u kennis met een stel hippies. Het suikerklontje met lsd liet u aan uw neus voorbijgaan.<\/p>\n
‘Ja, d\u00e1t ging me te ver, maar ik maakte wel een persoonlijke bevrijding door, zeker. Ik ben vrij orthodox katholiek opgevoed. Niet op een dwingende manier – mijn ouders waren geen dwingelanden – maar wel met de normen en waarden die daarbij hoorden. Ik ervoer het als een bevrijding te ontdekken dat het leven niet een van God gegeven geheel was. Ik werd geestelijk en lichamelijk volwassen in een periode die uitermate geschikt was om dat op een optimale manier te doen. Je moet niet vergeten dat wij de eerste jongere generatie waren die serieus werd genomen, de eerste jongere generatie die macht kon ontplooien. Dat heeft alles met de doorbraak van het onderwijs te maken. In 1938, toen ik werd geboren, had tachtig procent van de bevolking alleen lager onderwijs gehad. Nu is dat tien procent. Ik was de eerste en de enige van de familie die ging studeren.’<\/p>\n
Na uw studie sociologie belandde u al snel in de politiek. U zou zo’n dertien jaar in Den Haag blijven: als staatssecretaris, Kamerlid en minister. Hoe komt het dat u de afbreuk van de sociaal-democratie niet eerder hebt zien aankomen?<\/p>\n
‘Die vraag heb ik mezelf ook gesteld. Hoe kan iemand als ik – politicus, betrokken burger, columnist – niet in de gaten hebben gehad dat de trap naar boven werd ingeruild voor een glijbaan? Het antwoord is waarschijnlijk: omdat het zo geleidelijk is gegaan. Je ziet \u00e9\u00e9n snapshot, je ziet nog een snapshot, maar je plakt ze niet aan elkaar zodat je de hele film kunt zien. Die zag ik later pas: het was een noodlottige samenloop van omstandigheden. Je had begin jaren tachtig de economische crisis – veel ernstiger dan die van nu – en de overheidsfinanci\u00ebn moesten gesaneerd. Dat kan dan op vele manieren, maar d\u00e1t er iets moest gebeuren stond zo vast als een huis. Reagan en Thatcher waren aan de macht gekomen en hun optreden maakte een enorme indruk. Ook bij ons werd een verschuiving zichtbaar. De sociaal-democratische consensus waarbij we met zijn allen verantwoordelijk zijn voor iedereen, werd omgebogen naar: iedereen is verantwoordelijk voor zichzelf. Als klap op de vuurpijl viel de Muur. Het grote zegevieren van het neoliberalisme kon toen pas goed beginnen. Eerst waren er allerlei stroompjes, daarna werd het een rivier en niemand hoorde aan het eind de waterval razen. Ik kon het ook niet overzien, maar zag wel dat er voor de onvrede die begon te ontstaan geen belangstelling bestond – daarom besloot ik op een dag de politiek te verlaten.’<\/p>\n
Het verhaal gaat nog steeds dat u de landelijke politiek verliet omdat u in 1985 Joop den Uyl niet mocht opvolgen als lijsttrekker.<\/p>\n
‘Helemaal niet waar.’<\/p>\n
En dat u daarna zo’n voortvarende voorzitter van de VARA werd omdat u vooral uit rancune jegens uw partij handelde; de PvdA moest zo snel mogelijk van de omroep worden losgeweekt. Wat uiteindelijk ook de redding van de VARA werd.<\/p>\n
‘Onzin. Daar zit je echt helemaal naast. Ik was mijn beroepscarri\u00e8re in 1969 bij de VARA begonnen. En mijn politieke carri\u00e8re heb ik, indirect, door het succes van de Ombudsman, ook aan de VARA te danken. Ik kon niet met lede ogen aanzien hoe die organisatie teloorging, dus toen ik werd gevraagd voor het voorzitterschap heb ik daar geen moment over nagedacht. De zekerheid dat ik in de politiek geen vijfenzestig wilde worden, was al veel eerder bij mij ingedaald. Wonderlijk hoe hardnekkig die verhalen zijn. Het is me kennelijk nooit gelukt duidelijk te maken dat ik mezelf voor sommige functies minder geschikt acht. Zo ben ik in 1994, toen Ed van Thijn naar Den Haag vertrok, gevraagd om burgemeester van Amsterdam te worden en Hedy d’Ancona vroeg of ik belangstelling had voor het voorzitterschap van de NOS. Burgemeester, voorzitter van de NOS, partijleider, minister-president: functies die van je vragen dat je afstand neemt van de werkelijkheid en van je eigen opvattingen. Je moet boven de partijen staan, het juiste midden kiezen. Ik ben niet iemand van het juiste midden.’<\/p>\n
