Het Leven<\/p>\n
Hoeveel vrienden kan een mens eigenlijk aan? Je kunt met maximaal honderdvijftig mensen sociale relaties onderhouden, stelt de bekende Engelse antropoloog Robin Dunbar, die onderzoek naar vriendschap deed. Maar dat zijn lang niet allemaal vriendschappen. Ook op het internet onderhouden mensen met slechts weinigen \u00e9\u00e9n-op-\u00e9\u00e9n-contacten. Maar sommige serial netwerkers op sociale netwerksites als Hyves, Facebook, LinkedIn, Twitter en MySpace hebben wel drie- tot vijfhonderd vrienden, connections of followers op het web, een hoeveelheid die het Getal van Dunbar ver overstijgt.<\/p>\n
Voor veel mensen moet hun profiel op Hyves, Facebook of LinkedIn dan ook het aanzicht tonen van de vliering van een bovenmodale gezinswoning: overvol, rommelig, onoverzichtelijk. Op vrienden die geen vrienden zijn, raak je snel uitgekeken. Vaak zitten er mensen bij die je niet eens op straat zou herkennen. Of die je nog nooit in het echt hebt gezien. Het zijn louter digitale vrienden. En digitale vrienden laten zich ook makkelijk ontvrienden, zoals bleek uit het succ\u00e8s fou van de Whopper Sacrifice-actie: hamburgerketen BurgerKing loofde vorig jaar gratis Whoppers uit aan iedereen die tien of meer Facebook-contacten uit zijn\/haar vriendenlijstje gooide. Zo werden in de Verenigde Staten niet minder dan 234.000 vrienden gedumpt voor een hamburger. Binnen een week.<\/p>\n
Online-vriendenmoeheid<\/p>\n
De online-vriendenmoeheid slaat ook in Nederland toe. We hoeven niet eens meer te memoreren dat ‘ontvrienden’ door Van Dale is uitgeroepen tot woord van 2009, zo vaak werd je daarmee in de media doodgegooid. Maar het weerspiegelt de trend wel degelijk. Liefst vierenveertig procent van de Nederlanders zegt dat ze op sociale netwerksites te veel contactpersonen hebben. En zestig procent zegt liever een kleine, hechte groep vrienden te hebben dan een groot online netwerk, aldus onderzoek van YoungVotes, onderdeel van marktonderzoekbureau De Vos & Jansen.<\/p>\n
Een ander onderzoeksbureau, Fabmedia, ziet ‘genegenheid en echte vriendschap’ als de nieuwste trend onder jonge vrouwen tussen twintig en vierendertig jaar en stelt vast: ‘Opvallend is dat geen enkele van de ondervraagden het aantal Hyves-vrienden belangrijk vindt. Dit in tegenstelling tot eerder onderzoek.’ En dat geldt niet alleen voor jonge vrouwen. Bij Henk Krol, hoofdredacteur van de Gay Krant, 59 jaar en in het bezit van 181 vrienden op Hyves, keert de wal het schip. ‘Ik laat al een tijdlang geen mensen meer toe in mijn vriendenlijst,’ biechtte hij op in de Volkskrant. ‘De drang om elkaar dagelijks berichtjes te sturen, ergert mij. Het is heel vriendelijk bedoeld, maar het kost zoveel tijd om het allemaal weer te beantwoorden. Die tijd heb ik niet. Ik denk er zelfs over na om mijn profiel te wissen. Helemaal onthyven.’ Vrienden op Hyves zijn kennelijk helemaal geen vrienden voor Krol.<\/p>\n
Online vriendschappen zijn inderdaad geen ‘echte vriendschap’, betoogt ook communicatiewetenschapper Marjolijn Antheunis. Puur virtuele vriendschappen bestaan nauwelijks, stelt zij in haar proefschrift van april 2009 over de effecten van online communicatie op vriendschapsvorming.<\/p>\n
Het lijkt ook niet meer dan logisch. Een computer is een kille omgeving om vriendschappen te onderhouden. Dankzij datingsites als Parship, Lexa en Relatieplanet kunnen internetcontacten echte vriendschappen worden, maar omgekeerd versloffen echte vriendschappen op Hyves en Facebook soms tot een soort internetdating.<\/p>\n
Volledig stil<\/p>\n
