{"id":587933,"date":"2004-06-30T05:00:12","date_gmt":"2004-06-30T03:00:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=587933"},"modified":"2024-06-25T16:25:51","modified_gmt":"2024-06-25T14:25:51","slug":"broeders-van-de-blauwe-nikes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/broeders-van-de-blauwe-nikes\/","title":{"rendered":"Broeders van de blauwe Nikes"},"content":{"rendered":"
proloog<\/h5>\n

Op een tafeltje in het midden van de kelder staat een naaimachine. Voor de tafel een houten stoel. Op de stoel een jonge vrouw. De leeftijd van een studente. Haar spijkerbroek en shirt zitten onder de vlekken. Gras, modder. Kots en bloed. Om haar heen hangt een sterke lucht van bier en bessenjenever.
\nDe jonge vrouw wankelt. Ze heeft dagen niet geslapen. Ze tijgerde door het gras, ze waadde door vies water. Ze dronk haar eigen urine.
\nEn nu zit ze aan een tafeltje in een schemerige ruimte voor een naaimachine.
\nIn de kamer is nog een vrouw, een blonde. Ouder. De blonde zegt: \u2018Welke eerst?\u2019
\nDe jonge vrouw kijkt op. Ze begrijpt de vraag niet.
\n\u2018Welke vinger eerst?\u2019
\nWeer geen reactie.
\nDe blonde zegt: \u2018Wijsvinger?\u2019
\nDe jonge vrouw op de stoel krimpt ineen. Ze wil haar hoofd schudden maar kan zich niet
\nbewegen.
\n\u2018Leg hem maar op het metalen plaatje.\u2019
\nAan de rechterkant van de naaimachine zweeft boven een metalen plaatje de naald.
\nDe jonge vrouw rilt weer. Ze vouwt haar handen in elkaar voor haar buik.
\n\u2018Of moet je weer nadenken in de kuil, buiten?\u2019
\n\u2018Nee.\u2019
\n\u2018Op het metalen plaatje dus. Wijsvinger. Maakt niet uit van welke hand.\u2019
\nDe jonge vrouw lijkt bevroren.
\n\u2018Breng haar terug.\u2019
\nDe jonge vrouw laat een hand loskomen tussen haar dijen vandaan. Langzaam beweegt ze de hand naar de tafel. Dan legt ze hem op de rand van de naaimachine.
\n\u2018Op het plaatje.\u2019
\nDaarop schuift ze haar hand op het koude metaal.
\n\u2018Je voet,\u2019 zegt de andere vrouw. Haar stem is duidelijk, en nog steeds vrij zacht.
\nEven laat ze haar blik langs de rand van de tafel gaan. Op de vloer staat het pedaal. Ze zet haar blote rechtervoet erop.
\nZe ademt iets rustiger, alsof de focus die zich even van haar hand naar haar voet verplaatste, haar weer laat ademen.
\nDe blonde zegt: \u2018Toe maar.\u2019
\nDe blonde vrouw is alleen nog een stem. De kelder bestaat alleen nog maar uit de ruimte tussen de naald en de nagel van haar wijsvinger. De lucht lijkt geen zuurstof te bevatten. Het suist in haar hoofd. Ze weet wat er gaat gebeuren. Haar vinger is niet haar vinger. Ze is moe en moet bijna overgeven, en ze schudt haar hoofd.
\n\u2018Nu.\u2019
\nDan richt ze haar ijzige blik op de vrouw voor haar en drukt met haar voet op het pedaal.<\/p>\n<\/span>Bestel 'm hier<\/span>Dit verhaal komt uit de 45ste Detective en Thrillergids! Heb jij hem al in huis?<\/span>14 april 2024<\/span><\/span><\/a>\n

