Interview Noomi Rapace<\/p>\n
Noomi Rapace (geboren Nor\u00e9n) is geen gewone Zweedse vrouw. Er vloeit Spaans bloed door haar aderen. En dat weet ze al heel lang. Ze is vurig op haar manier. Haar gebaren zijn rustig. Het vuur zit elders. Dieper. Er zit iets donkers in haar lichtheid. Ze heeft een apart soort behoedzaamheid. Veel mensen hebben haar bekeken. Mannen die vrouwen haten, de titel van het verfilmde eerste deel van de Millennium-trilogie van Stieg Larsson, haalde meer dan honderdduizend bioscoopbezoekers in Nederland. Deze week gaat deel 2 in premi\u00e8re, De vrouw die met vuur speelde. Deel 3 volgt in de lente.<\/p>\n
De reeks gaat over de belevenissen van een van de boeiendste personages uit de thrillerliteratuur: Lisbeth Salander. In deel 2 komen we te weten waar haar woede en razernij vandaan komen. Lisbeth Salander is een meisje zonder vader, dochter van een moeder die geestelijk gebroken is. Ze heeft emotioneel schipbreuk geleden en ze heeft dat overleefd. Noomi Rapace, geboren in 1979 in Hudiksvall, Zweden, geeft haar gestalte. Heeft zij, de actrice, ook met vuur gespeeld? ‘Tot mijn vijftiende voortdurend, veel.’<\/p>\n
En welke woede ziet zij als ze naar de vrouw in de spiegel kijkt? ‘Oude woede.’<\/p>\n
Goed of fout<\/p>\n
Wie een band met Lisbeth Salander wil opbouwen, moet ervoor vechten. ‘Ze is een zeer eenzaam en apart iemand,’ zegt Mikael Blomkvist, het personage naast Salander met wie ze wel een soort band ontwikkelt in de film. ‘Introvert. Spreekt beslist niet graag over zichzelf, heeft een sterke, eigen wil en een volstrekt eigen moraal. Je kunt haar niets tegen haar wil laten doen. In haar wereld zijn de dingen goed of fout.’<\/p>\n
‘Salander heeft een heel speciale manier van liefhebben,’ zegt Rapace. ‘Ze is beschadigd van binnen. Ze heeft nooit echt ervaren wat liefde hebben en geven is. Ze kan alles overwinnen, ze is verkracht en is dat te boven gekomen, ze is brutaal, ze is een loner. Maar het leven wordt voor haar pas echt gevaarlijk als er liefde in het spel is. Het is de meest gevaarlijke situatie waarin ze terecht kan komen.’ Haar achilleshiel bevindt zich ter hoogte van het hart. En dat is ook bij Rapace het geval. ‘Ik heb heel lang niemand in mijn buurt toegelaten. Ik beschermde mezelf, had een harnas van stoerheid rondom mij. Mijn man is de eerste geweest die ik echt in mijn hart heb toegelaten. Nu heb ik me ontdaan van alle angst.’<\/p>\n
Over haar vader spreekt Noomi Rapace afstandelijk: ‘Ik heb hem vier keer ontmoet. Hij was een Spaanse flamencozanger.’ In de jaren zeventig kwam hij naar Zweden. ‘Hij ontvluchtte het Franco-regime en ontmoette in Zweden mijn moeder. Ze hadden een korte relatie. Hij is nooit een deel van mijn leven geweest.’<\/p>\n
Het gezin waaruit ze komt, valt moeilijk te omschrijven, vertelt Rapace. Ze voelde zich een buitenstaander. ‘Mijn moeder was altijd op zoek naar de diepere betekenis van het leven. Ze gaf dramalessen. We leefden een soort boh\u00e9mien bestaan.’<\/p>\n
Toen ze vijf was, verhuisden zij en haar moeder naar IJsland, in het voetspoor van haar IJslandse stiefvader. ‘Ik was altijd de outsider. Op mijn vijfde kreeg ik een zusje. Zij waren de echte familie. Ik was iemand anders, sleepte dat avontuurtje met mij mee. Ik ben de vreemdeling in huis, heb ik als kind altijd gedacht. Ik ben niet echt een deel van wat zij met elkaar delen. Zelfs Zweden is nooit mijn land geweest. Ik pas niet in de energie van de Zweden. Ik deel hun manier van denken niet.’<\/p>\n
Complete black-out<\/p>\n
Op haar zevende speelde Rapace in haar eerste film, een IJslandse film, I skugga hrafnsins van regisseur Hrafn Gunnlaugsson. Een zwijgende rol. ‘Ik kreeg geen woord te zeggen.’ Maar daar, op die set, sloeg het vuur over. ‘Ik had het gevoel dat de wereld groter werd, alsof ik in een kamer kwam waar alles mogelijk was. Toen besloot ik: ik word actrice.’<\/p>\n