Internetgoeroe Jim Stolze, die met veel tromgeroffel ostentatief een hele maand offline (geen e-mail en geen internet) ging, zag tot zijn vreugde daardoor enkele digitale contacten echte vrienden worden. ‘Ik was de grootste internetnerd van Nederland,’ zegt Stolze. ‘Ik zat de hele dag gekluisterd aan mijn iPhone voor mail en voerde tegelijkertijd vijf discussies op Twitter, weblogs, MSN en andere fora. Maar toen ik mij afsloot van het internet viel achtennegentig procent van die contacten volledig stil.’ Dat bleken dus niet meer dan virtuele vrienden. ‘Maar enkele contacten bleven mij opzoeken,’ gaat Stolze verder, met groot gevolg: ‘We voerden totaal andere gesprekken. We gingen direct vrij diep omdat we het voorspel al hadden gedaan.’ Twee bloggers bleven hem zelfs elke dag opzoeken. ‘Per telefoon of SMS. Of ik kreeg met de post een envelop met inhoud, een post-it met een klein berichtje, dan weer een boek of een uitgeprint artikel van NU.nl. Of zelfs een uitgeknipte banner met daarbij het woord SPAM \ud83d\ude42 geschreven. Dat was echt fantastisch. Troostend. Sommige van mijn virtuele vrienden zijn echte vrienden geworden.’<\/p>\n
Rond hetzelfde inzicht bouwden internetondernemers Felix Dulfer en Frank Schuil zelfs een heel nieuw bedrijf, IRL Connect (IRL staat voor In Real Life). Dat is het eerste ‘visueel sociaal netwerk’ op internet: je z\u00ed\u00e9t direct wat er in je directe omgeving gebeurt. ‘Wij brengen de digitale wereld naar de echte, fysieke wereld,’ verklaart Dulfer (24). De dienst – met al ettelijke duizenden gebruikers – voegt een sociale laag toe aan Google Maps: op het kaartje op je computer, laptop of mobieltje zie je wie van jouw vrienden op Facebook, Twitter en Hyves op dat moment in de buurt of in de stad zijn, voor een biertje of even bijpraten. Of: iemand van je middelbare school blijkt je buurvrouw. Dulfer: ‘Die dichtbije aanwezigheid komt echt niet uit haar Hyves-pagina naar voren. Sociale netwerken zijn prachtig voor het uitwisselen van berichtjes en zo, maar ze zijn ook afstandelijk, letterlijk afstandelijk. Wij brengen de mensen dichter bij elkaar.’<\/p>\n
Grof, Geil of Grappig<\/p>\n
En zo zijn er nog veel meer initiatieven om de digitale wereld naar de echte wereld te brengen. Krijgsmachtpredikant Fred Omvlee kreeg enorme weerklank met de LinkedIn-kerkdienst die hij afgelopen zomer bedacht en waarmee hij leden van LinkedIn ook \u00e9cht aan elkaar wil linken. Alleen al de aankondiging op LinkedIn van de eerste editie eind september leidde tot een overweldigende publiciteitsgolf. Sinds de tweede LinkedIn-dienst in november is de naam omgedoopt in Social Sunday, omschreven als ‘een tweemaandelijkse ongeorganiseerd georganiseerde bijeenkomst over wat mensen inspireert, rond de social media LinkedIn, Facebook & Twitter’. Onder het motto: ‘Inspiring, linking & drinking’. Dat gezellig socialiserende motto is ook precies de achtergrond van die ontelbare Twitterborrels (26.500 hits op Google), YouTube-filmavonden in bioscopen, offline blog-festivals in theaters, Linkediners en andere real life-netwerkbijeenkomsten (zie kader).<\/p>\n
De sterke hang naar werkelijk contact, ‘tastbare nabijheid’ in de woorden van de koningin, bestaat dus al langer en neemt paradoxaal genoeg toe met de populariteit en groei van Hyves, Twitter, Facebook en fotodeelsite Flickr.<\/p>\n
Die vriendensites worden intussen steeds minder vriendensite en steeds meer openbare agenda, dagboek, adressenboek, rolodex, notitieboekje en online-cv ineen waarop gebruikers onbekommerd zichzelf marketen. En waarop bedrijven hun marketing kunnen richten. Telefonische colportage wordt beteugeld door een wettelijk Bel-me-niet-register waar al 3,6 miljoen Nederlanders zich inschreven, en sinds oktober is ongevraagde e-mail met reclameboodschappen in Nederland verboden. Maar op netwerksites word je voortdurend bestookt met op jouw profiel toegesneden reclame, aanbiedingen en kortingsbonnen en door je vrienden met virale reclamefilmpjes (ook virals genoemd) uit een van de drie categorie\u00ebn Grof, Geil of Grappig (de 3 G’s, in marketingtermen).<\/p>\n
Reclameplatform<\/p>\n
