{"id":584779,"date":"2024-04-27T05:00:05","date_gmt":"2024-04-27T03:00:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=584779"},"modified":"2024-05-31T11:23:19","modified_gmt":"2024-05-31T09:23:19","slug":"singles-regelen-alles-zelf","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/singles-regelen-alles-zelf\/","title":{"rendered":"Als alleenwoner moet je alles zelf maar zien te regelen"},"content":{"rendered":"<div class=\"info-box\">\n<p><iframe src=\"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?url=https%3A\/\/api.soundcloud.com\/tracks\/1815997317%3Fsecret_token%3Ds-Lejrnjyh5D5&amp;color=%23ff5500&amp;auto_play=false&amp;hide_related=false&amp;show_comments=true&amp;show_user=true&amp;show_reposts=false&amp;show_teaser=true\" width=\"100%\" height=\"120\" frameborder=\"no\" scrolling=\"no\"><span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\">\ufeff<\/span><span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\">\ufeff<\/span><span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\">\ufeff<\/span><span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\"><span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\">\ufeff<\/span>\ufeff<\/span><\/iframe><br \/>\n<em>Dit verhaal is ook te beluisteren.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bastiaan Stoop (37) woont sinds zijn achttiende alleen, maar de laatste tijd voelt dat anders, mede omdat hij sinds kort vrijgezel is. Hij was professioneel danser, onder meer bij het Nationale Ballet, een leven dat altijd volgens strenge richtlijnen moest worden geleefd. Toen hij na 25 jaar stopte met dansen, kwam er ineens heel veel op hem af. Nieuw werk zoeken, de verhuizing als single naar een koopappartement, een huishouden voeren. Hij vindt het lastig om het allemaal in zijn eentje klaar te spelen. \u2018Sommige mensen kunnen heel goed keuzes maken en structuur aanbrengen,\u2019 zegt hij. \u2018Ik ben anders: ik maak graag spontane plannen op de zondagmiddag en verzamel makkelijk leuke mensen om me heen.\u2019<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Inmiddels heeft hij vriendschap gesloten met zijn buurman, bouwkundige Sergio Meije, ook alleenwoner, ongeveer even oud. Stoop, die tegenwoordig onder meer als dj werkt, sleept Meije \u2018mee naar een goed feest\u2019. Meije wijst Stoop op diens huishoudelijke taken \u2013 \u2018Ruim jij even je keuken op? Dat ziet er niet uit zo.\u2019<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Meije en Stoop zijn mijn buurmannen in de bouwgroep die we vormen aan de rand van Amsterdam. Ze wonen in twee van de vijf starterswoningen van het appartementencomplex, dat in totaal dertig huishoudens telt. In de helft van de huizen woont een volwassene alleen, soms met (gedeeltelijk) inwonende kinderen. Het is wat je noemt een solovriendelijke omgeving. Je kunt altijd wel iemand om hulp vragen, en eens per maand eten we samen in de gemeenschappelijke ruimte.\u00a0<\/span><\/p>\n<div class=\"info-box\">\n<h5>de missie van Vrij nederland<\/h5>\n<p>Sander Heijne is de nieuwe hoofdredacteur van Vrij Nederland. Hij praat je graag bij over onze toekomstplannen. Lees <a href=\"https:\/\/www.vn.nl\/de-missie-van-vrij-nederland\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">hier<\/a> meer.<\/p>\n<\/div>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">De bewoners in ons gebouw vormen een afspiegeling van de bijna 3,8 miljoen volwassen Nederlanders die zonder partner wonen: solo\u2019s, met of zonder kinderen. Van d\u00e1t deel dat in hun eentje een stadsappartement kan kopen dan. Deze soloburen wonen zonder partner omdat het goed bevalt. Of omdat ze nooit een geschikte geliefde zijn tegengekomen. Of omdat ze gescheiden zijn, of hun partner verloren hebben aan de dood.