{"id":63361,"date":"2011-09-27T16:00:00","date_gmt":"2011-09-27T14:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/eenzame-held-in-griekse-tragedie\/"},"modified":"2011-09-27T16:00:00","modified_gmt":"2011-09-27T14:00:00","slug":"eenzame-held-in-griekse-tragedie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/eenzame-held-in-griekse-tragedie\/","title":{"rendered":"Eenzame held in Griekse tragedie"},"content":{"rendered":"
\n

Vijfduizend Griekse politiemannen die nog het meeste aan robocops deden denken kwamen onlangs voor de zoveelste keer in actie om woedende betogers op afstand te houden. Dit keer in de noordelijke stad Thessaloniki waar premier Giorgos Papandreou (59) tijdens de jaarlijkse handelsbeurs zijn traditionele rede hield waarmee het parlementaire jaar wordt geopend. Papandreou, een verwoed jogger en zwemmer, zag er gebruind en ontspannen uit, en sterker dan ooit. Opvallend, gezien de dramatische ontwikkelingen van de laatste maanden, waar menig politicus kringen van onder zijn ogen zou krijgen. In zijn speech richtte Papandreou zich rechtstreeks tot het Griekse volk. Hij begon met twee retorische vragen: ‘Is er \u00e9\u00e9n Griek die niet gelooft dat het ons zal lukken, is er \u00e9\u00e9n Griek die niet gelooft dat Griekenland genoeg potentie en genoeg mogelijkheden heeft om uit de crisis te komen? Ik ben zeker van niet.’ En dat terwijl buiten de demonstranten dranghekken omver duwden.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Het is Papandreou ten voeten uit. Management by speech, dat is wat hij nu al maandenlang doet. Sto\u00efcijns een positieve boodschap laten horen in een land dat op instorten staat. Hij laat de Noord-Europese landen keer op keer weten dat Griekenland alle leningen tot op de laatste cent zal terugbetalen. En zijn landgenoten houdt hij voor dat \u00e1ls de bureaucratie is teruggedrongen, \u00e1ls de overmaat aan regels is bevochten, \u00e1ls de corruptie is uitgeroeid, \u00e1ls iedereen belasting betaalt, het land weer zal gaan groeien. Papandreou droomt van een groene economie, spreekt van de vorming van een Denemarken van Zuid-Europa. Hij wil op grote schaal wind- en zonne-energie opwekken en daar buitenlandse investeerders voor aantrekken, vooral Duitse. Ecologisch toerisme moet worden gestimuleerd. En dan is er natuurlijk ook nog zijn stokpaardje, het ‘mediterrane dieet’: iedereen moet aan de Griekse olijfolie en feta. Dit moet duizenden banen opleveren. ‘Mazi, boroume!’ (‘Samen kunnen we het!’), is zijn mantra.<\/p>\n

Het was ook zijn laatste verkiezingsslogan in 2009, een knipoog naar het ‘Yes, we can’ van Obama, over wie Papandreous echtgenote Ada toen zei ‘dat hij de enige man ter wereld was die een nog grotere rotbaan had dan haar eigen man’. Maar dat was toen. Inmiddels heeft Papandreou het nog v\u00e9\u00e9l moeilijker. En dat voor een man die ooit zei dat hij nooit premier wilde worden.<\/p>\n

Wie is deze rasoptimist? Wie is deze premier tegen wil en dank die nu als Hercules de stallen van Augias moet schoonmaken?<\/p>\n

In de allereerste plaats is Giorgos Papandreou voor de Grieken ‘de kleinzoon van’ \u00e9n ‘de zoon van’. De Papandreou-dynastie is te vergelijken met die van de Kennedy’s. Zijn opa, die ook Giorgos heette, was een verzetsheld en vanaf 1944 premier van de Griekse regering in ballingschap. In de jaren zestig vormde hij nog twee keer een kabinet. Zijn vader, Andreas Papandreou, was de grootste politicus na de dictatuur (1967-1974). In 1981 won hij op indrukwekkende wijze de verkiezingen met zijn Panhelleense Socialistische Partij (PASOK). Hij was de Salvador Allende van de Balkan, de man die van een bananenrepubliek een democratische verzorgingsstaat wilde maken. Om dat voor elkaar te krijgen, leende hij miljarden in het buitenland, iets waar zijn zoon nu onder andere de rekening voor gepresenteerd krijgt. Die moet als in een Shakespeariaans drama de verzorgingsstaat die zijn vader ooit opbouwde, steen voor steen afbreken.<\/p>\n