1. bobbie<\/h5>\n

Als je afgelegen woont, zonder televisie, internet en kranten, moet je het geluk hebben dat er soms nog wat informatie tot je komt. Mijn oude vriend Niek bracht me het nieuws van haar dood. Ik zei hem dat ik geen contact met haar had. Dat wist hij al. Hij zei: \u2018Familie blijft familie.\u2019
\nLater bracht hij me het nieuws van de veroordeling. Gerechtigheid voor mijn dochter Laurien.
\nNiek en ik stapten in 2004 samen op het vliegtuig, in Soesterberg, een B8. Bijna drie maanden hadden we gewacht op ons vertrek, relatief kort, want later hoorden we van andere veteranen dat die soms een jaar op uitzending moesten wachten, naar Cyprus of Libanon of Mali. In 2004 was er haast. In 2004 ging alles verkeerd, maar dat wisten mijn jongens en ik toen nog niet.
\nNiek en ik liepen naast elkaar de trap op. We hielden allebei van U2, de muziek uit onze jeugd. I will follow<\/em>. We zaten naast elkaar tegen de wand van het gecamoufleerde legervliegtuig, dat half afgewerkt leek, groen, schutkleuren zelfs aan de binnenkant.
\nHet vliegtuig bromde over Duitsland, over Polen, naar Vilnius. Achtung baby<\/em>. Niek kende de naam Litouwen van het rijtje op school bij topografie: Estland, Letland, Litouwen, van boven naar onder. Ook de hoofdsteden kende hij nog uit zijn hoofd, en Vilnius was de laatste in dat rijtje en lag op slechts vijfentwintig kilometer van de vijandelijke grens. Een smalle, kwetsbare zone waar ons peloton voor werd ingezet.
\nIk liet Niek een paar schoenen zien in de kleinst mogelijke maat. Blauwe Nikes. Ik had een film gezien over een rugbyteam dat in de Andes op een berg strandde en daar 72 dagen moest blijven voordat ze gered werden. De jongen die in acht dagen de bergen over liep kwam terug in een heli en hield in de deuropening een van de schoentjes omhoog. Het andere schoentje had hij aan zijn beste vriend gegeven, beneden. Beide jongens lachten, in de film.
\nIk gaf Niek de linkerschoen en zei: \u2018Dit paar schoenen zal uit elkaar gaan, maar altijd herenigd worden.\u2019
\nHeel zachtjes hoorde ik: Is it getting better? <\/em>Or do you feel the same?<\/em>,<\/em> want die schoentjes werden als paar weer \u00e9\u00e9n.
\nOne love, one life<\/em>.
\nIk kreeg gelijk.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

2. ellie-may<\/h5>\n

Op de eerste dag van de ontgroening, in het jaar dat Anna Tinder ontdekte, kwam ons trotse dispuut B\u00fari al in de publiciteit. Er was iets met kratten bier jatten. Anna was toen al waardeloos, want zij moest het buiten de krant zien te houden. Tinder was meer haar ding. Ze was echt hooked.
\nAlle meisjes droegen een jasje van B\u00fari, dat was de eerste link. B\u00fari is de tweede reus uit de Noordse mythologie, door een koe uit de ijsmassa gelikt, en nu neergestreken in Utrecht.
\nBij de uitvaart huilden deze meisjes tranen met tuiten, ik zie ze nog voor me. De moeder van Laurien kon geen traan laten. In haar toespraak richtte ze zich specifiek tot de groep studenten, in dezelfde jasjes: \u2018Zodra duidelijk is wat hier precies gebeurd is zal degene die daar verantwoordelijk voor is haar straf niet ontlopen.\u2019
\nBij die woorden keek ze naar mij. Naar de voorzitter. De boosdoener, de dader, het blonde kwaad met mascara en lippenstift.
\nIk erkende dat we misschien wel te ver waren gegaan, vooral wat betreft die kuil, maar voor die kuil kwam B\u00fari al in het nieuws vanwege rumoer bij de drankwinkel. Daar heb je niemand meer over gehoord. Ook niet de politie die veel te hardhandig was.
\nDie kuil was een ander verhaal. Het was een koude augustusnacht. De temperatuur \u2019s nachts lag onder de tien graden en het regende onafgebroken. Aan de andere kant, zo bracht mijn advocaat terecht in toen de zaak begon, de ouderejaars van B\u00fari voerden dit type rituelen al jaren uit, sterker nog, ik had het zelf ook doorstaan in 2021, en het had vrijwel alle meisjes binnen de vereniging sterker gemaakt, weerbaar, hard. We werden er \u00e9\u00e9n familie van, daar was het voor.
\nMaar niet iedereen kon hier dus tegen.
\nDat waren de woorden waar de advocaat van Laurien zich in vastgebeten had: \u2018Niet iedereen kon hier dus tegen.\u2019
\nTwee weken na dat akkefietje bij de Gall & Gall aan de Voorstraat sprong Laurien van de Neudeflat.
\nDe moeder van Anna was mijn advocaat. Ze verprutste het.
\nIk ga naar buiten nu. Luchten. Dat mag soms hier.<\/p>\n

