\u2018Als je kinderen vraagt wat ze zouden stemmen, zie je nu nog dezelfde polarisatie als bij volwassenen. Vraag je wat ze belangrijk vinden in het leven, liggen hun dromen, wensen en ideee\u0308n veel dichter bij elkaar\u2019<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/blockquote>\n
Kalverboer is van de daad bij het woord voegen. Of eigenlijk van het woord bij het woord, want gesprekken voeren met kinderen \u2013 in plaats van over hen, zoals veel te vaak gebeurt \u2013 ziet ze als haar belangrijkste taak als Kinderombudsvrouw: als je niet weet wat ze bezighoudt, kun je hun belangen niet behoorlijk behartigen. Praten met kinderen, honderden kinderen, deed ze eind jaren negentig al als hoofd pedagogisch beleid en behandeling in de Groningse justitie\u0308le jeugdinrichting Het Poortje (inmiddels gesloten) en later als hoogleraar orthopedagogiek en recht, een leerstoel die ze onder meer inzette om de positie van vluchtelingenkinderen te verbeteren via het vreemdelingenrecht.<\/p>\n
De vragenlijst die ze destijds maakte voor advocaten, met als doel de ontwikkeling van kinderen mee te nemen in hun pleidooien voor asieltoekenning, verhuisde mee naar haar huidige ambt waar hij werd omgebouwd tot een self-reportlijst over kwaliteit van leven waar alle kinderen in Nederland iets aan kunnen hebben. De vragen zijn invoelend en to the point<\/em>: is er thuis genoeg te eten, woon je in een huis waar je je prettig voelt, zijn je ouders in je gei\u0308nteresseerd, kun je ontplooien wat je leuk vindt om te doen, heb je vrienden die jou kunnen helpen en jij hen, ga je naar een school die bij je past \u2013 en zo nog acht.<\/p>\n Door deze vragen in allerlei onderzoeken steeds opnieuw te stellen aan kinderen uit alle hoeken van de samenleving kwam Kalverboer de afgelopen jaren te weten dat zij over het algemeen bar weinig vertrouwen meer hebben in volwassenen. \u2018Ik vond het schokkend toen ik ze dat in ons onderzoek van 2022 voor het eerst hoorde zeggen. De meesten hadden het dan niet zozeer over hun ouders of leerkracht, maar meer over abstracte volwassenen met wie ze soms zijdelings, soms direct te maken krijgen in hun dagelijks bestaan, live of in de media.\u2019<\/p>\n De overheid eigenlijk?<\/em><\/p>\n \u2018Ook, ja. Kinderen zien daar overal volwassenen die niet hun best doen problemen op te lossen, maar ze vooral gebruiken en groter maken voor eigen gewin of om een ander dwars te zitten. Volwassenen geven niet meer het goede voorbeeld, zeiden kinderen. Of: volwassenen doen veel dingen waar wij niets van kunnen leren. Zowel op wereldniveau \u2013 klimaat, oorlog, biodiversiteit, vluchtelingen \u2013 als in hun eigen leefomgeving: leerkrachtentekort, discriminatie met als gevolg bijvoorbeeld de toeslagenaffaire, huisvesting, armoede. En terwijl ze geen invloed hebben, zitten ze wel met de gebakken peren, dat hebben kinderen pijnlijk goed in de gaten.<\/span><\/p>\n Op de vraag wat ze zouden doen als zij Kinderombudsvrouw\/ man waren \u2013 een vraag die we in onze onderzoeken altijd stellen \u2013 gaven kinderen in datzelfde onderzoek voor het eerst als antwoord dat ze iets aan zichzelf zouden veranderen. Vroegen we daarop door, werd al snel duidelijk dat die antwoorden samenhingen met het gebrek aan vertrouwen in volwassenen: als zij niets doen, moet ik zelf aan de slag, en wat voor iemand moet ik dan zijn. Dat kun je zien als een aanzet tot activisme, maar het zegt mij vooral iets over hun mentale worstelingen. Ze hebben het idee dat ze tekortschieten en leggen het probleem bij zichzelf neer.