Giorgos, de oudste van vier, werd geboren in 1952 in Amerika. Toen hij zeven was, verhuisde het gezin terug naar Griekenland waar zijn vader Andreas, in de VS hoogleraar economie aan Harvard en Berkeley, een politieke carri\u00e8re begon. Bij het uitbreken van de dictatuur in 1967 werd Andreas meteen gevangen genomen door de kolonels. Dankzij bemiddeling van Amerika kon hij met zijn gezin uitwijken naar het buitenland. Giorgos groeide als tiener op in ballingschap, in Amerika, Canada en Zweden. Een rommelig leven vol verhuizingen, maar ook vol broeierige avonden met interessante andere ballingen – zoals de wereldberoemde componist Mikis Theodorakis – die ver van huis met elkaar filosofeerden over een beter en vrij vaderland. Zijn moeder was een blonde Amerikaanse schone, in de ban van haar charismatische Andreas.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

– Europa moet zich realiseren: er is geen alternatief voor Papandreou<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Als er \u00e9\u00e9n gebeurtenis is die de tienerjaren van Giorgos heeft gemarkeerd, dan is het wel de arrestatie van zijn vader. Soldaten bestormden het huis van zijn grootvader waar de hele familie bij elkaar was. Opa weigerde de deur open te doen, maar de coupplegers forceerden hun weg naar binnen. In paniek rende de veertienjarige Giorgos, geweer in de handen, achter zijn vader aan het dak op. Nadat ze totaal omsingeld waren, verborg hij net op tijd het wapen. Een soldaat hield een machinegeweer tegen zijn keel en schreeuwde: ‘Waar is je vader!’ Andreas gaf zich onmiddellijk over. Giorgos moest toezien hoe zijn vader door soldatenlaarzen geschopt en met geweerkolven geslagen in een vrachtwagen werd afgevoerd. ‘Dat is het moment geweest waarop Giorgos van een extrovert iemand in een introvert iemand is veranderd,’ zei zijn broer Nikos (53), oud-econoom bij de Wereldbank en nu schrijver, in een recent interview. ‘Het heeft h\u00e9\u00e9l lang geduurd voor mijn broer dit trauma heeft kunnen verwerken. Sindsdien is hij een stuk stiller.’<\/p>\n

Op de vraag waarom Giorgos na zijn studies sociologie aan het prestigieuze Amherst College en de London School of Economics in godsnaam de politiek in is gegaan, zei hij zelf ooit: ‘Mijn vader zat twee keer in de gevangenis omdat hij tegen de dictatuur streed, mijn grootvader zes keer, beiden zijn verschillende keren verbannen. Mijn pa is bijna ge\u00ebxecuteerd alleen maar omdat hij voor de democratie vocht. Het is gewoon een deel van onze familietraditie.’<\/p>\n

Hechte familiebanden en krachtige tradities zijn zo oer-Grieks als ouzo, maar hier tonen zich ook onmiskenbaar het calvinisme en plichtsbesef dat Giorgos moet hebben opgepikt in het sombere Zweden en het nijvere Minnesota.<\/p>\n

Nadat hij twee verkiezingen had verloren, leek in oktober 2009 eindelijk het moment aangebroken dat de man die de Papandreou-dynastie voortzet zich kon laten gelden. Maar eigenlijk ging alles vanaf het eerste moment mis. Giorgos Papandreou had grote plannen met Griekenland maar verkeek zich op de omvang van de puinhoop die zijn conservatieve voorgangers hadden achtergelaten. In een orgie van corruptie en vriendjespolitiek was de staatsschuld in vijf jaar verdubbeld. De kersverse premier ging ontsteld aan de slag. Niet lang na zijn inauguratie liet Giorgos de wereld in een vlaag van eerlijkheid weten dat Griekenland ‘een zinkend schip was’ en gefraudeerd had wat betreft de staatsschuld. Een magistrale blunder. Het woord ‘fraude’ was vanaf dat moment gekoppeld aan zijn land en niet aan zijn corrupte voorgangers, het vertrouwen in de Griekse economie verdampte, speculanten roken bloed.<\/p>\n