U schrijft in Niemands land dat u introvert bent en dat de intensiteit van uw gevoelsleven omgekeerd evenredig is aan wat anderen daarvan waarnemen.<\/p>\n
‘Ja. Ik heb niet een hoog knuffelgehalte. Als mensen ge\u00ebmotioneerd raken, heb ik er moeite mee om daar adequaat op te reageren. Ik schrik, reageer afhoudend. Dat is iets in mijn karakter. Bij het ritsen van de genen krijg je bepaalde eigenschappen mee. Sommige mensen hebben een vriendelijk karakter. Anderen zijn nors. Maar dat wil dus niet zeggen dat niets mij kan raken. Ik beleef, net als andere mensen, verdriet. Ik uit het alleen op een andere manier. De weinige keren dat ik huil, huil ik in mijn eentje. Voor mij is huilen net zoiets als naaktlopen.’<\/p>\n
In februari van dit jaar schreef u in een column die ging over de dood van uw zuster Truus, dat uw vader meende dat emoties er waren om binnen te houden. Vindt u dat ook?<\/p>\n
‘Jazeker.’<\/p>\n
U beschrijft hoe Truus in de Tweede Wereldoorlog als een soort gijzelaar werd vastgehouden omdat uw vader, die politieman was, weigerde Joden op te pakken. Vanuit het kamp stuurde zij hem een briefje. Ze zou het hem nooit vergeven als hij zichzelf aan zou geven. Dat heeft hij ook niet gedaan. Ze overleefden allebei de oorlog. Een aangrijpend verhaal.<\/p>\n
‘Ja.’<\/p>\n
En aan het eind zegt u dat u de laatste van de tien bent. Het laatste kind dat over ‘het briefje’ kan vertellen. U sluit af met: ‘Hij heeft het er moeilijk mee.’<\/p>\n
‘Toen mijn zuster op sterven lag, belde haar dochter die bij haar was mij op. Haar moeder had naar mij gevraagd. Het was een uur of elf ‘s avonds. Ik ben in de auto gestapt en naar Amersfoort gereden, maar toen ik aankwam wist ze niet meer wie ik was. Ze probeerde nog iets te zeggen maar daar kon ik geen touw aan vastknopen. Na een paar uur bij haar te hebben gezeten, vroeg ik de verpleegkundige: “Hoe lang gaat het nog duren?” Ze zei: “Het kan over vijf minuten gebeurd zijn, maar het kan ook nog vierentwintig uur duren.” “Heeft het zin dat ik blijf?” “Nee, dat heeft geen zin.” Dus, ik weer naar huis. Ik lig net in bed. De telefoon gaat. Ze is gestorven. Ik bleef een kwartiertje liggen, maar ik kon niet slapen, toen ben ik opgestaan en toen heb ik die column geschreven. Ik was somber, verdrietig. Alle doden kwamen terug. Het ging niet alleen over mijn zuster, het ging over de eindigheid van alles. Het gezin, mijn verleden\u2026 Het afscheid nemen doet geen pijn, maar het afgesneden zijn.’<\/p>\n
Niemands land gaat volgens mij ook over afscheid.<\/p>\n
‘Van de samenleving, je hebt gelijk. Die annotatie heb ik niet gelegd, maar het is eenzelfde soort gevoel. Ik heb het ook als een verplichting gezien om dit boek te schrijven. Opgegroeid in een volksbuurt, de enige die door mocht leren. Een uitverkiezing die eindigt met een opdracht. Ik moest dit doen.’<\/p>\n
Uw vader schreef, ter gelegenheid van zijn tachtigste verjaardag, ook een boek: Mijn leven. Wat hebt u er uit geleerd?<\/p>\n