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Sinds de vader van mijn kinderen en ik in 2018 uit elkaar gingen, woon ook ik alleen, tot voor kort met inwonende kinderen. Ik probeer de complexiteiten van deze nieuwe leefvorm in kaart te brengen. Want ondanks de spectaculaire aantallen sololevers wereldwijd komt het onderzoek naar de unieke kenmerken ervan mondjesmaat en tergend traag op gang. Er wordt nog steeds zo wonderlijk weinig nagedacht over de implicaties van al die volwassenen alleen tussen vier muren, voor mens en maatschappij.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Een van die aspecten is alles zelf moeten doen en kunnen. Om te beginnen: de kost verdienen, waarover in de volgende aflevering meer. Van de uitgaven tot de administratie, van reparaties tot plantjes op het balkon, van visite ontvangen tot mantelzorg en vakanties regelen; niets kan worden gedeeld: niet de kosten, niet de taken. \u2018Ik moet tegenwoordig een allroundmens zijn,\u2019 zei ik verwonderd tegen een vriendin, ook een solowoner, die mij en mijn kinderen na onze verhuizing boorles kwam geven.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Een goede vriend vertelde me dat hij na zijn scheiding moest leren visite te ontvangen, iets wat je volgens Anja Machielse, emeritus hoogleraar humanisme en sociale weerbaarheid, vooral bij mannen ziet. \u2018Die zijn van oudsher gewend dat hun vrouwen de \u2018socializers\u2019 zijn; degenen die de contacten met vrienden en familie onderhouden en afspraken voor hen samen of voor het gezin maken.\u2019\u00a0<\/span><\/p>\n<blockquote><p><span style=\"font-weight: 400;\">\u2018Zodra je voor werkzaamheden die je zelf niet aankunt een man vraagt, wil-ie eerst met je naar bed, en daarna is hij te moe. Dus dat schiet niet op.\u2019<\/span><\/p><\/blockquote>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zelf neem ik momenteel rijles. En valt het me op hoeveel vrouwen in heterokoppels in de passagiersstoel zitten als ze samen onderweg zijn.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Niet alleen de arbeidsmarkt vraagt om \u2018een leven lang leren\u2019. Ook het feit dat velen van ons door eindigende relaties en vergrijzing delen van het leven solo zullen wonen, en al die facetten die we dachten samen te gaan rooien, nu in ons uppie moeten klaarspelen. Met voor de meesten nog het voorbeeld van twee ouders die de taken thuis verdeelden. Als mijn moeder, die fulltime werkte, op zondag het eten bereidde voor de visite, de was opvouwde en streek, poetste mijn vader alle schoenen, veegde het terras, maakte de auto schoon. Een ritme van huiselijk onderhoud dat ik nu in mijn eentje inzet, en miljoenen mensen met mij. Hoewel ik sinds ik alleen woon geen schoenen meer poets, nauwelijks iets strijk, veel minder visite ontvang, en geen terras meer heb, laat staan een auto.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ik vroeg me af hoe andere alleenwoners dat doen. Daarom plaatste ik opnieuw een oproep op social media: \u2018Betekent sololeven alles zelf moeten kunnen? Hoe doen jullie dat, alleenwoners? Hoe gaat dat, hoe voelt dat, wat besteden jullie uit? Wat lukt niet, en blijft steevast liggen? En wat moet er aan vaardigheden bijgeleerd worden om zo\u2019n allroundmens te worden? En leren we die vaardigheden ook aan onze kinderen? Want de kans dat zij straks delen van hun leven zonder partner zullen wonen is enorm. In 2050 bestaat volgens het CBS de helft van het aantal huishoudens uit \u00e9\u00e9n persoon.\u2019<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u2018Gelukkig kon ik al heel wat zelf toen mijn man overleed in 2019,\u2019 mailt de 58-jarige Jessica van Hooff. \u2018Ik was toen 54. Maar belastingaangifte is een blinde vlek, dus daarvoor heb ik iemand ingehuurd. Ik heb les in boren en bandenplakken gevraagd en gekregen van handige vrienden. Zo kon ik zelf mijn schilderijtjes ophangen toen ik verhuisde. Computerondersteuning heb ik van een zwager, mijn kinderen helpen met gecompliceerd uitzoekwerk voor de aanschaf van nieuwe apparaten. De tuin heb ik met mijn schoonzoon aangelegd, het ontwerp is van een vriendin, en een vriend die tegelzetter is liet zien hoe we moesten tegelen. Ik heb nu een kleine tuin die ik zelf kan bijhouden.