Toch ging Papandreou door met zijn bij de verkiezingen gepresenteerde hervormingsplannen: alle dienstauto’s moesten hybride worden, ministeries hervormd, afdelingen opgeheven en er moesten meer vrouwen bij de overheid gaan werken. Prachtige plannen, maar de auto’s zijn er nooit gekomen, de dames zijn bijna allemaal weer ontslagen en de bestuurlijke hervormingen? Die zijn uitgelopen op een chaos.<\/p>\n

In de tussentijd verloor Griekenland zijn kredietwaardigheid. De overdonderde premier moest aankloppen bij Brussel. Voor hij het wist was hij een speelbal in de handen van de Europese Unie en het Internationaal Monetair Fonds die de sociaal-democratische premier een nooit eerder vertoond hardvochtig neo-liberaal hervormingspakket oplegde. Sindsdien is zijn populariteit in eigen land dramatisch afgenomen. Contact met de PASOK-fractie heeft hij nauwelijks meer, hij regeert met een kleine kring vertrouwelingen. In de ogen van zijn eigen achterban, vooral die van de almachtige vakbonden, is hij nu een verrader, een slapjanus, een ‘vaderskindje’ die zijn oren laat hangen naar ‘de neo-liberalen’ in Brussel. Mensen als nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz en fractievoorzitter van de Groenen in het Europarlement Daniel Cohn Bendit waarschuwen dat de Griekse middenklasse dreigt te verdwijnen nu het land in een duizelingwekkende recessie wordt geduwd. Maar de Griekse premier heeft geen andere keuze. De sociaal-democraat wordt door omstandigheden gedwongen keiharde maatregelen te nemen die hij zelf niet onderschrijft.<\/p>\n

Papandreou is als een ridder in een Griekse tragedie. Hij mag hopen dat de rest van Europa hem onvoorwaardelijk steunt in plaats van hem in de hoek te zetten, en dat Brussel inziet dat de hervormingen simpelweg niet zo snel kunnen gaan als nu van de eenzame premier wordt verwacht. Want ondanks alle kritiek is \u00e9\u00e9n ding zeker: de Griekse regering boekt w\u00e9l resultaten. De export is gegroeid met 32 procent, de economie groeide met 0,8 procent. Er wordt jacht gemaakt op fraudeurs. Het staatsapparaat wordt – met vallen en opstaan – hervormd. Vrije beroepen zijn opengesteld. Het pensioen- en verzekeringsstelsel is hervormd. En er is een begin gemaakt met de hervormingen van de bureaucratie en het terugdringen van de verstikkende regelgeving. De zwaksten van de Griekse samenleving betalen op dit moment het leeuwendeel van de rekening, een onrecht waar Papandreou zelf iedere dag mee worstelt.<\/p>\n

En er is \u00e9\u00e9n ding dat Duitse, Nederlandse en andere Europese lidstaten zich moeten realiseren: er is op dit moment geen alternatief voor Papandreou en PASOK. Want alle zakkenvullers, dieven en corruptelingen die zich de afgelopen jaren het meeste hebben verrijkt, zitten bij de conservatieve Nea Democratia, die andere grote partij die nu in de oppositie zit. Nikos Papandreou weet zeker dat zijn broer Griekenland door de storm kan leiden, zei hij onlangs in The New York Times. ‘Giorgos zal niet zwichten en zich aan de afspraken houden.’<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Premier Giorgos Papandreou weet zeker dat hij een eind kan maken aan corruptie en cli\u00ebntelisme. Portret van een idealist.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":265146,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-63361","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"author_name":"Ingeborg Beugel","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/63361","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=63361"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/63361\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Ingeborg Beugel","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media\/265146"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=63361"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=63361"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}