In de ochtend waren er al veel kraaien. Niet alleen op de begraafplaats, maar ook buiten het dorp, waar ze als kapotgewaaide paraplu’s door de berm fladderden. Misschien waren ze er altijd al, en vielen ze nu op door de sneeuw. Of sloot hun grauwe kraaienspraak beter aan bij mijn gemoed.<\/p>\n
De vorige dag had ik in een bibliotheek vol knikkende oudjes naar de documentaire Akkers van Margraten gekeken. Het was een collage van ooggetuigenverslagen over de aanleg van de Amerikaanse begraafplaats. De makers hadden herinneringen verzameld uit de hoofden van oude omwonenden, grafdelvers en soldaten. Limburgers, Amerikanen en een Duitse krijgsgevangene veegden de tranen uit hun ogen, die ze toen liever dicht hadden gehouden. Het moet iets verschrikkelijks zijn geweest. Eind 1944, toen in de stortregen de eerste Amerikaanse soldaten werden begraven, voorzag niemand dat anderhalf jaar later twintigduizend kruisen en davidsterren in de akkers zouden steken.<\/p>\n
In de dorpsbibliotheek zaten er ook een paar die het gezien hadden. Zij herinnerden zich de Amerikaanse vrachtwagens die op topsnelheid door de dorpen reden. Anders bleef de lijkengeur zo hangen, wist mijn overbuurvrouw. Ze was met een vriendinnetje van de nonnen ontsnapt om in Margraten te gaan loeren. Ze slaat hoofdschuddend de hand voor haar mond. De verstijfde lijken lagen vijf rijen dik in de laadbakken, vertelt een boerenzoon in de film. ‘Toen we zoveel graven moesten maken, zeiden we tegen elkaar: “Die zullen toch niet allemaal gevuld worden?”‘<\/p>\n
Nou, reken maar. Nu liggen er nog 8301, de rest is na de oorlog gerepatrieerd. De namen van de achterblijvers – Trapani, Chlodynicky, Populorum – verraden de moeizame migraties van hun overgrootouders. Zij liggen nu hier, teruggeworpen in de oude wereld.<\/p>\n
‘Doet me niets,’ zei een Amsterdamse vriend vorige zomer, banjerend langs de zerken. Op luide toon predikte hij over Guant\u00e1namo Bay, omdat ze het daar beneden ook moesten horen. Maar mijn vriendin uit Mozambique barstte tot haar eigen verbazing in huilen uit. De eindeloze witte rijen waren haar te veel geworden.<\/p>\n
Deze middag zijn er geen bezoekers, duizenden mannen liggen alleen aan mijn voeten. Ik ben mijn kaplaarzen vergeten, de graven zijn door de sneeuw slecht bereikbaar. Maar iemand is me voorgegaan. Ik treed in zijn voetstappen – maatje 45, minstens. Voor sommige kruisen hebben mensen kerststukjes neergezet die zijn ondergesneeuwd. De voetstappen leiden me naar een tekst zonder naam. ‘Here rests in honored glory a comrade in arms known but to God.’<\/p>\n
De noordenwind jaagt over het graf. Ik begrijp waarom naast zwart ook wit de kleur van de dood is: alles verdwijnt erin. Alleen hoog boven wappert sneeuwloos de Amerikaanse driekleur. Als de wind gaat liggen, zie ik dat de voetstappen hier doodlopen. Op het graf van de onbekende soldaat.<\/p>\n
Door een opbreking moet ik terugrijden via de kronkelwegen van Inber en Scheulder. In de buurtschappen wacht bevroren carnavalsversiering op beter tijden. Ik draai een holle weg in, nu bol van de sneeuw. Opeens vliegt uit de berm een kraai. Ik rem, hij zwenkt. Even landt hij op de motorkap, dan scheert hij zo rakelings voorbij, dat ik hem in een oog kan kijken. Wat daarin omgaat, weet niemand. Alleen God.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
In de ochtend waren er al veel kraaien. Niet alleen op de begraafplaats, maar ook buiten het dorp, waar ze als kapotgewaaide paraplu’s door de berm fladderden. Misschien waren ze er altijd al, en vielen ze nu op door de sneeuw. Of sloot hun grauwe kraaienspraak beter aan bij mijn gemoed. De vorige dag had […]<\/p>\n","protected":false},"author":3380,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/86823"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=86823"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/86823\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"AndorT","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/3380"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=86823"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=86823"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=86823"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}