‘Ik durf niet te zeggen dat er dingen zijn die ik niet geleerd zou hebben als ik dat boek niet had gelezen. Ik zie er vooral in terug hoe hij mij heeft opgevoed. Die opvoeding is natuurlijk doorslaggevend geweest. Als je een vader hebt – en een moeder, het gaat natuurlijk om allebei – die betrokken zijn bij wat er om hen heen gebeurt, die opvattingen hebben over wat zich in de samenleving afspeelt en verantwoordelijkheidsgevoel tonen, slijt zo’n levenshouding er bij jou ook in. Nu wordt er gezegd: je bent verantwoordelijk voor je eigen welzijn. Maar als je nou niet zo’n opvoeding hebt gehad als ik? Als het verantwoordelijkheid dragen n\u00ed\u00e9t is ingesleten en je kunt het domweg niet, is het dan een morele imperatief om te zeggen: je deugt niet? En dat gebeurt nu. Op grote schaal. Je mag niet meer spreken over slachtoffers, nee, het zijn d\u00e1ders geworden omdat ze ons van ons geld beroven door gebruik te maken van sociale voorzieningen. Wat een gruwelijke omkering! Mensen die zoiets roepen, vinden het volkomen normaal om de samenleving te vragen bij te springen als, laten we zeggen, hun kind iets mankeert, maar als iemand die bij het uitdelen van de vaardigheden achteraan stond hulp zoekt, is dat ineens verkeerd.’<\/p>\n
Niemands land is dus eigenlijk een soort uitgewerkte versie van Mijn leven?<\/p>\n
‘In zekere zin is het een spiegelbeeld, want dat boekje van mijn vader gaat eerder over ieders land. Als politieman hielp hij mensen in nood. Mensen in nood krijgen nu een bekeuring. In de film De Onrendabelen vertelt een zwerver, een junk, hoe hij nog met rust wordt gelaten als hij met \u00e9\u00e9n andere zwerver rondloopt. Zodra er een derde bijkomt, worden ze bekeurd voor samenscholing. Mensen worden verjaagd uit de publieke ruimte omdat ze overlast geven, terwijl het slachtoffers zijn.’<\/p>\n
We zijn volgens u langzaam opgeschoven naar een neoliberale samenleving. Is het populisme ook een gevolg van die verschuiving?<\/p>\n
‘In zekere zin wel. De komst van het neoliberalisme ging gepaard met commercialisering en meer marktwerking. Dan krijg je dus te maken met marketingtechnieken: je zoekt de klanten op en probeert te geven wat ze vragen.<\/p>\n
Dat proces heeft de journalistiek en de politiek ge\u00efnfecteerd. Het is een virus dat nog altijd woekert. Vroeger was het zo: politici hadden een idee en daar probeerden ze een aanhang bij te verzamelen. Nu verzamelen ze opvattingen en maken daar een idee bij.<\/p>\n
Vroeger zagen politici het als hun educatieve taak om burgers de keerzijde van hun opvattingen voor te houden. Laat ik een voorbeeld geven. Volgens de rekenkamer kost een jeugdige gevangene 250.000 euro per jaar. Als hij de gevangenis verlaat, is er zeventig procent kans dat hij recidive pleegt. Het is dus niet alleen een buitengewoon kostbare manier om iemand op te sluiten, het is ook een investering in meer van hetzelfde. Meer criminaliteit; ze krijgen een opleiding in een criminele carri\u00e8re. Alle ontwikkelingspsychologen kunnen jou uitleggen dat je voor dat kwart miljoen een paar echtparen kan opleiden die \u00e9\u00e9n of twee van die jongens onder hun hoede kunnen nemen en zeggen: “We gaan er voor zorgen dat je niet nog een keer in de gevangenis terechtkomt.” Voor veel minder geld met veel meer resultaat. Maar nee, men heeft die 250.000 euro er graag voor over om tegemoet te komen aan het verlangen om die schoften, dat tuig, zo lang mogelijk op te sluiten.’<\/p>\n
Is Pim Fortuyn ook zo’n virus geweest?<\/p>\n
‘Jazeker.’<\/p>\n
Het valt me op dat u hem in uw boek redelijk mild benadert: Fortuyn had een uitzonderlijk charisma, hij voerde op onorthodoxe wijze campagne en werd, geholpen door de media, een hype.<\/p>\n
‘Fortuyn was de exponent van een ontwikkeling die al veel langer aan de gang was. Iedereen doet alsof de trendbreuk met Fortuyn begon, maar dat is helemaal niet waar. Het probleem van de integratie is helemaal niet weggestopt. Of het juiste beleid is gevoerd valt te betwisten, maar je kunt niet zeggen dat het onderwerp voor Fortuyn werd doodgezwegen.’<\/p>\n