\u2019\u00a0<\/span><\/p>\n<a data-ga-category=\"embedded-article\" data-ga-action=\"clicked\" data-ga-label=\"\" href=\"https:\/\/www.vn.nl\/product\/vrij-nederland-nr-4-2024\/\" class=\"article-embed article-embed--left article-embed--new\"><span class=\"article-embed__image\" style=\"background-image:url(https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/fly-images\/584742\/Timmerguy-520x520-cc.png);\"><\/span><span class=\"article-embed__content\"><span class=\"article-embed__read-more\">Bestel 'm hier<\/span><span class=\"article-embed__title\">Dit verhaal komt uit ons nieuwe nummer! Heb jij hem al in huis?<\/span><span class=\"article-embed__date\">25 april 2024<\/span><\/span><\/a>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Toen ze een nieuwe auto nodig had, heeft een vriend van haar dochter geholpen: hij liet zien op welke website ze het beste kon kijken en waar ze op moest letten. Ze heeft zelf een auto uitgezocht en hij is meegegaan voor een proefrit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u2018Op internet vind je ook veel,\u2019 schrijft ze. \u2018Zo leerde ik via YouTube een wc ontstoppen, mijn wasbak repareren en mieren bestrijden.\u2019<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">De gescheiden Johan Govers, een vaste meedenker in deze serie, zegt: \u2018Ik heb twee linkerhanden, en als expat geen groot netwerk. Mijn ex was handiger. Alles waar ik niet goed in ben, zoals groot onderhoudswerk aan het huis, poetsen, de tuin bijhouden, koop ik in. Gelukkig kan ik me dat permitteren.\u2019\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Hij wende zichzelf aan om voor een paar dagen tegelijk te koken op de dagen dat zijn zoontje bij hem is. Het leven is sinds hij alleen woont drukker geworden, meldt hij. Tegelijk ervaart hij niet \u2018het energieverlies dat een niet-functionerende relatie met zich meebracht\u2019.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wie het geld ervoor heeft, kan een deel van de taken uitbesteden. Aan klusjesmensen, schoonmakers, belastingadviseurs, hondenuitlaters. Tot verpleging aan huis aan toe. Boodschappen worden naar je deur gebracht, net als de maaltijdboxen met voorgesneden groenten. Moet je wel voor vier dagen willen koken, want die pakketten zijn zelden voor \u00e9\u00e9n persoon. Uber Eats, Thuisbezorgd, Flink; er is rondom de solo\u2019s een bloeiende diensteneconomie ontstaan.<\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-image_640 wp-image-584780\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/allround3-640x853.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/allround3-640x853.jpg 640w\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"853\" \/><\/p>\n<h5>driedubbele wederdienst<\/h5>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Als je daar niet voor kunt betalen, ben je aangewezen op je eigen handigheid of die van anderen. \u2018Het is cruciaal dat je een goed netwerk hebt dat de helpende hand kan bieden,\u2019 mailt Van Hooff. \u2018Gelukkig heb ik veel lieve familie en vrienden, en ben ik niet bang om hulp te vragen. Ik help ook regelmatig anderen.\u2019<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Een andere lezeres schrijft dat ze het liever allemaal zelf doet. \u2018Zodra je voor werkzaamheden die je zelf niet aankunt een man vraagt, wil-ie eerst met je naar bed, en daarna is hij te moe. Dus dat schiet niet op,\u2019 zegt ze. \u2018Doet een van de buren het, dan moet je vaak een driedubbele wederdienst leveren, en eeuwige dankbaarheid tonen.\u2019 Ze heeft allerlei manieren gevonden om tijd te besparen op het huishouden. Zo koopt ze bijvoorbeeld nooit kleding die je moet strijken.