{"id":68651,"date":"2011-05-18T14:42:00","date_gmt":"2011-05-18T12:42:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/anil-ramdas-we-zijn-allemaal-expats\/"},"modified":"2019-04-10T10:38:36","modified_gmt":"2019-04-10T08:38:36","slug":"anil-ramdas-we-zijn-allemaal-expats","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/anil-ramdas-we-zijn-allemaal-expats\/","title":{"rendered":"Anil Ramdas: ‘We zijn allemaal expats’"},"content":{"rendered":"
\n

Drie jeeps staan geparkeerd bij het paviljoentje midden op het Raadhuisplein. Het is vandaag Army Show in Zandvoort. Op de rotonde staan in slagorde een paar rijen blauwe plastic klapstoeltjes. ‘Die zetten ze daar bij elk evenement,’ zegt schrijver Anil Ramdas (1958). ‘Al blijven ze altijd leeg.’ Op een bankje op het plein zitten drie drinkers die de dag voortvarend zijn begonnen. Een passend decor voor een gesprek met Ramdas: de hoofdpersoon van zijn roman Badal is in Zandvoort gaan wonen om van zijn alcoholverslaving af te komen. Hij wil er ook een stuk schrijven over het culturele drama van de white trash, volgens Badal de belangrijkste reden voor het succes van Geert Wilders. Na zijn neergang van bejubelde allochtone intellectueel tot provinciale stukjesschrijver moet dit verhaal zijn revanche worden: ‘Hij was terug! Een baanbrekend essay in een serieuze krant.’ We zitten op het terras van voorheen Danzee, de inmiddels failliete favoriete hang-out van Badal. Ook de schrijver zelf was hier vaak te vinden, in de maanden dat hij in Zandvoort was om zijn boek te kunnen schrijven.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Hoezo Zandvoort?<\/em>
\n‘Ik las dat in 1935 een kwart van de Zandvoorters op de NSB stemde, het hoogste percentage van Nederland, en toen wist ik zeker: d\u00e1\u00e1r gaat Badal terechtkomen. Wist je trouwens dat het ook de enige plaats was die bezet is geweest door Indi\u00ebrs? Het nazistische Indische Legion was er gestationeerd. Ze moesten er ten slotte weg omdat ze longontsteking kregen doordat ze ook in het slechtste weer in hun blootje op het strand wandelden. En ook omdat die donkere mannen te populair werden bij de NSB-meisjes: SS-blad Storm schreef al snel over “rassenschande”. Om mij Zandvoort te kunnen inbeelden ben ik er een tijdje gaan wonen, al heb ik zelf een vreselijke hekel aan het strand. Voor de verdere research heb ik vooral gebruikgemaakt van mijn eigen verleden, dat was een shortcut die me veel tijd en moeite heeft bespaard.’<\/p>\n

Badal is dan ook net als Ramdas een veelbelovende wetenschapper die zich opwerkt tot essayist bij een intellectueel weekblad en een kwaliteitsdagblad. Hij maakt net als Ramdas zelf naam als Zomergast, wordt correspondent in India en raakt aan de drank. Toch is het een vergissing om zijn boek te lezen als alw\u00e9\u00e9r een autobiografische sleutelroman van een journalist, zegt Anil Ramdas terwijl hij een zware Van Nelle opsteekt. ‘Het treurige einde maakt ten overvloede duidelijk dat ik het niet zelf ben.’<\/p>\n

U schreef zelf ook een artikel over white trash, net als uw hoofdpersoon. Dat vergroot de verwarring.<\/em>
\n‘Dat was inderdaad een kleine misstap. Voor mijn boek was ik al langer bezig met die term white trash – ooit het scheldwoord van zwarte huisslaven voor arme blanken, nu in de VS meer een soort geuzennaam. In de zomer van 2010 kwam het rechtse kabinet tot stand en ergens in oktober I lost myself: ik gebruikte die term van mijn hoofdpersoon onder eigen naam op de Belgische site De Buren. Het was ook een experiment, ik wilde weten hoe rea-guurders los zouden gaan op de theorie van mijn hoofdpersoon.’<\/p>\n<\/div>\n