\u2019<\/p>\n Tot ze oud genoeg zijn om een proteststem uit te brengen.<\/em><\/p>\n \u2018Dat hoeft natuurlijk niet per se slecht uit te pakken, maar hoe dan ook moeten we in het belang van een solide samenleving, nu en in de toekomst, voorkomen dat kinderen verbitterd raken. Daarom komen wij, het instituut Kinderombudsman, komend najaar met een kinderrechtentoets waarmee we wetgeving en beleid kunnen toetsen aan het Kinderrechtenverdrag van de Verenigde Naties. Daarom moeten we het welzijn van kinderen grondiger onderzoeken, bijvoorbeeld door bij nieuwe regelgeving het effect op hun leven standaard mee te nemen. Ook bestaande wetten en regels moeten we tegen het licht houden: wat is het doel van een wet? Welke kinderen treft hij? Zijn er groepen kinderen voor wie iets juist negatief uitpakt terwijl we het goed bedoelen? Als we de kinderrechtentoets elke keer van tevoren doen, kunnen we ervan uitgaan dat die doorwerkt in individuele besluiten, en da\u0301t gaan kinderen merken. Langzaam maar zeker zal hun vertrouwen dan weer groeien, is mijn hoop.\u2019<\/p>\n \u2018De manier om binnen het politieke krachtenveld gezag te krijgen en te behouden als Ombudsvrouw is keer op keer laten zien dat wij een apolitiek orgaan zijn.\u2019<\/p><\/blockquote>\n Hoe ziet dat eruit in het echt?<\/em><\/p>\n \u2018Een positief stemmend voorbeeld is de rechter die onlangs besloot dat een vrouw niet door een woningcorporatie uit haar huis mocht worden gezet omdat dat tegen de belangen ingaat van haar twee kinderen van 1 en 4 jaar oud. De rechter verwees in het vonnis naar een rapport van ons waarin wij concluderen dat de overheid te weinig doet om huisuitzettingen te voorkomen, met het oog op kinderen die daarbij zijn betrokken. En deze rechter is niet de enige. Ik zeg vaak: je hebt pas invloed als jij niet meer de enige bent die het zegt, maar anderen jouw woorden herhalen.<\/p>\n Een ander mooi voorbeeld is de groeiende aandacht voor kinderen met een ouder in detentie. In 2017 rapporteerden wij daarover aan de hand van gesprekken met kinderen die in zo\u2019n situatie zitten of zaten. We maakten een tijdlijn met ze, van de aanhouding \u2013 waar ze vaak getuige van zijn \u2013 tot de vrijlating en de reclasseringstijd. Bij elke gebeurtenis op de tijdlijn stelden we de vraag hoe zij het hadden gewild. Met andere woorden: hoe maken we samen, met inspraak van kinderen zelf, het beleid rond detentie van ouders kinderrechtenproof? Het rapport leidde ertoe dat meer detentiecentra nu een vadervleugel hebben, waar ouders \u2013 meestal vaders \u2013 kunnen werken aan de band met hun kinderen. Ook vroeg een directeur wat hij kon doen aan het interieur om kinderen zich meer op hun gemak te laten voelen. Dat zijn succesnummers voor ons: concrete maatregelen die zichtbaar bijdragen aan het welzijn van minderjarige burgers. Dat is wat ik wil.\u2019<\/p>\n Wat is de invloed van het politieke klimaat op uw werk?<\/em><\/p>\n \u2018Dat heeft me nog nooit in de weg gezeten. En ook nu zie ik daar nog geen tekenen van. Toen de Kamer in 2016 besliste over mijn aanstelling onthield de PVV-fractie zich van stemming. Waarschijnlijk omdat ik als hoogleraar iets probeerde te doen voor de kinderen van asielzoekers. Terwijl ik dacht en weet: PVV-kiezers zijn bij uitstek mensen met kinderen voor wie ik ook iets kan betekenen. Maar nu, acht jaar later, zijn het PVV\u2019ers die vragen stellen aan de minister van Onderwijs over de enorme toename van het aantal thuiszittende leerplichtige jongeren, met