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">In de wetenschap worden de banden rondom de solo \u2018<em>networked individualism<\/em>\u2019 genoemd. De Isra\u00eblische demograaf Elyakim Kislev, auteur van het boek <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Happy Singlehood,<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> ziet een verschuiving van het gezin naar \u2018<em>personal networking units<\/em>\u2019. \u2018Waar eerst het gezinshuishouden de basis voor ondersteuning vormde, zien we nu de opkomst van informele netwerken rondom alleenwoners,\u2019 zegt hij via Zoom vanuit Tel Aviv.<\/span><\/p>\n<a data-ga-category=\"embedded-article\" data-ga-action=\"clicked\" data-ga-label=\"\" href=\"https:\/\/www.vn.nl\/aanraking-is-goed-voor-je\/\" class=\"article-embed article-embed--right article-embed--new\"><span class=\"article-embed__image\" style=\"background-image:url(https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/fly-images\/583907\/AanrakingAlleen1-thumbnail-520x520-cc.jpg);\"><\/span><span class=\"article-embed__content\"><span class=\"article-embed__read-more\">Lees ook<\/span><span class=\"article-embed__title\">Aanraking is goed voor je. Maar wie raakt je aan als je single bent?<\/span><span class=\"article-embed__date\">23 maart 2024<\/span><\/span><\/a>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dergelijke netwerken worden natuurlijk door gebouwen als het mijne ondersteund. Er is in dit complex altijd wel iemand die voor een solomoeder die net bevallen is iets kan wegbrengen of ophalen, of voor een zieke buur een maaltijd verzorgt. Ook valt van alles samen in te kopen, zoals gereedschap, de diensten van een glazenwasser of een ongediertebestrijder.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dat ik een plek kreeg in dit complex, kwam door mijn netwerk, dat ik mede heb kunnen bouwen omdat ik de kunst kon afkijken van mijn ouders; sociale mensen die makkelijk vrienden maken. Die competentie moet je maar net in huis hebben. Want je moet niet alleen meer praktische kunsten beheersen als alleenwoner, maar ook sociale. Johan Govers zegt daarover: \u2018Ik ben heel sociaal van nature, maar heb dat tijdens mijn huwelijk verwaarloosd.\u2019 Als Vlaamse expat in Nederland moest hij een nieuwe vriendenkring bouwen. Dat lukt hem nu onder meer via de organisatie NMLK, dat staat voor \u2018Nieuwe Mensen Leren Kennen\u2019, en die tweehonderd evenementen per week organiseert. \u2018Je kunt een oproep doen: wie gaat er vanavond mee naar de film, wie mee eten?\u2019 Govers is op deze manier al bonbons gaan maken, gaan pottenbakken, heeft een rondwandeling door Joods Delft gemaakt, is naar een bierfestival geweest en naar een optreden van een Georgisch meerstemmig koor.<\/span><\/p>\n<blockquote><p><span style=\"font-weight: 400;\">\u2018Als solo heb ik gemiddeld een minder hoge levensverwachting. Al was het maar omdat er niemand in huis is die zegt: joh, ga jij es even naar de dokter.\u2019<\/span><\/p><\/blockquote>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Sociale kunsten zijn tegelijk belangrijker en moeilijker geworden. \u2018Ondersteunende en versterkende sociale contacten vergen heel veel vaardigheden in de moderne tijd,\u2019 zei emeritus hoogleraar Machielse onlangs in dit blad. \u2018Meedoen is ingewikkelder geworden. De sociale omgeving is door de individualisering, technologische ontwikkelingen en toegenomen mobiliteit volkomen veranderd.<\/span> <span style=\"font-weight: 400;\">Hierdoor zijn relaties zakelijker en meer instrumenteel geworden. Het is dus niet vanzelfsprekend dat mensen iets voor elkaar willen doen, er moet wel wat tegenover staan.\u2019\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Om succesvol buiten je eigen familie en gezin naar anderen te reiken heb je empathisch vermogen nodig, schetste ze. \u2018Een positief gevoel van eigenwaarde, en genoeg vertrouwen om hulp te durven vragen. De flexibiliteit om je aan verschillende contexten aan te passen.\u2019<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">En zelfreflectie. We moeten aanspreekbaar zijn op ons gedrag: het vermogen en de wil hebben dat bij te stellen, leerde ik uit het interview met haar. Dat moet je wel ergens al jong hebben geleerd. Daarom is achterstand op anderen vaak eerder systemisch, dat wil zeggen: voortkomend uit iemands achtergrond en opvoeding, dan toe te schrijven aan een gebrek aan wilskracht.