\n

‘Dit is een semi-legaal kabinet dus je moet spreken van het Wilders-regime’<\/p><\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

U noemde in het stuk Wilders-stemmers ‘achterlijk, primitief, rancuneus, zonder moraal en principeloos’.<\/em>
\n‘In de NRC had ik zoiets natuurlijk nooit opgeschreven. Maar op een gegeven moment denk je om twee uur ’s nachts: wat is dit nou, godverd\u00f3mme. Een beetje zoals de gemiddelde reaguurder achter zijn laptop zit.’<\/p>\n

Badal valt wel degelijk samen met Anil Ramdas, schreven critici.<\/em>
\n‘Tsja. Als je zoals die recensenten alleen de autobiografische laag in het boek wilt zien, mis je de politieke roman en de liefdesroman die er ook in zitten. Dan ben je ook niet in staat om te zien hoeveel er met de vorm gedaan is. Vrij naar Gerard Reve: de wet van de roman is dat de lezer het einde moet kunnen voorspellen en toch het gevoel heeft dat hij het zelf ontdekt heeft. Om de lezer dat gevoel te geven heb ik zo hard gewerkt. Die biografische overeenkomst ligt er zo dik bovenop, daar moet je je tijd niet aan verdoen. Wie denk ik wel dat ik ben dat ik een autobiografie zou moeten schrijven? Napoleon?’<\/p>\n

Waarin verschilt u dan van uw hoofdpersoon?<\/em>
\n‘Badal denkt veel kleiner dan ikzelf. Hij is tevreden met dat ene essay over de blanke onderklasse, waarmee hij wil scoren. Mijn ambitie was groter, namelijk om dit boek te schrijven. Ik ben aan het boek begonnen in 2009, maar de vorm, het idee had ik in 2000, ge\u00efnspireerd door de briljante roman Fantoompijn van Arnon Grunberg. Ik wilde een panorama van twintig jaar Nederland schilderen en een allochtoon romanpersonage cre\u00ebren. Niet een Marokkaanse hangjongere of iemand als de taxichauffeur Boeboe Fiel in Dubbelspel van Frank Martinus Arion. En ook niet iemand die alleen maar bezig is met migratie en met zijn heimwee. Gewoon een man die hier woont en werkt, een normale zwarte Nederlander zoals ik. Een literair personage dat relevant zou zijn voor komende generaties. Dat is nogal een inzet, dat is nogal een brutaliteit. Vandaar dat de NRC in zekere zin gelijk had met de kop boven de recensie: meer ambitie dan talent. Hahaha.’<\/p>\n

\"Anil<\/p>\n

U krijgt ook het verwijt van intellectuele arrogantie.<\/em>
\n‘Alle enthousiaste lezers die per mail en in brieven reageren, storen zich daar kennelijk niet aan. Het zijn twintigers, jonge mensen die het boek lezen als een idee\u00ebnroman, als een schets van culturen en subculturen die zijzelf nooit gekend hebben. De negatieve reacties op mijn werk komen van broodschrijvers als Arjan Peters en Joost Zwagerman: blanke mannen van boven de veertig. Arend Jan Boekestijn, ook zo iemand, had het over mijn “Brahmaanse verachting”. Dat denken vanuit een hogere kaste zie ik soms ook bij anderen, ik heb het baboe-en-sahib-syndroom zelfs tot onderwerp gemaakt van dit boek. Het onderscheid tussen de plaats waar je je thuis voelt en je stem durft te verheffen en de positie waarin je zachter praat. Badal voelt zich altijd inferieur, zijn gebrek aan westerse culturele bagage speelt hem geweldig parten. Hij probeert dat te overschreeuwen, heeft veel diner-gespreksstof paraat. Zonder de bijbehorende diners.’<\/p>\n