verwijzing naar de alarmerende brief die ik schreef. De manier om binnen het politieke krachtenveld gezag te krijgen en te behouden als Ombudsvrouw is keer op keer laten zien dat wij een apolitiek orgaan zijn. Het enige wat wij voorop stellen zijn kinderrechten en dat doen we voor elk kind. Mijn boodschap is consistent sinds de dag dat ik aantrad: als je iets besluit, moet je kinderen erin betrekken, want zij zijn de samenleving van morgen. Je kunt zo onverstandig zijn dat te negeren, maar het zal je niet lukken er een speld tussen te krijgen, van welke partij je ook bent.\u2019<\/p>\n Ziet u de polarisatie onder volwassenen ook terug bij kinderen? PVV-jeugd versus Groen Links\/PvdA-kinderen?<\/em><\/p>\n \u2018Vorig jaar sprak ik op een grote agrarische school met kinderen die boer willen worden. Als ze mochten stemmen, kozen ze voor BBB. Massaal. Of voor de PVV. Omdat ze boos zijn over de manier waarop hun ouders zijn behandeld door het systeem: gemangeld door banken die aandrongen op schaalvergroting, machteloos in de handen van de veevoerindustrie, niet gekend in onteigeningsbesluiten. Toen ik vervolgens vroeg wat voor bedrijf zij zelf willen, zeiden ze allemaal: een circulaire boerderij met maximaal honderd koeien, ik wil van de tussenhandel af en de macht van de veevoerindustrie moet stoppen. Een winkeltje aan huis waar ze zonder bureaucratisch gedoe hun zelf verbouwde spulletjes kunnen verkopen, willen ze ook graag. Met andere woorden: geen enkel kind wil dat de natuur kapotgaat, leerlingen van een agrarische school evenmin als kinderen die meelopen in de klimaatmars. Dus ja, als je kinderen vraagt wat ze zouden stemmen, zie je nu nog dezelfde polarisatie als bij volwassenen. Vraag je wat ze belangrijk vinden in het leven, liggen hun dromen, wensen en ideee\u0308n veel dichter bij elkaar. Ik zou niet zeggen progressief, want dan stop je ze weer in een politieke stroming, maar gericht op de waarden waar wij hier ook op hameren: echte aandacht, kwaliteit van leven.\u2019<\/p>\n De laatste Jeugdmonitor van het CBS liet afnemend welzijn van kinderen en jongeren zien. Ze voelen zich vaak onzeker, angstig, neerslachtig, eenzaam. De rookvrije generatie is ook ver te zoeken.Tegelijkertijd geven ze hun leven een prima cijfer, gemiddeld tegen de acht.<\/em><\/p>\n \u2018Uit de gesprekken die wij met ze voeren blijkt al jaren dat het met de meeste kinderen in Nederland goed gaat, maar dat hun mentale problemen groot zijn \u2013 ook onder kinderen die hun leven een acht of een negen geven. In 2016 zeiden ze al massaal: doe iets aan onze stress. Helaas is hun wereld sindsdien alleen maar onrustiger en stressvoller geworden. Ik pik ongelooflijk veel stress op, zowel bij kinderen geboren met een zilveren lepel in de mond als bij kinderen uit een kansarm milieu. De ene groep wordt opgejaagd, gecontroleerd en moet zich het snot voor de ogen presteren. Het constante in de smaak moeten vallen op social media en achter influencers aanhollen levert ook veel stress op. Ik merk dat ze de lat waanzinnig hoog leggen. Elfjarige meisjes vertellen mij dat ze \u2018de beste versie van zichzelf\u2019 willen zijn. Als ik dan zeg dat ze dat allang zijn, kijken ze me aan alsof ze het voor het eerst horen.