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ronald Dekker, arbeidseconoom bij TNO, ziet dat een gebrekkig netwerk vaak samengaat met een lager inkomen en geringere sociale vaardigheden. Dekker bestudeert sociaal-economische gezondheidsverschillen tussen mensen. Ook hij reageerde op mijn online oproep naar de allroundmens. \u2018Wanneer je inkomen of netwerk voldoende groot is, kun je dingen door anderen laten doen, voor geld of als ruiltransactie,\u2019 schreef hij. \u2018Kan dat door een laag of onzeker inkomen en of een gebrekkig netwerk niet, dan gaat het relatief minder goed met je. Dan scoor je dus lager op uitkomsten op de domeinen werk, gezondheid en leefstijl.\u2019\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dekker heeft extra belangstelling voor het onderwerp nu hij na een tweede scheiding opnieuw alleen is gaan wonen. \u2018Ik weet uit onderzoek dat ik als solo gemiddeld een minder hoge levensverwachting heb,\u2019 zegt hij als ik hem bel. \u2018Al was het maar omdat er niemand in huis is die zegt: joh, ga jij es even naar de dokter.\u2019<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Alleenwonen vergroot daarmee maatschappelijke ongelijkheid, concludeert Dekker. \u2018Door de toename van solowonen zullen we zien dat de sociaal-economische gezondheidsverschillen eerder groter dan kleiner worden.\u2019<\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-image_640 wp-image-584781\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/allround2-640x853.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/allround2-640x853.jpg 640w\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"853\" \/><\/p>\n<h5>verantwoordelijkheid nemen voor je eigen geluk<\/h5>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Als alleenwoner heb je meer competenties nodig, beaamt Tr\u00e8ske Heere, die met haar stichting De Dreamfabryk in Leeuwarden mensen met weinig geld ondersteunt om een stap vooruit te zetten naar een beter toekomstperspectief. \u2018Heb je die competenties niet, heb je de ander nodig. Het wordt erg moeilijk als je te weinig vaardigheden en sociale contacten hebt, en het je ook nog eens aan geld ontbreekt.\u2019\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Heere ziet veel sololevers worstelen, zoals jonge alleenstaandere moeders, of immigranten die hun partner hebben verloren, en tegen allerlei zaken aanlopen die ze zelf niet kunnen regelen. \u2018Vaak ook veroorzaakt door tekortkomingen in de Nederlandse taal.\u2019\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">De Amerikaanse Sanders Jackson komt naar eigen zeggen ook van ver. Hij kwam begin jaren negentig naar Nederland als professioneel basketballer. Toen hij stopte als topsporter en in scheiding kwam te liggen, gleed hij langzaam onderuit door zwaar, onregelmatig werk, ongezond eten, te weinig lichaamsbeweging. Wat hem uiteindelijk het meest geholpen heeft, is wat hij \u2018<em>self-accountability<\/em>\u2019 noemt: \u2018Verantwoordelijk worden voor je eigen keuzes. De vaardigheid om echt verantwoordelijkheid te nemen voor je eigen geluk.\u2019 Het alleenwonen zette uiteindelijk bij hem een persoonlijk ontwikkelingstraject in gang, vertelt hij in zijn nieuwe woning in Noord-Holland. Dat resulteerde in een master, beter werk, een gezonder lichaam en een bloeiende latrelatie.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u2018Meer dan praktische of sociale vaardigheden gaat het hierbij om regie te kunnen voeren over je eigen leven,\u2019 zegt hij. Die vorm van autonomie probeert hij ook zijn kinderen bij te brengen. Hij ziet hierbij voor zichzelf een andere pedagogische opgave weggelegd dan zijn ouders, die als zwarte Amerikanen vooral bezig waren met segregatie en discriminatie.