\u2018Het is een bel\u00e1chelijke vereenvoudiging van de werkelijkheid, en iedereen in Den Haag weet dat alle partijen dit vinden, maar niemand heeft de ballen om te zeggen: \u2018we stoppen ermee\u2019.\u2019 Zo vatte Mona Keijzer voor een NOS-camera de keuze van BBB samen om het verkiezingsprogramma niet te laten doorrekenen. \u2018We willen ook investeren en niet alleen afgerekend worden op wat dingen kosten.\u2019 Ook de SP hekelt de doorberekening door het Centraal Planbureau (CPB): investeringen in bijvoorbeeld onderwijs en innovatie worden aangemerkt als kostenpost, terwijl er voldoende wetenschappelijk bewijs is dat het op de langere termijn zorgt voor banen.<\/p>\n
Je ziet dat er binnen de partijprogramma\u2019s wordt gestuurd op dingen die in het CPB-model effectief zijn, zo vertelde Rabobank-econoom Frank van Es eerder aan Vrij Nederland<\/a>. Voorbeeld. Zeven jaar geleden was de VVD fel tegen verhoging van het minimumloon, maar tijdens de verkiezingen in 2021 pleitte ze ineens voor 10 procent verhoging. Voor het eerst in tijden waren partijen van links tot rechts plotsklaps te porren voor een verhoging. Met voortschrijdend ideologisch inzicht had het weinig te maken. Wel met het feit dat het CPB ontdekte dat het banenverlies bij een verhoging van het minimumloon kleiner bleek dan gedacht. De rekenmeesters namen dit inzicht mee in het doorrekenen van hun partijprogramma\u2019s, waardoor een verhoging van het minimumloon geen politiek taboe meer was. Partijen die het minimumloon wilden verhogen, kregen immers niet langer strafpunten op hun CPB-rapport.<\/p>\n Het is intussen traditie: elke verkiezing laait de discussie op over de zin en onzin van doorrekenen. Afgelopen verkiezingen liet een recordaantal partijen het CPB links liggen: NSC had te weinig tijd om het programma op tijd aan te leveren, maar voor BBB, DENK, FvD, PvdD, PVV en SP was het een bewuste keuze. Saillant detail: het Planbureau voor de Leefomgeving maakt ook een analyse<\/a> van de verkiezingsprogramma\u2019s, maar dan voor de milieu- en natuureffecten. Hoewel extra relevant in deze verkiezingen sloegen vrijwel alle partijen \u2013 op ChristenUnie, D66, GroenLinks-PvdA, Volt en VVD na \u2013 de milieuberekening over.<\/p>\n Er gaat veel veranderen bij Vrij Nederland. Zo gaan we de redactie uitbreiden, de website en het blad opnieuw vormgeven en ons meer richten op onze oorspronkelijke missie. Benieuwd? Lees hier<\/a>\u00a0meer.<\/p>\n<\/div>\n Er klinkt al langer Haagse kritiek op het zogeheten \u2018modeldenken\u2019. Dat gepiel in Excel-sheetjes. Draven we niet een beetje door in \u2018doorreken-paradijs\u2019 Nederland? Politiek gaat toch om ideologische waarden, niet om statistische? Valide kritiek, maar tegelijkertijd hebben de critici aan de formatietafel zichzelf geen dienst bewezen door dan maar helemaal niets door te laten rekenen. Want juist het ontbreken van een onderlinge financi\u00eble vergelijking van politieke wensenlijstjes bij drie van de vier partijen maken de onderhandelingen extra moeizaam.<\/p>\n Kritiek op het model dat het CPB gebruikt voor zijn doorberekening is niet hetzelfde als het in twijfel te trekken van het algehele nut van partijprogramma\u2019s doorberekenen. Over de bruikbaarheid zijn alle experts het roerend eens, ook de meest kritische. \u2018Het dwingt partijen om realistisch te blijven\u2019, aldus Rabobank-econoom Hugo Erken, die eerder \u2013 net als zijn collega Van Es \u2013 voor het CPB werkte. Het voorleggen van de politieke plannen aan de rekenmeesters voorkomt, platgeslagen, electorale beloftes van fonteinen aan gratis bier.