Er zijn ook steeds meer bedrijven die Hyves zien als een grote vijver voor nieuwe personeelsleden. Het distributiecentrum van Dirk van den Broek en Dekamarkt wierf niet minder dan zeventig nieuwe collega’s via Hyves. Tegelijkertijd schieten pr- en marketingbureautjes uit de grond die gespecialiseerd zijn in het wegwijs maken van bedrijven op netwerksites. Bedrijven maken zelfs handel van internetvrienden door ze per duizend te verkopen aan adverteerders en reclamebureaus. Het Australische marketingbureau uSocial roemt Facebook als ‘\u00e9\u00e9n gigantisch reclameplatform’ en levert Facebook-vrienden voor omgerekend 125 euro per duizend. Duizend volgelingen op Twitter doen zestig euro. ‘Twitter kan de belangrijkste marketingtool van uw organisatie worden,’ werft mensenhandelaar uSocial op zijn website. ‘Hoe meer volgers, hoe meer geld u aan ze verdient.’ Niet alle volgers zijn meteen klanten, erkennen ze, maar ze weten uit ervaring dat elke volger tien dollarcent per maand waard is. ‘Aan duizend volgers verdient u dus honderd dollar per maand en aan 10.000 Twitter-volgers duizend dollar.’<\/p>\n
Ook oplichters hebben de weg naar de netwerksites gevonden: het aantal meldingen van fraude en misleiding op Hyves en Facebook neemt sinds begin 2009 snel toe. Het gaat daarbij om ringtones, spelletjes voor op je mobiel, sms-diensten, valse kaartjes voor popconcerten, fotosessies voor meisjes die model willen worden enzovoort. De Consumentenautoriteit, de toezichthouder op consumentenrecht en eerlijke handel, gaat binnenkort de eerste daders beboeten. ‘Op Hyves hebben negen miljoen Nederlanders een profiel aangemaakt waarop ze heel veel persoonlijke informatie zetten, hun leeftijd, interesses, ambities. Dat is niet alleen een goudmijn voor legale bedrijven, maar ook voor oplichters die heel gericht groepen kunnen benaderen,’ zegt waarnemend directeur Dirk Jansen van de Consumentenautoriteit.<\/p>\n
Natuurlijk biedt internet het gemak van snelle en makkelijke sociale interactie, al is een echte zoen op je verjaardag iets heel anders dan een krabbel op Hyves of een virtuele verjaardagstaart op Facebook. Maar je zou onderhand gaan verlangen naar het ouderwetse vriendenboekje van papier dat je vroeger op de basisschool voor elkaar invulde. In zo’n Echte Vriendenboek kan niemand jou ontvrienden. Een vriend blijft een vriend, en ontpopt zich niet ineens als colporteur, personeelrecruiter of Trojaans paard voor de H&M’s, T-Mobiles of Nikes van deze wereld. Je vrienden worden niet doorverkocht aan adverteerders. En het grootste voordeel is dat je vrienden het Echte Vriendenboek echt voor j\u00f3\u00fa invullen, en niet voor zichzelf en hun publieke imago zoals op Hyves, Twitter, Facebook en Flickr. Zo’n Vriendenbook is het boek waarvan je niet wist dat je het miste.<\/p>\n
Van online naar offline<\/p>\n
– LinkedIn-kerkdienst Motto: ‘Inspiring, linking & drinking’. Volgende editie: 7 februari. Zie http:\/\/socialsunday.nl<\/p>\n
– Upload Cinema Filmclub in De Uitkijk in Amsterdam, Filmhuis Den Haag en Cinerama Rotterdam. Motto: ‘Taking web films to the big screen’. Volgende editie: 1 februari, thema: ‘We are the world’. Zie www.uploadcinema.net<\/p>\n
– Open Coffee Nederland ‘Informele bijeenkomst waar eenieder die iets met online heeft elkaar kan ontmoeten, idee\u00ebn bespreken, kennis delen, brainstormen, meetings houden of samenwerken’, in meer dan twintig steden. Zie www.opencoffeeclub.nl<\/p>\n
– Social Media Club Amsterdam Motto: ‘If you get it, share it’. Volgende bijeenkomst: 20 januari. Zie www.mindz.com\/events\/SMC_Amsterdam__2<\/p>\n
– Talloze Twitterborrels en Tweet-ups Zie bijvoorbeeld twitterborrel.ning.com (motto: ‘Tweet and meet’) en www.seats2meet.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Naastenliefde vereist \u2018echt contact\u2019 in plaats van virtuele vluggertjes, overdreef koningin Beatrix in haar kerstboodschap. Veel mensen wisten dat allang en gingen van online offline.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[399,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Erwin Wijman","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/87109"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=87109"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/87109\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Erwin Wijman","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=87109"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=87109"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=87109"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}