3. niek<\/h5>\n

Ik belde de advocaat, de moeder van een van die meisjes van dat dispuut. Dat wist ik van de nieuwsberichten. Ik zei dat ik nieuwe informatie had over de zaak.
\nZe zei dat de zaak gesloten was.
\nDat wist ik, maar ik had informatie over de vader van het slachtoffer. Ik was met hem op missie in Litouwen.
\n\u2018Ik heb tijdens het proces geen vader gezien,\u2019 zei ze.
\n\u2018Dat kan kloppen,\u2019 zei ik. \u2018Hij is inmiddels vrouw geworden.\u2019
\nDaarmee was haar interesse gewekt.
\nIk vertelde haar de tijdlijn. Litouwen. Januari 2004. Dat was de hel. Daarna is haar vader een beetje van het padje geraakt.
\nDat zei ik om het wat aan te dikken.
\nZijn dochter was toen nog heel klein, zij belandde in de transitie van haar vader, wat een scheiding veroorzaakte. Zijn ex kon het niet verkroppen dat haar man haar een ander geslacht aannam, ze wilde ook niet dat hun dochter hiermee geconfronteerd zou worden. Ze verbrak ieder contact, en man of vrouw, Bob bleef vechten voor zijn ouderschap, ook toen hij eenmaal Bobbie was geworden.
\nDie problemen van Laurien zijn in de zaak niet aan bod gekomen, maar dit heeft vreselijk veel impact gehad op haar.
\nZe kreeg meerdere therapie\u00ebn en werd twee keer opgenomen, iets wat buiten het dossier gehouden is omdat er jaarlijks van alles speelde met studentenverenigingen in Amsterdam, Groningen en Nijmegen, en nu dus ook in Utrecht, en de landelijke aandacht van vooral televisie was niet gebaat bij een genuanceerd verhaal over \u00e9\u00e9n slachtoffer, wel in een veroordeling. Eindelijk een veroordeling.
\nDe advocaat zag kansen en wilde meer weten. Ze had de zaak eerder niet tot een goed einde gebracht en zocht herstel.
\nIk zocht haar twee dagen later op. Ze wist van de missie in Litouwen, van de dreiging aan de grens, van de maandenlange belegering, en dat het misging.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

4. bobbie<\/h5>\n

Ik wist dat ik een vrouw wilde worden toen ik With or Without You<\/em> hoorde. Die song gaat over een vrouw. On a bed of nails, she makes me wait<\/em>.
\nEen spijkerbed, zo voelde het na de missie steeds, alsof ik op een spijkerbed lag te wachten. Maar waarop?
\nDat vertelde ik Niek.
\nDie periode in het niemandsland in Litouwen was ingrijpend, en gaat nooit meer weg.
\nHet enige gebouw in die regio dat er solide uitzag was de offici\u00eble Staatsgrenswacht, het fort Padvarioniu van de Nationale Garde van Vilnius, gelegen net achter het dorpje Medininkai, vlakbij de grens. Where the streets have no name<\/em>. Dat was daar. Landweggetjes. We durfden er niet te bivakkeren uit angst voor een luchtaanval. Daarom koos ik voor een plek drie kilometer naar het noorden, grenspost 5258.
\nFataal.
\nEen spijkerbed. Ik wachtte op mezelf op een spijkerbed.
\nIk was niet een man die op een vrouw wachtte, ik wachtte op mezelf. Ik wilde die man van Litouwen niet meer zijn. Ik was<\/em> die vrouw.
\nWat ik eraan over heb gehouden is dat ik zelf in niemandsland ben gaan wonen aan de grens in Twente. Aan een weggetje waar verder zelfs nog geen postbode komt en waar verderop een houten slagboom staat, dat is de grens. Het hout is half opgevreten door de beestjes, maar het symbool is hetzelfde. Ik woon aan die grens, en eigenlijk woon ik aan mijn eigen grens.
\nIk had iemand vooruit moeten sturen. Er lagen mijnen. Overal lagen mijnen, maar als je verantwoordelijk bent moet je keuzes maken. Een of zes, en die keuzes maakte ik niet en dat pakte verkeerd uit.
\nMijn transitie was het passeren van die grens, naar rust.
\nIk ben zo blij dat ik het allemaal gedaan heb. Dat ik de man die ik was van me afgeschud heb.
\nDe beslissing nam veel tijd. De jongens pikten het goed op.<\/p>\n