Herkent u dat gebrek aan zelfvertrouwen?<\/em>
\n‘Nee, en ik heb er ook totaal geen last van dat ik als gekleurde minder zou worden gewaardeerd. Sterker nog: de ergernis die ik kennelijk oproep bewijst mijn gelijkwaardigheid. Stel je voor dat iedereen mij geweldig zou vinden omdat ik een gekleurde intellectueel ben. Zo’n doodgeknuffelde allochtoon ben ik nooit geweest. Al meteen na mijn optreden bij Zomergasten waren er mensen die zeiden: wat een pedant mannetje, wie denkt hij wel dat hij is.’<\/p>\n

In het boek is dat optreden als Zomergast een zaak van levensbelang.<\/em>
\n‘Voor mijn hoofdpersoon was het werkelijk erop of eronder. Als dit mislukte, dacht hij als intellectueel geen enkel bestaansrecht meer te hebben. Die onzekerheid vind ik heel komisch. Dat hij denkt dat zijn toekomst afhangt van \u00e9\u00e9n optreden in \u00e9\u00e9n televisieprogramma, en avond aan avond zit te peinzen wat de rode draad van die uitzending zal zijn.’<\/p>\n

Beschrijft u hoe het ook met uzelf had kunnen aflopen?<\/em>
\n‘Ja, een autobiografische what if<\/em>-roman kun je Badal wel noemen. Wat gebeurt er met iemand zonder verankering, iemand die materieel niet hulpeloos is maar geestelijk wel. Zo’n gebrek aan cultureel zelfvertrouwen zie je veel bij migranten, maar ook bij Nederlandse jongens uit de arbeidersklasse. En trouwens: iedereen begeeft zich tegenwoordig in allerlei nieuwe culturen. Aan het goede oude welopgevoede burgermanszelfvertrouwen heb je niet meer zoveel. Zo wordt de migrantenervaring steeds meer de algemene menselijke conditie. We zijn allemaal expats aan het worden, dat klinkt trouwens een stuk chiquer dan dat sloeberige migrant. De meeste migranten die ik spreek, houden ook gewoon contact met hun achterland.’<\/p>\n

Het boek gaat eigenlijk over de ondergang van een migrant, de eeuwige expat.<\/em>
\n‘De rode draad is het meest fundamentele, elementaire dat er kan gebeuren in een mensenleven: het afscheid nemen van je moeder, en dan zo ver weggaan dat je niet kunt terugkeren. Zoals filosoof Stuart Hall na veel aandringen antwoordde toen ik hem vroeg waarom hij Jamaica had verlaten: “Actually, I wanted to get away from my mother. But don’t we all.” Een mooie uitspraak, en eigenlijk de kern van de migratie-ervaring. Elk kind dat voor het eerst naar school gaat, heeft die ervaring in een kleine variant: opeens gedropt worden in een gezelschap van vreemden, die misschien wel maar misschien ook niet voor hem gaan zorgen als hij valt. Dat is de eerste keer dat je door je moeder wordt achtergelaten.’<\/p>\n

U zou ooit promoveren op de asielprocedure in Nederland.<\/em>
\n‘Ik was drie jaar bezig met dat onderzoek, een onvoorstelbaar stoffige tijd in de archieven van het ministerie van Justitie. Toen mijn proefschrift werd verboden omdat ik te slordig met privacygevoelige gegevens zou zijn omgesprongen, genoot ik eerlijk gezegd wel een beetje van alle ophef die dat gaf. Mijn onderwerp werd eindelijk op de agenda gezet en ik mocht daarin ook nog het sterretje spelen. En toen de UvA zei: we gaan jou niet steunen in het hoger beroep, kon ik me veroorloven om te zeggen: dan kap ik ermee. Want ik had al een aanbod van Martin van Amerongen liggen om voor De Groene Amsterdammer te komen schrijven.’<\/p>\n

U beschrijft dat journalistieke milieu uitgebreid. Journalist Henry in de roman doet denken aan uw ex-<\/em>Groene-collega Stephan Sanders.<\/em>
\n‘Misschien, maar dan is Stephans rol wel gereduceerd tot een betweterige, al te dominante penismeter. Hij moest er ontzettend om lachen, zei: wat heb je van mij een ontzettend n\u00e1\u00e1r karakter gemaakt. Maar ik had een instantie nodig die Badal wees op zijn culturele onzekerheid. Het vriendenclubje bij De Groene dat ik beschrijf bestond nauwelijks in het echt. En Martin van Amerongen beschrijf ik zo clich\u00e9matig dat je hem er meteen uit haalt: achttiende-eeuwse componist, duh. Hij is al duizend keer zo beschreven. Er is verder geen sleutel voor deze roman, ik zou ook wel gek zijn om zo te biecht te gaan – mijn vrouw leest ook. Die zou zich dan moeten afvragen wie al die dames in het boek zijn.’<\/p>\n