<\/p>\n De financi\u00eble consequenties van bepaalde verkiezingsbeloftes scherp hebben is vooral van belang als er bezuinigd moet worden. Zoals nu. Het volgende kabinet moet volgens het advies van de Studiegroep Begrotingsruimte 17 miljard euro besparen \u00f3f extra heffen aan belastingen om zo de overheidsfinanci\u00ebn op orde te houden. Gebeurt dat niet, dan zal Nederland te maken krijgen met een begrotingstekort van 3,6% in 2028 en hiermee boven de 3%-norm die binnen de Europese Unie is afgesproken. Een norm die Nederland (samen met Duitsland) in Brussel\u00a0z\u00e9lf onderwerp<\/span><\/a>\u00a0<\/span>van politieke strijd heeft gemaakt, omdat Den Haag vreest dat het niet hanteren van de norm financi\u00eble losbandigheid zal aanmoedigen bij bepaalde leden van de eurozone (lees: Zuid-Europese landen zoals Griekenland en Itali\u00eb).<\/p>\n \u2018Je moet wat geven aan elkaar, zeker als de overheidsfinanci\u00ebn er minder goed voor staan. Onderhandelen kost geld\u2019.<\/p><\/blockquote>\n Dilan Ye\u015filg\u00f6z (VVD) zei \u2013 waar anders deze formatie dan aan een talkshowtafel \u2013 dat er op het gebied van financi\u00ebn \u2018hard onderhandeld\u2019 zal worden en ook rekening te houden met de \u2018internationale kaders\u2019. De liberalen doen een ingewikkelde balanceeract: enerzijds willen ze een regeerakkoord op hoofdlijnen, maar als het gaat om het verdelen van het geld (waar een regeerakkoord feitelijk over gaat) dan moeten er ineens ‘duidelijke afspraken\u2019 komen. \u2018Voor de VVD is het belangrijk dat we niet lukraak overal belastingen gaan verhogen, maar kijken naar waar het minder kan, en niet schulden achterlaten voor de generaties na ons\u2019, aldus Ye\u015filg\u00f6z. Geert Wilders (PVV) hekelde \u2018de onderhandelingen op TV beginnen\u2019 en zette deze vervolgens voort op Twitter (voorheen X): ‘De onderhandelingen moeten nog beginnen morgen. Weinig, veel of fors bezuinigen? Niks is nog een feit. Wel dat de PVV lastenverlichting wil voor de burgers!\u2019.<\/p>\n Het openbare gekissebis tussen de twee formatie partners laat duidelijk zien welke smaken er zijn: lastenverzwaring of bezuinigen. Dat laatste vinden partijen lastig. \u2018De uitgaven blijven altijd hoger dan je zou verwachten op basis van de individuele verkiezingsprogramma’s. Er wordt minder gekort op sociale zekerheids- en zorguitgaven, minder extra ge\u00efnvesteerd in onderwijs, minder bezuinigd op ambtenaren\u2019, aldus Wimar Bolhuis, econoom aan de Universiteit Leiden en directeur bij TNO Vector. Bolhuis vergeleek in zijn proefschrift, getiteld\u00a0Van woord tot akkoord<\/em>, de partijkeuzes in de CPB-doorrekeningen met de uiteindelijke regeerakkoorden in de periode 1986-2017. Als de overheid in omvang hetzelfde blijft, kunnen de partijen minder lastenverlichting veroorloven en dat is nadelig voor de middenklasse: \u2018de groep werkenden die op arbeid en inkomen belasting betaalt, krijgt hierdoor\u00a0aanzienlijk minder lastenverlichting\u00a0dan beloofd\u2019. Bedrijven zijn overigens beter af: zij krijgen\u00a0in de regel minder lastenverzwaring of meer lastenverlaging\u00a0dan oorspronkelijk beloofd. Volgens Bolhuis\u00a0zou een reden kunnen zijn\u00a0dat bedrijven succesvoller zijn in het be\u00efnvloeden van de formatieonderhandelingen dan individuele belastingbetalers. Daar lobbyt tenslotte niemand voor.<\/p>\n \u2018Als je echt iets structureels aan de overheidsfinanci\u00ebn wil doen, dan moet je kijken naar sociale zekerheid en zorg, maar dat zijn politiek gezien hele zware onderhandelingen en daar komen partijen vaak niet zo goed uit\u2019, aldus Bolhuis.\u00a0Het enige kabinet waar het terugdringen van de stijgende uitgaven aan sociale zekerheid en zorg wel lukte was kabinet Rutte II: \u2018maar zodra de financi\u00ebn er weer goed uitzagen werd dat in het regeerakkoord van Rutte III snel weer uitgegeven. De uitruil tussen bezuinigen en lasten verhogen blijkt een hekel formatiepunt: \u2018je moet wat geven aan elkaar, zeker als de overheidsfinanci\u00ebn er minder goed voorstaan. Onderhandelen kost geld\u2019.<\/p>\nVRIJ NEDERLAND VERNIEUWT<\/h5>\n
fonteinen gratis bier<\/h5>\n
Geen gebrek aan ballen<\/strong><\/h5>\n