5. ellie-may<\/h5>\n

Het regime is hier niet streng, zeggen ze. Nou, mensen die dat zeggen hebben nog nooit vastgezeten. Er is geen streng of minder streng, ze maken je kapot. Dat doen ze.
\nDie dag is het bewolkt en grijs, het lijkt een compleet sombere dag zoals alle dagen hier, maar er komt een bericht van een van de cipiers, een brief. Van mijn advocaat. Hij glimlacht als hij me de brief overhandigt, alsof hij al weet wat erin staat.
\nDe brief is een wonder. Een gelukje zoals ik de afgelopen twee jaar niet heb gehad. Zoals ik mijn hele leven niet toegeschoven heb gekregen. Dat bedoel ik.
\nDe zaak wordt heropend.
\nHet staat er in dikke blokletters. Midden op het papier. De brief is ondertekend door de moeder van Anna, en hoewel ik nog steeds geen hoge pet van haar op heb is de brief een kans, en ik weet \u00e9\u00e9n ding: iedere kans moet ik grijpen. Iedere kans. Ik moet hier weg.
\nIk denk terug aan de zaak, aan de zelfmoord van dat arme meisje. Ik was voorzitter, ik kreeg alles in mijn schoenen geschoven. De kranten hadden me al veel eerder veroordeeld. Op internet gingen mijn foto\u2019s van mijn Insta rond zonder zwarte balkjes, zoals het eigenlijk hoort. Ik was de dader, dat wist iedereen zeker.
\nIk was niet altijd even aardig tegen de meisjes die als bleke eerstejaars bij ons binnenkwamen, maar ik was tegen Laurien niet harder dan tegen anderen.
\nDie moeder van Anna zal wederom de verdediging op zich nemen. Ik weet het niet. Ik ben ook wel vervelend geweest tegen Anna, met haar Tinderdates.<\/p>\n

6. niek<\/h5>\n

Vanaf de publieke tribune luister ik naar het verhaal van haar advocaat. Knappe vrouw. Boven de veertig, maar goed opgedroogd. Op de tafel van haar tegenstander staat een foto van het meisje dat van de flat sprong. Ze heeft flink wat nieuwe informatie meegebracht die voor een heropening van de zaak heeft gezorgd, en de rechters lijken ge\u00efnteresseerd.
\nAllereerst een psychologisch rapport van Laurien van toen ze negen jaar was, en haar vader in transitie ging. Een fase die het meisje beter doorstond dan de tijd toen hij in Litouwen gelegerd was en het drama met de landmijn onder de truc zes mensenlevens kostte. Toen was haar vader van huis, nu was haar vader bij haar.
\nEen rapport van het begin van haar pubertijd schetst een ander beeld. Of, in haar eigen woorden: \u2018Papa kwam terug, maar ik raakte hem alsnog kwijt.\u2019
\nHet meisje dat veroordeeld is hoort het allemaal aan met gespitste oren. Je ziet haar denken: ze was al gek. Ik heb niks gedaan wat werkelijk buitensporig is en wat de emmer deed overlopen.
\nDe kuil wordt aangehaald, alsmede een aantal verhalen van jaargenootjes die ook dat jaar de ontgroening doorliepen. Het zijn nu zonder uitzondering normale studentes die soms gekke dingen doen en onzeker zijn, maar dat hoort erbij. Geen van hen is pati\u00ebnt bij een kliniek, laat staan su\u00efcidaal.
\nDe advocaat is fanatiek. Ze praat snel. Ze wil revanche.
\nEr wordt een brief van Bobbie voorgelezen, zoals hij tegenwoordig heet. Voor ons blijft het Bob, de man die tijdens die fatale missie de leiding had. Zo\u2019n groep vormt een hechte familie. Gebeurt er iets met een van ons, dan gebeurt het met ons allemaal.
\nAnd the battle\u2019s just begon<\/em>.
\nNaast me zitten Arno, KJ, Glen, Rolly, Walter en Ziggy. Die laatste knikt naar me als de uitspraak dichterbij komt en er een ontegenzeggelijk beeld geschetst wordt van een labiel meisje dat in haar ontgroening weliswaar getreiterd is, maar waar met terugwerkende kracht niet een leidinggevende verantwoordelijk voor gehouden mag worden.
\nWij weten wat verantwoordelijkheid is en wie dat kon nemen. Onze Bob. Hoe het ook uitpakte.
\nIn Litouwen was het Arno die vroeg: \u2018Hoe komen we hieruit?\u2019
\nWe zagen allemaal dat er maar \u00e9\u00e9n optie was: dwars door de hinderlaag, over die ene weg. We kenden de risico\u2019s, wij allemaal.<\/p>\n