Maar wat die hype betreft…<\/p>\n
‘Ze stonden hem ‘s ochtends met vier cameraploegen op te wachten!’<\/p>\n
Hebt u zelf niet meegewerkt aan het cre\u00ebren van die uitvergroting door hem in een debat op televisie een minderwaardig mens te noemen?<\/p>\n
‘Dat was in 1997, ver voordat hij de politiek in ging. Het was een ongelukkige uitspraak. Niemand is minderwaardig. Maar dat ik zou hebben meegewerkt aan het demoniseren van Fortuyn is lariekoek. Het probleem is dat het debat over die zogenaamde islamisering nog steeds niet wordt gevoerd. Dat heeft te maken met de dominante vraagzijde van de politiek.<\/p>\n
Na het succes van Fortuyn heeft men gedacht dat men hem het best kon bestrijden door zijn gedachtengoed over te nemen. Na de moord heeft de Partij van de Arbeid angstvallig gezwegen als minister Verdonk weer eens met een nieuw voorstel kwam; alles om te voorkomen dat de kiezers wel eens zouden kunnen denken dat ze het met haar oneens waren. Terwijl de sociaal-democratie daar om schreeuwde. Integratieproblematiek is in de eerste plaats achterstandsproblematiek. En de bijzonderheden van die achterstand moet je – om dat vreselijke woord maar eens te gebruiken – benoemen.’<\/p>\n
Zou u nu op eenzelfde manier het debat met Geert Wilders aangaan?<\/p>\n
‘Ja, ik zou, als het gaat over die zogenaamde islamisering van Nederland, dezelfde argumenten gebruiken. Wilders mag kennelijk veel meer zeggen dan Fortuyn destijds, daarom verbaast het mij ook zo dat niemand echt de aanval op zijn gedachtengoed opent.’<\/p>\n
U zou in uw columns toch ook aandacht kunnen besteden aan de PVV?<\/p>\n
‘Een column is niet de plaats voor een betoog. Ik mag ongeveer 732 woorden gebruiken. Daar kan ik iets mee aanstippen, meer niet. En een reeks van columns wordt toch niet als een betoog gelezen. Misschien kan ik er ooit een opini\u00ebrend stuk aan wijden.’<\/p>\n
U bent al lang uit de politieke top verdwenen. Is het frustrerend om te zien wat er aan scheelt maar niet de macht te hebben om daar werkelijk iets aan te doen?<\/p>\n
‘Dat zeg jij. Ik weet zeker dat iemand die de vrijheid behoudt om te ventileren wat hij wil, meer macht heeft dan degene die de bestuurlijke functie bekleedt.’<\/p>\n
U kunt het weten: heeft een Volkskrant-columnist macht?<\/p>\n
‘Ja, dat geloof ik wel. Neem zoiets als de opstelling van de Partij van de Arbeid in de verhoging van de AOW-leeftijd. Dat is door Mari\u00ebtte Hamer, Wouter Bos en nog een paar mensen beklonken. De fractie moet zich schikken. Ik niet. En dat zal ik ze laten weten ook.’<\/p>\n
Gaat dat altijd via een column of komt Wouter Bos nog wel eens bij u langs?<\/p>\n
‘Nee, al lang niet meer. Ik zoek soms contact, maar ik krijg geen antwoord. Zo had ik hem per mail gevraagd om het eerste exemplaar van Niemands land in ontvangst te nemen. Toen ik niets hoorde, heb ik zijn secretaresse gebeld. Of het mailtje was aangekomen. Zeker. Ze zou het hem voorleggen. Nooit meer iets gehoord. Nu weet ik dat de minister het druk heeft, maar toch niet z\u00f3 druk dat hij, als hij ‘s ochtends van zijn secretaresse zijn koffie krijgt, niet even kan zeggen: “Mail Van Dam even dat ik het niet doe.”?’<\/p>\n
U dacht dat de man die u in uw columns voor een verrader en een leugenaar uitmaakt zich wel geroepen zou voelen om naar zo’n boekpresentatie te komen?<\/p>\n
‘Dat ligt iets subtieler: ik heb geschreven dat Wouter woekerde met de waarheid. Maar goed, waarom zou hij niet komen? Bos schrijft zelf ook dat je mag beledigen, maar een debat op het scherp van de snede durft hij niet aan. Ik begrijp niet dat hij zo’n gelegenheid niet aangrijpt.<\/p>\n