Op haar vijftiende stond er opnieuw een wiegje klaar in het huis van haar moeder en stiefvader. Rapace besloot weg te gaan. ‘Mijn moeder werd volledig in beslag genomen door haar jonge kind. Ik was op mezelf aangewezen. Ik vond geen plek meer voor mezelf in dat huis. Ik moest iets brutaals doen.’ Ze leefde op straat. ‘Ik ben door het oog van de naald gekropen.’<\/p>\n
Ze zat op een theaterschool. Werd woedend op haar omgeving. ‘Ze pretendeerden dingen. Deden alsof. Hielden hun publiek voor de gek.’<\/p>\n
Door het zien van een stuk van Lars Nor\u00e9n, Personkrets 3:1, over outcasts in de straten van Stockholm, veranderde haar houding. Het was een melancholisch en diep stuk, vol woede. ‘Er zit veel Lars Nor\u00e9n in mij. In zijn stukken is niets zwart-wit. De mensen zoeken hun weg in het grijze. Zijn personages zijn altijd gecompliceerd. Ze doen elkaar vreselijke dingen aan, maar ze hebben elkaar ook zo lief.’<\/p>\n
Er was nog iets anders waardoor ze besloot uit zichzelf weg te vluchten. ‘De drank. Ik dronk alles\u2026 Als vijftienjarige is het in Zweden niet zo makkelijk om alcohol te vinden als je dronken wil worden. Ik was erg kritisch ten opzichte van alles: de maatschappij, de politie\u2026 Ik vertrouwde niemand. En op een ochtend werd ik wakker met een complete black-out. Ik keek naar mijn vriendin Emma, met wie ik altijd op straat ronddwaalde, en besloot: ik ben weg. Ik ga naar Stockholm. Ik huurde een kleine kamer in de grote stad.’<\/p>\n
Ze ontvluchtte het zwarte gat. ‘Ik zag er het nut niet meer van in altijd maar dronken te worden en stopte resoluut met drinken.’ En met de beslissing nooit meer te drinken, besloot ze ook een brief te schrijven en op de post te doen.<\/p>\n
‘Hai, papa. Ik ben je dochter. Ik verhuis naar Stockholm. Wil je mij daar ontmoeten?’, schreef ze in de brief naar haar vader, die nog steeds in Zweden woonde. Ze kreeg geen antwoord. Ze zocht hem zelf op. Ze kwam in een bar terecht waar hij op een podium stond te zingen. Terwijl zij in het publiek stond, hoorde ze hem zingen. ‘Flamenco en gevoelens en passie\u2026 Het gaat altijd over liefde, ergens ver weg in een dorp\u2026 En ik werd zo boos. Als je zo goed over gevoelens kunt zingen, waarom had je dan geen gevoelens voor mij, dacht ik.’<\/p>\n
Ze schreeuwde van binnen, maar iets tegen hem zeggen deed ze niet. Ze wisselden geen woord.<\/p>\n
De mooiste liefdesliedjes<\/p>\n
Het was alsof ze naar een veinzer, een charlatan had gekeken. Ze ging weer naar haar kleine kamer en las alle stukken van Lars Nor\u00e9n, over het vele grijs en wat mensen elkaar aandoen. Wat ze niet wist, was dat de brief die ze haar vader had gestuurd, een bombrief was geworden. ‘Mijn brief heeft een explosie veroorzaakt in het nieuwe gezin dat mijn vader had opgebouwd. Hij had zijn nieuwe vrouw nooit verteld dat hij nog ergens een dochter had.’ Die ene dochter, ergens, zij, gevouwen tussen twee families die ze nooit als de hare beschouwde, bleef proberen om met haar vader in contact te komen. ‘Vrienden van mijn moeder hebben mijn vader ervan overtuigd me toch te ontvangen.’ Vader en dochter spraken niet af op neutraal terrein. ‘Hij nodigde mij en het gezin van de vrienden van mijn moeder uit bij hem thuis. Ik zat samen met zijn nieuwe gezin aan tafel. Het was vreemd om de blikken van zijn vrouw te trotseren, ik was het verzwegen kind, de smet op hun mooie huwelijksleven. Het was alsof iedereen in die kamer op een andere planeet zat. We praatten langs elkaar heen. Ik herinner me vooral zijn schaamte.’<\/p>\n
