Ik stel me zo voor dat centrale bankiers behoorlijk zelfvoldaan de zomervakantie ingaan. Immers, de inflatie daalt. Hun belangrijkste doel, prijsstabiliteit, lijkt binnen handbereik zonder de verwachte diepe recessie. Als teken van dat zelfvertrouwen hebben de Europese monetaire beleidsmakers de beleidsrente afgelopen maand voor het eerst omlaag gebracht. Voor centrale bankiers toch wel het bewijs dat ze hun werk enigszins succesvol hebben gedaan.<\/p>\n
Toch vraag ik me af of centrale bankiers dit succes kunnen claimen. De verwachte effecten van hun beleid waren immers nauwelijks zichtbaar. Twee jaar geleden, bij het begin van de renteverhogingen, schetsten ze duidelijke verwachtingen: hogere rentes zouden de vraag in de economie afremmen, wat zou leiden tot hogere werkloosheid en gematigde lonen. Het ging over de \u2018opofferingsratio\u2019: hoeveel mensen werkloos moesten worden om de inflatie te verslaan. Want hogere werkloosheid zou de loon-prijsspiraal voorkomen en prijsstabiliteit waarborgen. Ook zouden hogere rentes zorgen voor een correctie van vermogenstitelprijzen, vooral huizenprijzen, omdat hypotheken duurder zouden worden.<\/p>\n
In werkelijkheid gebeurde het tegenovergestelde. De werkloosheid in Europa is historisch laag en bleef ondanks matige economische groei stabiel. Bovendien zijn de huizenprijzen, vooral in Nederland, opnieuw gestegen tot recordhoogte.<\/p>\n
Monetaire beleidsmakers zouden veel meer aan de tand moeten worden gevoeld of de forse renteverhogingen wel nodig waren \u2013 net als het extreem ruime monetaire beleid voor die tijd.<\/p><\/blockquote>\n
Centrale bankiers hebben hierop twee verdedigingslinies. De eerste is de \u2018als-dan\u2019-verdediging: zonder renteverhogingen zou de inflatie nog hardnekkiger zijn geweest. Dit is mogelijk, maar er zijn twee problemen met deze redenering: de werkloosheid had dan nog lager moeten zijn, wat nagenoeg onmogelijk is, en de vraag in bijvoorbeeld de huizenmarkt is niet afgenomen. De rente-ongevoeligheid van de economie lijkt groter dan verwacht. Het goede nieuws voor de gewone man hierbij: de verwachte \u2018opoffering\u2019 was aanmerkelijk lager.<\/p>\n
De tweede verdediging is het \u2018doordat-zijn\u2019: doordat centrale banken stevig optraden, zijn de inflatieverwachtingen stabiel gebleven. Consistent beleid kan inderdaad vertrouwen wekken, maar waarom lukte het dan niet om in de periode voor de grote prijsstijgingen de inflatieverwachtingen omhoog te brengen met extreem ruim monetair beleid? Wellicht voelde de gemiddelde burger aan dat de prijsstijgingen voortkwamen uit externe schokken, zoals de oplevende vraag na corona en de oorlog in Oekra\u00efne, en dat deze vanzelf zouden verdwijnen.<\/p>\n
Ook dat is een redenering waarvan ik niet zeker weet of die klopt. Maar de correlatie tussen de rentestand en inflatieontwikkeling interpreteren als een oorzakelijk verband, is net zo goed een wiebelige redenering.<\/p>\n
Juist omdat het verband tussen monetair beleid en de effecten op prijsstabiliteit zo onduidelijk zijn, is het raar dat er nauwelijks een gesprek over wordt gevoerd. Dit technocratische beleid heeft namelijk wel aanzienlijke effecten op de economie, op het leven van de gewone burger. Wellicht een nog groter effect dan het beleid van gekozen politici. Zo leidde het extreem ruim beleid tot financi\u00eble bubbels, waarvan vooral de welgestelden profiteerden. Vastgoed- en beurskoersen stegen doordat veel geld op zoek ging naar rendement, zonder veranderingen in de re\u00eble economie. De sterke rentestijgingen van de afgelopen twee jaar maakten bijvoorbeeld investeringen met een lange terugverdientijd, zoals hernieuwbare energieprojecten, minder aantrekkelijk.<\/p>\n
Monetaire beleidsmakers zouden veel meer aan de tand moeten worden gevoeld of de forse renteverhogingen wel nodig waren \u2013 net als het extreem ruime monetaire beleid voor die tijd. Wellicht is de conclusie dat monetair beleid per definitie minder effectief is dan centrale bankiers doen voorkomen. Ik mag hopen dat centrale bankiers dit rustig gaan overdenken tijdens hun zomervakantie. Hopelijk krijgen we dan overtuigendere antwoorden of het nu centrale bankbeleid is geweest dat de inflatie heeft doen dalen, of gewoon een economisch proces.<\/p>\n
\nVRIJ NEDERLAND VERNIEUWT<\/h5>\n