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Misschien dat veel uit \u2018de toolbox voor de succesvolle sololever\u2019 valt samen te vatten als \u2018communicatieve zelfsturing\u2019, een term van de in 1999 overleden cultuurfilosoof Arnold Cornelis, waar Anja Machielse op voortborduurt. In haar afscheidsrede aan de Universiteit voor Humanistiek beschreef ze die kunst zo: \u2018Als mensen goed met anderen kunnen communiceren en hun wensen en emoties aan anderen over kunnen brengen, zijn ze beter in staat om hun eigen koers te varen en hun eigen doelen te realiseren. Zij hebben voldoende zelfsturende capaciteiten om hun mogelijkheden en kansen te benutten, en een leven te leiden dat in overeenstemming is met hun eigen behoeften en overtuigingen.\u2019<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Enige emotionele rust helpt daar ook bij. Het gaat er ten diepste om het alleen-zijn te kunnen uithouden, zoals Susan B\u00f6gels, hoogleraar family mental health &amp; mindfulness in aflevering zes uiteenzette. Om dat \u2018eiland van jezelf\u2019 te leren kennen, de stilte te kunnen verdragen, naar je innerlijke stemmen te kunnen luisteren.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Een goed sololeven vereist, kortom, niet alleen financi\u00eble, praktische, sociale en emotionele vaardigheden, maar vraagt ook om het zelfbewustzijn om met aandacht aan de knoppen van het leven te kunnen draaien.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Hoe leren we dat allemaal?\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ik leg het voor aan filosoof Joep Dohmen, die met zijn onlangs gepubliceerde magnum opus <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Iemand zijn<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">,<\/span> <span style=\"font-weight: 400;\">een werk van Bijbelse proporties, opnieuw liet zien een expert op het gebied van persoonsvorming te zijn.\u00a0<\/span><\/p>\n<blockquote><p><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2018Jij vraagt: hoe zijn wij als individu en maatschappij opgewassen tegen zo\u2019n toekomst van alleenwoners? Ik denk dat we ons sowieso niet goed hebben voorbereid op de toekomst.\u2019<\/span><\/p><\/blockquote>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Waar het om gaat, zegt hij tijdens een telefoongesprek op een zaterdagmiddag is: hoe word je een competente solist? \u2018Maar,\u2019 zegt hij meteen: \u2018Laten we even uitzoomen.\u2019<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dohmen: \u2018Jij vraagt: hoe zijn wij als individu en maatschappij opgewassen tegen zo\u2019n toekomst van alleenwoners? Ik denk dat we ons sowieso niet goed hebben voorbereid op de toekomst. Dit project van jou is heel mooi en belangrijk. Maar we kunnen de komende decennia oorlogen, economische en klimaatcrises verwachten. In hoeverre zijn wij als stervelingen in dit neoliberale tijdperk \u00fcberhaupt tegen die dreigingen in ons alledaagse leven bestand? Tegen de dominantie van de technologie? In hoeverre kunnen we als het erop aankomt als burgers samen optrekken?\u2019\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dohmen is niet bepaald optimistisch. \u2018We zijn alleen maar met onszelf bezig. Ik zie polarisatie, korte lontjes. Ik ben bang dat het een enorme chaos wordt.\u2019<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dus ja, het is goed om die vaardigheden als solist te oefenen, stelt de filosoof, maar, eventjes h\u00e8, minstens zo belangrijk: zouden we niet de kunst van de gezamenlijkheid weer meer moeten leren, in kleine en grote verbanden. \u2018Hoe kun je bijvoorbeeld aan elkaar laten zien dat je van betekenis bent?\u2019 Dohmen komt verderop in de serie uitgebreider aan het woord.<\/span><\/p>\n\n<div class=\"newsletter-teaser bg-gray\">\n    <div class=\"teaser__content__container\">\n                    <div class=\"teaser__header\">Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.