Die wisselende contacten zijn anders keurig platonisch.<\/em>
\n‘Dat kon niet anders, mijn hoofdpersoon moest een probleem hebben met naaktheid, met lijfelijke intimiteit, hij moest alleen maar geloven in de geest. Een erotische sc\u00e8ne met zo’n figuur had het verhaal een andere draai gegeven. Zoals die sekssc\u00e8ne in Tirza, waarin die vader het doet met een Gambiaanse schoonmaakster, die is z\u00f3 oervervelend en storend.’<\/p>\n

Door zijn onzekerheid heeft Badal veel drank nodig.<\/em>
\n‘Ik begrijp de vraag. Jazeker, ik ben net zo drankzuchtig. Als je aan een verhaal werkt, is een glas heerlijk, het maakt je stijl losser, het maakt je vlotter. Maar als het verhaal af is, ga je het vieren. En dat vieren duurt steeds langer – ik ben er zeker drie jaar aan kwijt geweest. Ik ben me nog steeds volledig bewust van mijn drankzucht: ik moet er van afblijven omdat ik er niet van af kan blijven. Maar het moest, zeker als ik dit boek wilde schrijven. Ik wilde afscheid nemen van de drank door in Badal heel veel over alcohol te schrijven. Voorlopig dan, want ik hoop dat ik me financieel na mijn zestigste permanente dronkenschap kan veroorloven. Dat lijkt me toch het minste dat je kunt wensen van ouderdom.’<\/p>\n

Beschrijft u niet eigenlijk de neergang van uzelf en van uw generatie?<\/em>
\n‘Ik zou over mijn hoogtepunt heen zijn, schreef iemand, mijn ster zou zijn verbleekt. Terwijl mijn vorige boek, Paramaribo, een vijfde druk heeft gehaald en ik zojuist op mijn drie\u00ebnvijftigste heb gedebuteerd als romancier! Als er in mijn boek al een generatie als verloren wordt beschreven, zijn het de babyboomers naar wie Badal heeft opgekeken, bij wie hij steun heeft gezocht en die hij nu beschuldigt van onverschilligheid. Van wegkijken. En die hij met Menno ter Braak in de hand toezwaait: u zult uw rol als intellectueel niet verzaken.’<\/p>\n

Er bestaat niet zoiets als een verloren generatie?<\/em>
\n‘Welnee, dat is een romantisch concept. Hoogstens kun je zeggen dat onze generatie haar energie te veel heeft versnipperd. Wij kwamen op in een nieuw, complex mediatijdperk. Als twintiger kwam je van de universiteit en er was een enorme vraag naar hoofden op televisie en naar mensen met een opinie. Dat heeft ons te weinig gedisciplineerd gemaakt. Voor auteurs als Bas Heijne en Joost Zwagerman loonde een roman schrijven op den duur niet meer. Stephan Sanders, toch heel talentvol, en ikzelf kwamen tot nu toe niet eens zo ver. We hadden veel eerder moeten zeggen: genoeg geschnabbeld, genoeg snel geld verdiend met een klusje hier of daar. Wij doken overal op, iedereen dacht: gezien worden, d\u00e1t is pieken. En als je niet meer in beeld bent – bijvoorbeeld omdat je een roman aan het schrijven bent – dan wordt dat gezien als een downfall.’<\/p>\n