Het past wel in mijn vooronderstelling dat de Partij van de Arbeid nog altijd in een beklemmende staat van ontkenning verkeert. Ze hebben de beginselen van de sociaal-democratie bij de schroothoop gezet.<\/p>\n
Ik heb in 2003 niet bedankt voor de sociaal-democratie, ik heb bedankt voor de Partij van de Arbeid omdat zij het ideaal verraden heeft. Hoe is het, bijvoorbeeld, mogelijk dat de sociale minima nu n\u00f3g minder koopkracht hebben dan in 1980?<\/p>\n
Een echte sociaal-democratische partij had zoiets nooit laten gebeuren. Men is zich gaan profileren als een middenpartij, een pragmatische partij, ook in filosofische zin. De PvdA denkt: als iets succes heeft, is het ook gerechtvaardigd. Dat is een fatale fout. Je moet weten wat rechtvaardig is en d\u00e1\u00e1r het succes aan afmeten. Niet de rechtvaardigheid aan het succes.’ n<\/p>\n
Marcel van Dam (1938)<\/p>\n
1969 ombudsman bij de VARA<\/p>\n
1973 staatssecretaris van Volkshuisvesting<\/p>\n
1982 minister van Volkshuisvesting<\/p>\n
1985 voorzitter van de VARA<\/p>\n
1991 columnist de Volkskrant<\/p>\n
2003 bedankt als lid van de Partij van de Arbeid<\/p>\n
De Onrendabelen<\/p>\n
Op initiatief van Marcel van Dam maakte de VARA, onder regie van Hans Heijnen, de film De Onrendabelen. Daarin wordt volgens Van Dam ‘een groeiende groep mensen die niet kan voldoen aan de steeds strengere eisen die in de prestatiemaatschappij worden gesteld’ in beeld gebracht. Mensen die in economische termen meer kosten dan ze opbrengen. Van Dam: ‘Ondanks de groei van de welvaart kwamen hier steeds meer mensen onder de armoedegrens terecht. In 1980 leefde 4% van de huishoudens onder die armoedegrens, nu 11%. Het sociale klimaat is harder, minder humaan, met een groeiend aantal verliezers. Wat door beleid is scheef gegroeid, kan met beleid ook weer worden recht getrokken. Als voldoende mensen dat willen. Maar ze moeten het eerst natuurlijk wel weten.<\/p>\n
Kijk, we hebben in onze hersenen spiegelneuronen: als jij lacht, begin ik automatisch mee te lachen. Als jij huilt, huil ik met je mee. Je moet de dingen onder ogen krijgen om je in te kunnen leven. Ik heb niet de illusie – en wil zeker niet suggereren – dat mijn film dezelfde gevolgen zal hebben als een optreden zoals dat van Jezus Christus, maar toch: iedere beweging is altijd klein begonnen. De tijd is rijp voor een verandering als reactie op het neoliberalisme en een film als De Onrendabelen kan in dat klimaat misschien een beetje helpen.’<\/p>\n
Marcel van Dam, \u2018Niemands land \u2013 biografie van een ideaal\u2019, De Bezige Bij, 368 p., \u20ac 19,90<\/p>\n
\u2018De Onrendabelen\u2019 wordt op 20 november om 20.10 uur uitgezonden op Nederland 2<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Hij vindt dat het marktdenken alles overheerst \u2013 ook de politiek. Dus maakte Marcel van Dam een film over de achterblijvers, de \u2018onrendabelen\u2019. En schreef hij een boek over het verloren ideaal van de sociaal-democratie. \u2018Ik zoek soms contact, maar ik krijg geen antwoord.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[171,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Arjan Visser","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/88963"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=88963"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/88963\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Arjan Visser","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=88963"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=88963"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=88963"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}