<\/div>\n        \n                    <div class=\"teaser__text\">Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je \u00e9\u00e9n artikel helemaal gratis.<\/div>\n            <\/div>\n\n    <div class=\"teaser__btn__container\">\n                    <div class=\"teaser__btn\">\n                <a class=\"btn btn--rounded btn--white-bg\" \n                    href=\"\/service\/nieuwsbrieven\"\n                    data-ga-category=\"banner-newsletter-button\" \n                    data-ga-label=\"Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.\" \n                    data-ga-action=\"clicked\">Ja, dit wil ik ><\/a>\n            <\/div>\n            <\/div>\n<\/div>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Tijd, oefening. Dat is wat het kost om het solobestaan een beetje onder de knie te krijgen. \u2018Voel jij je nooit alleen?\u2019 vroeg ik eind 2022 aan een kinderloze single vriendin die altijd alleen heeft gewoond. Ik was zelf inmiddels al een tijdje solo, en vond het \u2018alles alleen\u2019 soms behoorlijk veeleisend, vooral rondom de koop en bouw van een nieuwbouwappartement. Ik voelde me eerlijk gezegd af en toe nogal hulpeloos en kwetsbaar zonder de intelligente en capabele metgezellen die ik gewend was, zeker nadat mijn nieuwe partner plotseling was gestorven. Zelfs met een bloeiend netwerk van familie en vrienden.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u2019Ik ben het gewend,\u2019 zei mijn vriendin een beetje verbaasd. Ze verwachtte al geen hulp, zei ze, dat scheelde. Een nieuwe cv-ketel, de aanschaf van een elektrische auto, haar erfpacht vastklikken, ultragezond leven, uitblinken in twee banen; ze fikst het allemaal al heel lang zelf. Bovendien heeft ze door de jaren heen een betrouwbaar netwerkje van andere solo\u2019s opgebouwd met wie ze dingen samendoet.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Volgens Elyakim Kislev kunnen de \u2018nieuwe singles\u2019 veel leren van solo\u2019s die al lang alleenstaand zijn. Kon die informatie, konden die <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">best practices<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">, maar wat sneller geclusterd en toegankelijk worden, verzucht hij. Konden er maar, zegt hij vanuit een werkkamer aan een universiteit kilometers ver weg, dezelfde leermogelijkheden voor de solo\u2019s gaan ontstaan die we voor koppels zien. \u2018Het wemelt van de boeken, workshops, trainingen en therapie\u00ebn voor \u2018de gelukkige liefdesrelatie\u2019. Het wordt hoog tijd dat die er ook voor sololevers komen.\u2019<\/span><\/p>\n<div class=\"info-box\">\n<p>Meepraten? annemiek.leclaire@vn.nl<\/p>\n<p>Dit artikel kwam tot stand dankzij een bijdrage van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\ufeff\ufeff\ufeff\ufeff\ufeff Dit verhaal is ook te beluisteren. Bastiaan Stoop (37) woont sinds zijn achttiende alleen, maar de laatste tijd voelt dat anders, mede omdat hij sinds kort vrijgezel is. Hij was professioneel danser, onder meer bij het Nationale Ballet, een leven dat altijd volgens strenge richtlijnen moest worden geleefd. Toen hij na 25 jaar stopte [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2850,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-584779","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-leven","article_type-achtergrond"],"acf":[],"author_name":"Annemiek Leclaire","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/584779","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=584779"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/584779\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":588008,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/584779\/revisions\/588008"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Annemiek Leclaire","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/2850"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=584779"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=584779"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}