Tweemaal had u het gevoel dat anderen met uw multiculturele thema aan de haal gingen.<\/em>
\n‘Bolkestein en Scheffer, ja. Ik was geschokt door de Luzernlezing van Bolkestein waarin hij zijn zorg uitsprak over het verloren gaan van de westerse liberale waarden. Ik voelde me monddood gemaakt als essayist. Bolkestein kaapte het lopende debat en gaf er zo’n draai aan dat het alleen maar kon uitmonden in Geert Wilders. Paul Scheffer heeft in zijn essay over het multiculturele drama niets gezegd wat ik daarvoor niet ook al had gezegd. Mijn eerste reactie op zijn essay was: godzijdank, ik ben blij dat jij je ermee bezig houdt, dan kan ik me richten op andere zaken.’<\/p>\n

Badal dwaalt in het boek rond op een festival in Venlo, hij is daar vergeefs op zoek naar het epicentrum van Wildersland.<\/em>
\n‘Hij gaat er naar een optreden van Caro Emerald omdat hij haar zomerhit “A Night Like This” ziet als de muziek bij uitstek voor de witte onderklasse. Ik wilde hem terwijl hij daar antropologisch rondkeek dezelfde gewaarwording geven die Joseph Conrad zo mooi opbouwt in Heart of Darkness. Veel woorden waarmee Conrad de zwarte met de rollende ogen beschrijft, gebruikt Badal voor de white trash.’<\/p>\n

Toen u na uw middelbareschooltijd uit Suriname naar Nederland kwam, was het voor uzelf ook een cultuurschok dat Nederlanders ook botte boeren konden zijn. Is de white trash-theorie daar een echo van?<\/em>
\nLacht. ‘Als Surinamer zag ik Nederlanders als beschaafde mensen vergeleken met de black trash om me heen. Toen kwam ik naar Nederland en dan zegt u: dan k\u00e1n het dus niet anders dan dat je meteen overal white trash ziet. Maar zo werkt het niet. Ik vond juist elk element van de Nederlandse samenleving even hoogstaand. Ik keek met grote bewondering naar Te land, ter zee en in de lucht, de VARA vond ik waanzinnig vooruitstrevend. Ik was ge\u00efntimideerd door de vrijheid, de ontwikkeling van de samenleving. Ik ben eigenlijk pas weer in klassentermen gaan nadenken toen die Wilders-aanhang groeide.’<\/p>\n

Niet al eerder, tijdens de opkomst van Pim Fortuyn?<\/em>
\n‘Nee, het ging me om het systematische, georganiseerde, doordachte van iemand als Wilders. De eerste negen zetels waren negen zetels van niks, want iedereen negeerde ze. Er ontstond een ongeschreven cordon sanitaire. En toen die doorbraak: dat was ontzettend schrikken. Waar kwam die massa vandaan? Ik kreeg pas in de gaten wat Scheffer fout had gedaan in zijn essay toen ik die Wilders-aanhang zag en geen verklaring kon vinden. Toen ben ik in de mediacultuur gedoken, het platte imperium dat John de Mol aan het cre\u00ebren is, de eigen culturele gemeenschap die hij bedient.’<\/p>\n<\/div>\n

<\/figcaption><\/figure>\n
\n

Hoe legde u vervolgens de link met Wilders?<\/em>
\n‘Een groep zonder ontwikkeling, zonder historisch besef, zonder ideaal, al generaties in de steek gelaten door de gevestigde partijen: dat is voer voor een volksmenner. Dan heb je alleen nog de outsider nodig, voor een vijandbeeld. Niet zo’n originele vondst, hoor. Een paar decennia eerder waren Surinamers de pineut geweest, wij werden toen gezien als de grootste plaag. Nu waren die Marokkaanse jongens in de aanbieding die stom genoeg waren om van alles uit te vreten. En met kransen te gaan schoppen. Hebbes!’<\/p>\n