epiloog<\/h5>\n

Ellie-May wordt diezelfde vrijdagochtend vrijgelaten. Ze staat de pers te woord. Het plein voor het gerechtshof ademt vreedzaam voorjaar. De lucht is blauw. Ellie-May zegt: \u2018Ik ben opgelucht.\u2019
\nIemand vraagt: is dit gerechtigheid?
\nEllie-May twijfelt. Ze weet inmiddels dat alles wat ze zegt breed uitgemeten wordt, dat alles wordt verdraaid.
\nZe zegt: \u2018Ik had steeds hoop op een goed einde.\u2019
\nDan stapt ze in een auto die al klaar staat. In de auto zitten haar advocaat, de moeder van Anna en haar beide ouders. De advocaat glundert. Ze zegt: \u2018Bingo.\u2019
\nDie avond eten ze met z\u2019n vieren in het ouderlijk huis aan de rand van Baarn. Haar vader heeft garnalen gebakken, met knoflook en rode peper. Haar lievelingseten. Hij zegt: \u2018In ieder leven gebeurt zoiets, ieder land kent zijn dwalingen. Op een goed einde.\u2019
\nDie avond brengt haar vader haar naar huis, in Utrecht. Haar kamer is aangehouden, de huur is automatisch doorbetaald. Haar ouders legden bij.
\nHij loopt met haar mee de trappen op, de tas met kleding die haar moeder gewassen heeft, in zijn hand. Ze nemen afscheid, ze is alleen, ze is weer vrij.
\nAls ze naar bed gaat en het lampje uitknipt denkt ze aan de tijd die achter haar ligt. Heel even denkt ze nog aan de kuil en de kou van die ontgroeningsdag. Ze had het zelf ook koud, maar daar hoorde je niemand over.
\nDie nacht wordt ze wakker van een geluid, een krakende traptrede. Ze komt langzaam overeind, de trede kraakt weer. En dan, als in een flits, staan er opeens vijf mannen in haar slaapkamer. Ze zijn de deur doorgevlogen, bijna zonder geluid te maken, met nachtkijkers op, handschoenen aan, gezichtsbedekking stevige schoenen, broeken met zakken.
\n\u2018Kom,\u2019 zegt de voorste.
\nEen ander trekt een jutezak over haar hoofd en in haar slaapshirt, met een opdruk van Nirvana, duwen ze haar de trap af, nog een trap en over de stoep naar een busje dat met draaiende motor klaarstaat.
\nIn het donker ligt ze op de koude metalen vloer van het busje. Twee mannen zitten naast haar op bankjes. Ze probeert de bochten en afslagen te tellen om te bedenken waar ze heengaat. Naar de stad, of toch naar het park aan de andere kant?
\nDan stopt de auto. Ellie-May wordt door de enige man die gesproken heeft gesommeerd op te staan en uit te stappen. Blote voeten op stenen, daarna gras. Ze voelt de modder tussen haar tenen.
\n\u2018Stap er maar in,\u2019 zegt een man.
\n58 uur later wordt ze naar een deur geleid. Een koude hal, maar de tegels voelen warm aan haar voeten. Dan een houten trap af.
\nEen stem zegt: \u2018Daar.\u2019
\nZe krijgt een stoel tegen haar knieholtes geschoven. Ze gaat zitten. Voor haar een tafel. De man trekt de kap van haar hoofd.
\n\u2018Ze is er,\u2019 zegt de man. Hij draagt een oude dienstoverall met stiksels op een van de borstzakken: Niek.
\nEen vrouw verschijnt aan de tafel. Althans, haar blonde haar doet vermoeden dat ze een vrouw is, maar als ze uit de schemering komt ziet Ellie-May dat ze een opvallend grote neus heeft, dat haar rechterwang getekend is, dat haar blik scherp en haar gelaat en schouders mannelijk zijn.
\nZe strijkt een blonde lok van haar lippen en wijst naar de tafel. Daar staat een naaimachine, die Ellie-May nu pas ziet.
\nDe blonde zegt: \u2018Welke vinger eerst?\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

proloog Op een tafeltje in het midden van de kelder staat een naaimachine. Voor de tafel een houten stoel. Op de stoel een jonge vrouw. De leeftijd van een studente. Haar spijkerbroek en shirt zitten onder de vlekken. Gras, modder. Kots en bloed. Om haar heen hangt een sterke lucht van bier en bessenjenever. De […]<\/p>\n","protected":false},"author":2850,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-587933","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-cultuur","article_type-dt-update"],"acf":[],"author_name":"Jan van Mersbergen","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/587933","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=587933"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/587933\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":589022,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/587933\/revisions\/589022"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Jan van Mersbergen","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/2850"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=587933"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=587933"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}