<\/p>\n In de groep die lijdt onder kansenongelijkheid kreeg ik door gesprekken over kwaliteit van leven een enorme eyeopener over kinderarmoede. Ik had gedacht dat kinderen vooral zouden zeggen dat er van alles mis is met basale levensbehoeften: eten, drinken, een fiets, een telefoon. Daar kwamen ze ook wel mee, maar veel vaker zeiden dat ze het thuis niet leuk is, dat ze stress hebben op school en dat er in hun omgeving weinig of geen mensen zijn op wie ze kunnen terugvallen. Echte aandacht. Dat antwoordden de meeste kinderen toen ik in 2016 vroeg wat ze het allerbelangrijkste vinden. En nog steeds is het de strekking van hun woorden.\u2019<\/p>\n \u2018Niemand die de moeite neemt met hen te praten \u2013 dat is de boodschap die ik het vaakst meekrijg van kinderen\u2019<\/p><\/blockquote>\n Wat had u gezegd als iemand u als kind had gevraagd: wat zou je doen als je de Kinderombudsvrouw was?<\/em><\/p>\n \u2018Ik denk dat ik over pesten was begonnen. Daar maakte ik me druk over. Bij mij op de basisschool werden altijd leerlingen gepest. Ik ving ze op, bijvoorbeeld door tijdens tweelingtikkertje als enige wel de hand vast te pakken van een jongetje met wratten, maar stevig ingaan tegen de pestkoppen deed ik niet. Een van hen was mijn beste vriendinnetje. Ik vond haar leuk, maar ik was ook bang voor haar. Als ik was opgekomen voor de gepesten had ze zich tegen mij gekeerd. Bewustzijn van de grenzen waarbinnen verzet wel of niet effectief is, dat heb ik altijd wel gehad. Dat ik niet meer deed, heeft me lang dwarsgezeten. Het onderzoek naar pesten dat ik wilde als Ombudsvrouw is terug te voeren op wat ik zag gebeuren als kind.<\/p>\n We krijgen natuurlijk allemaal veel mee uit onze jeugd en uit die van onze ouders. Als ik met kinderen praat over stress, denk ik ook aan mijn moeder. Zij groeide op in een arm boerengezin in Friesland. Zij deed goed haar best op school omdat ze graag wilde studeren, maar haar boeken waren vierdehands en daardoor had ze nooit de goede druk. Ze heeft me vaak verteld hoeveel stress ze had omdat haar pagina\u2019s niet gelijk liepen met die van de andere kinderen. Het leidde ertoe dat ze haar middelbare school niet kon afmaken. Puur door kansenongelijkheid. Alleen bestond dat woord toen nog niet. Dat mijn moeder onderschat is als jong meisje, speelt mee in de bevlogenheid waarmee ik opkom voor kinderen.\u2019<\/p>\n Ze laat op haar telefoon een foto zien van een schilderij dat op kantoor in Den Haag hangt, gemaakt door een meisje gevlucht uit Afghanistan. \u2018Het is een abstract zelfportret. Haar hoofd is een kooi en daar zit zij in. Dit is het grote, zwarte gat waarin ze verdwijnt. Het meisje kwam het me zelf brengen nadat ze te horen kreeg dat ze terug moest naar Afghanistan. Alleen maar huilen. Naar school wilde ze niet meer, zei ze, want wat had het voor zin? In Afghanistan zou ze als meisje toch niets meer mogen. Ik kon weinig anders doen dan haar moed inspreken, en daar voelde ik me slecht over.<\/p>\n Een jaar later kreeg ik een uitnodiging voor een feestje. Ze had toch een verblijfsvergunning gekregen. Waarom mocht ik komen, vroeg ik haar tijdens het feestje, ik heb weinig voor je kunnen doen. Jawel, antwoordde ze, u was de eerste die naar me luisterde. Niemand die de moeite neemt met hen te praten \u2013 dat is de boodschap die ik het vaakst meekrijg van kinderen. Ik hoor het van bevoorrechte kinderen met een overvolle agenda en ik hoor het van vluchtelingenkinderen. En ik vermoed dat de buurtkinderen die eerste rij zaten tijdens de ont- ruiming van het studentenprotest er ook wel wat over te zeggen hebben.\u2019<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Margrite-Kalverboer-8495_preview-640x896.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Margrite-Kalverboer-8788_preview-640x896.jpg\")
<\/p>\nVRIJ NEDERLAND VERNIEUWT<\/h5>\n