Is de cultuurkloof met de onderontwikkelde klasse nog te dichten?<\/em>
\n‘Alleen door onderwijs. Wij hebben in Nederland ten onrechte geen vertrouwen meer in educatie en verheffing. Ik heb als vrijwilliger les gegeven op een vmbo, en dat is ongelooflijk schrikken. De publieke omroep bestaat daar niet, de afstandsbediening begint bij RTL 4. Het enige dat werkt is als je al op school vormende vakken geeft, de kinderen van museum naar theater sleept. Muziekles op school is daarvoor de metafoor. De dag waarop we besloten: “Als je aan muziek wilt doen, doe je dat maar in je vrije tijd op kosten van je pa en ma”, hebben we het ontstaan van een culturele onderklasse mogelijk gemaakt. Straks gaan we de bibliotheken betaald maken, of botweg opheffen. Ik krijg zo vanzelf steeds meer gelijk en Paul Scheffer steeds meer ongelijk: we hebben ons veel te veel laten afleiden door de allochtonen. D\u00ede veroorzaakten zogenaamd alle problemen en als we die oplosten, kwamen we vanzelf in het middenklasseparadijs. Dan hadden we Nederland op orde. Is dat even een vergissing gebleken!’<\/p>\n

Speelde de islam niet ook een rol in het multicultidebat?<\/em>
\n‘De islamkritiek heeft haar houdbaarheidsdatum ver overschreden. Zelfs moslims worden inmiddels een beetje lacherig als ze horen dat er een Fitna 2 aan komt. Het gaat niet om geloof, het gaat om de verwarring tussen de thuiscultuur en de aankomstcultuur in Nederland. En over een generatie is dat voorbij, dat is met de Surinamers ook zo gegaan. Wel een echt punt is de positie van de vrouw, maar dat speelt niet alleen binnen de islam, Hindoes en Afrikanen hebben er net zo goed mee te maken. De seksuele revolutie is de enige grote verworvenheid van de westerse cultuur die ze helaas nooit heeft durven exporteren. Als je het hebt over globalisering, mag het niet alleen gaan over exporteren van mode en mobieltjes.’<\/p>\n

Kambiz Rostayi, de Irani\u00ebr die zichzelf in brand stak op de Dam, werd door u bestempeld tot ‘eerste slachtoffer van het Wilders-regime’.<\/em>
\n‘Het is toch verbluffend dat wij de eerste zelfverbrandingsdode in Nederland niet langer dan \u00e9\u00e9n dag op het nieuws hebben gezien? Toen Aad Kosto staatssecretaris van Justitie was en een uitgezette jongen op Schiphol verlamd raakte doordat zijn mond was dichtgetaped, was dat dagenlang groot nieuws. Er was een debat in het parlement, Kosto moest op zijn knie\u00ebn. Die jongen kreeg meteen een vluchtelingenstatus. En nu maakt iemand een ultiem statement bij het monument waar een paar weken later de kranslegging zou plaatsvinden. Goed gekozen van die jongen, elders zijn er revoluties uit ontstaan, maar ons laat het kennelijk koud.’<\/p>\n

De Vreemdelingenwet van Job Cohen noemt u racistisch.<\/em>
\n‘Het was een tragische vergissing van Cohen om te denken dat je de zaak kon oplossen door alle tussenlagen vol willekeur en vertraging uit te schakelen en iemand met een warm hart en een koel hoofd te laten beslissen. Zolang hij dat zelf was, werkte zijn wet. Maar hij schrok zich te pletter toen hij zag wat Verdonk ermee deed. De enige reden die ik kan bedenken voor Cohens terugkeer naar de politiek, die ik trouwens toejuich, is dat hij die desastreuze fout wilde herstellen.’<\/p>\n

Maar is het daarmee een racistische wet?<\/em>
\n‘Het is de weeffout in de Vreemdelingenwet, daar ging mijn proefschrift over. Tot 1985 was de Vreemdelingenwet direct gelieerd aan het vreemdelingenverdrag van de VN: als iemand asiel zoekt voor vervolging, dan krijgt hij asiel. Dat werkte uitstekend: er werd gebruik van gemaakt door vluchtelingen uit het communistische Oostblok, die mensen leken op ons en we konden ze begrijpen. En toen kwamen de eerste kleine zwarte mannetjes hiernaartoe – pas toen werden asielprocedures noodzakelijk geacht. Als je eerlijk bent moet je het vluchtelingenverdrag opzeggen, de grenzen hermetisch sluiten en zeggen: we erkennen geen asiel meer. Je mag naar binnen als je een baan hebt en een huurovereenkomst. Dan ben je van het bedrog en de hypocrisie af.’<\/p>\n