Pas vele jaren later ontmoetten ze elkaar opnieuw. ‘Toen ik achttien was, zocht hij contact. Hij deed het op een moment dat ik in de publieke belangstelling stond door mijn rol in een televisieserie. Hij kwam naar wat voorstellingen kijken. De kranten schreven over mij. Ik had het gevoel dat hij het deed omdat ik in de bladen stond.’<\/p>\n
Ze had geen vertrouwen meer in mannen. Haar interesse in de donkerste krochten van de menselijke ziel werd alsmaar dieper. Tot die ene kwam: Ola Norell. Een acteur en zanger, bekend van de Wallander-verfilmingen. Hij is zanger en schrijver van liedjes. ‘Kamikaze liefde’, heet een van zijn songs. ‘Hij heeft de mooiste liefdesliedjes voor mij geschreven.’<\/p>\n
Het paar besloot zichzelf de naam Rapace te geven, Frans voor roofvogel, omdat roofvogels hun leven lang bij hetzelfde vrouwtje blijven. ‘Ik heb mijn gezin altijd willen beschermen voor mijn familie en de dingen die ik heb meegemaakt. Ik wilde een nieuwe wereld cre\u00ebren met mijn gezinnetje, een wereld die niet gekleurd was door droefheid en complicaties.’ ‘Wordt het nu geen tijd dat je een beetje voortmaakt met je leven en weer met je vader spreekt?’, vroeg haar man. Ze hadden net een zoontje. Ze belde hem. ‘Wil je bij ons komen eten?’ vroeg ze. ‘Ik heb nu zelf een kind. Je bent grootvader geworden.’<\/p>\n
Ze hoorde hoe diep de stilte viel. Hij zei: ‘Ik wil heel graag. Maar ik weet niet of ik het nog wel kan. Want ik ben zo moe, de hele tijd zo moe.’<\/p>\n
‘Moe? Waarom?’<\/p>\n
‘Heb je het dan niet gehoord?’<\/p>\n
‘Wat?’<\/p>\n
‘Ik ben aan het sterven.’<\/p>\n
Haar vader had darmkanker. Ze ging met haar man en zoon opnieuw naar het huis van haar vader. Ze belden aan. Hij vertelde dat hij nog drie maanden te leven had. ‘Ik ben een paar keer naar hem terug geweest. Tijdens onze laatste ontmoeting pakte hij mijn hand. Hij kneep heel hard. “Het is goed,” zei ik. “Haatte ze mij?” vroeg hij. “Nee, moeder haatte je niet. Ze heeft nooit een kwaad woord over je gesproken.” Ik geloof graag dat mijn vader in rust gestorven is. Hij heeft Mannen die vrouwen haten nooit gezien.’<\/p>\n
‘Ik heb de regisseur gevraagd of mijn moeder de rol van de moeder van Lisbeth Salander mocht spelen,’ vertelt Rapace. ‘De moeder van Lisbeth is beschadigd door wat Lisbeths vader met haar heeft gedaan. Ze is niet echt meer van deze wereld. Ze leeft in een andere realiteit. Ik wilde die sc\u00e8ne heel graag met mijn moeder spelen.’ De regisseur ging met haar naar Kopenhagen, waar haar moeder nu woont, en zei ‘ja’. ‘Het was zowel voor mijn moeder als voor mij een heel belangrijk moment. Het was een middel voor mij om te zeggen dat we samen een geschiedenis hebben, een woelige, maar we hebben een band die sterker is dan elke andere.’<\/p>\n
In Vrij Nederland 30 januari 2010. Herstel: Bij het interview met Noomi Rapace (VN 03) stond een verkeerde still uit de film De vrouw die met vuur speelde. Te zien zijn niet de hoofdpersonen, maar de personages Miriam Wu en Paolo Roberto, gespeeld door Yasmine Garbi en Paolo Roberto (als zichzelf).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
De Zweedse Noomi Rapace (30) speelt de hoofdrol in de verfilming van de \u2018Millennium\u2019-trilogie. Haar woelige leven is met haar acteren verweven.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Anna Luyten","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/86729"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=86729"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/86729\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Anna Luyten","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=86729"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=86729"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=86729"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}