En hoezo het eerste slachtoffer van het Wilders-regime?<\/em>
\n‘Is het niet het eerste slachtoffer dan? Maar serieus: het is toch treurig dat we een kabinet hebben waarin een persoon zit die niet hoeft te regeren, maar wel de rechterlijke macht uitjouwt, bevolkingsgroepen verkettert en overal mee wegkomt? Je noemt iets een regime wanneer je de legaliteit ervan betwijfelt. Ik betwijfel de legaliteit van een gedoogconstructie door een partij die geen verantwoordelijkheid draagt. Er is bewust gekozen voor een semi-legaal kabinet en daarom moet je spreken van een regime. Het wachten was op het eerste slachtoffer van het veel hardere uitzettingsbeleid van dat regime. Aangezien deze jongen geen pubermeisje was met mooie grote ogen, voelde hij zich gedwongen om het op deze manier aan te pakken.’<\/p>\n

Professor Zijderveld, Thomas von der Dunk, Freek de Jonge – u hoort bij het kleine clubje dat de NSB-vergelijking nog onbekommerd durft te maken.<\/em>
\n‘Elke vergelijking met die helse periode wordt tegenwoordig kennelijk als volstrekt absurd en surrealistisch beschouwd. Ik vind het eerder absurd dat men zich hier door die oorlog binnen \u00e9\u00e9n generatie kennelijk zo gelouterd voelt dat de heilige overtuiging is ontstaan dat zoiets nooit meer zal gebeuren? Misschien omdat alles wat met de Holocaust samenhangt als het absolute kwaad is gedefinieerd?’<\/p>\n

Zo’n vergelijking maakt een zinnige discussie wel lastiger.<\/em>
\n‘Waarom zou je de aanhang van de NSB niet sociologisch kunnen vergelijken met PVV-stemmers? Men misbruikt dan graag de Wet van Godwin – maar die zegt echt niet dat je nooit meer iets met het nationaal-socialisme mag vergelijken. Het is een raar taboe als je niet meer naar zulke recente historische gebeurtenissen mag verwijzen. Het is nu eenmaal een pijnlijk feit dat Nederlanders hebben moeten erkennen dat ze als klein en verwaarloosbaar landje relatief het grootste aantal joden hebben laten deporteren. Maar dat is geen reden om helemaal niet meer terug te kijken. Het is trouwens ook zonde: als je die redevoeringen van Mussert nu leest, zie je dat de NSB best een komische partij was. Wist je trouwens dat de PVV nu met ruim achttien procent de tweede partij van het dorp Zandvoort is?’<\/p>\n<\/div>\n

\n
\n

Anil Ramdas<\/h3>\n

Anil Ramdas (Paramaribo 1958) kwam in 1977 naar Nederland. Hij studeerde sociale geografie, was onder andere redacteur van De Groene Amsterdammer, presentator van het VPRO-programma Het blauwe licht<\/em>, NRC<\/em>-correspondent in New Delhi en directeur van debatcentrum De Balie. Tegenwoordig schrijft hij columns en beschouwingen voor NRC Handelsblad<\/em>, De Groene Amsterdammer<\/em> en de website deBuren.eu. Voor de VPRO presenteert hij het wekelijkse opinieprogramma Z.O.Z.. Hij publiceerde bij De Bezige Bij onder andere de essaybundel De papegaai, de stier en de klimmende bougainvillea<\/em> (1992), het reisverhaal Paramaribo, de vrolijkste stad in de jungle<\/em> (2009) en de roman Badal<\/em> (2011).<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Essayist en tvpresentator Anil Ramdas scheef een roman over de neergang van een essayist en tv-presentator. Toch gaat \u2018Badal\u2019 niet over hemzelf. \u2018Wie denk ik wel dat ik ben om een autobiografie te schrijven? Napoleon?\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":268080,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-68651","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"author_name":"Mischa Cohen (archief)","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/68651","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=68651"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/68651\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Mischa Cohen (archief)","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media\/268080"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=68651"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=68651"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}