
 {"id":583814,"date":"2024-03-12T15:57:16","date_gmt":"2024-03-12T14:57:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=583814"},"modified":"2024-03-19T14:47:43","modified_gmt":"2024-03-19T13:47:43","slug":"voert-de-mens-een-achterhoedegevecht","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/voert-de-mens-een-achterhoedegevecht\/","title":{"rendered":"Literaire Kroniek: Voert de mens een achterhoedegevecht?"},"content":{"rendered":"<p>In de tijd dat ChatGPT werd ontwikkeld, de technologie die in een mum van tijd antwoord weet te geven op een ingewikkelde vraag, zei Ilya Sutskever, de Chief Scientist van OpenAI, dat met de laatste loot aan het firmament van kunstmatige vermogens, Artificial General Intelligence (AGI), alle grote problemen van de wereld (\u2018all the problems we have today\u2019), zullen worden opgelost: ziekte, werkeloosheid en armoede.<\/p>\n<p>Ik ben bereid veel van wat de wetenschappers zeggen en uitvinden te aanvaarden, maar het oplossen van de grote wereldproblemen hoort daar niet bij. Gelukkig zegt Sutskever erbij dat met de oplossing van die problemen er ook weer nieuwe bij komen die we niet kunnen voorzien.<\/p>\n<p>Er zullen volgens Sutskever wezens en wapens ontwikkeld worden die \u2018volledig autonoom te werk zullen gaan\u2019. Met hun eigen doelen. Technologie wordt door hem als een \u2018natuurlijke kracht\u2019 beschouwd, evolutie en technologie zouden verwant zijn. Nietzsche schreef zijn boek <em>Voorbij goed en kwaad<\/em> waarin hij goed en kwaad van hun absoluutheid ontdeed, OpenAI gaat met AGI \u2018voorbij de menselijke intelligentie\u2019.<\/p>\n<h5>morele ambitie<\/h5>\n<p>Voert Rutger Bregman in zijn volgende week verschijnende boek <em>Morele ambitie<\/em> geen achterhoedegevecht wanneer hij met voornamelijk menselijke intelligentie de wereld tot \u2018een betere plek\u2019 probeert te maken? Bregman wil bij zijn mede-ambitieuzen het verlangen kweken om \u2018aan de goede kant van de geschiedenis\u2019 te staan, \u2018om het verschil te maken\u2019. Een hoofdstuk in Bregmans boek dat in <em>De Correspondent<\/em> werd voorgepubliceerd heet \u2018Nee, je bent niet goed zoals je bent\u2019. Het zal wel niemand ontgaan dat hier op een seculiere, ongelovige manier staat dat je zondig bent en het tijd wordt dat je je leven gaat beteren.<\/p>\n<blockquote><p>Mindful en woke zijn volgens Bregman bewegingen die, anders dan morele ambitie, bewustzijn van de problemen in de wereld hoger aanslaan dan actie.<\/p><\/blockquote>\n<p>Deze verwantschap met het aloude moralistische christelijke denken in zondigheid en zaligheid is natuurlijk onbedoeld, maar brengt ons wel in verkeerd vaarwater waarin duidelijke paaltjes staan om de juiste koers aan te houden. Dat kan tot <em>het nieuwe vingertje<\/em> leiden, een moralistische, schuldbewuste samenleving. Bregman leent het begrip \u2018sin industries\u2019 om aan te geven dat er zondige bedrijven en beroepen zijn, zoals de promotie van verslavende medicijnen, boekhouders die belastingontduiking faciliteren, verzekeringsagenten die ondeugdelijke \u2018financi\u00eble producten\u2019 verkopen.<\/p>\n<p>De morele ambitie van Bregman \u2018om de wereld drastisch te verbeteren\u2019 gaat gepaard met een herwaardering van een aantal waarden die normaal niet helemaal een onschuldige klank hebben. The School for Moral Ambition, zoals Bregmans beweging met \u2018beleidsplan\u2019 en al, is gaan heten, vindt groot denken <em>beautiful<\/em>, winnen een plicht, succes, ambitie en geld geen door het grootkapitaal besmette woorden. Geld is niet \u2018vies.\u2019 Mindful en woke zijn volgens Bregman bewegingen die, anders dan morele ambitie, bewustzijn van de problemen in de wereld hoger aanslaan dan actie. Het moderne protest lijkt niet veel meer dan een verzameling kliks en likes. Bewustzijn moet gevolgd worden door actie, door doen.<\/p>\n<h5>onvolmaaktheid<\/h5>\n<p>Wanneer <a href=\"https:\/\/youtu.be\/9iqn1HhFJ6c?si=rM74ktNpZZ4J95Sk\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ilya Sutskever<\/a> zegt dat OpenAI bezig is compleet autonome wezens te cre\u00ebren, wat betekent dat dan voor de universele waarden van de Verlichting die Susan Neiman verdedigt in haar boek <em>Links is niet woke<\/em>? Komt AGI er op eigen houtje achter wat vrijheid is? En wat onvrijheid is? En wat te doen met een masochist die het prettig vindt om onvrij te zijn? Hoe subtiel kan AGI zijn als het gaat om een universele waarde als eerlijkheid? Hoe de leugen te ontmaskeren? Ontstaat er interactie tussen twee compleet autonome wezens. Een gesprek? Wanneer noemt een van de twee wezens de ander \u2018onverschillig\u2019?<\/p>\n<p>Het hele idee dat het om \u2018compleet autonome wezens\u2019 gaat (we denken al niet meer aan zoiets kinderachtigs en ouderwets als \u2018robots\u2019), verplaatst de werkelijkheid buiten de menselijke ervaring en sfeer. Als daar sprake van is gaat het ons mensen niet meer aan. We hebben er dan geen aandeel meer in. Hoe subtiel kan AGI zijn? Andere universele waarden als verdraagzaamheid, gelijkheid, rechtvaardigheid, vriendelijkheid en vredelievendheid zijn zelden helemaal zuiver. Hoe dat te herkennen? Er kunnen vreemde bedoelingen (strategie) achter zitten. We moeten de onvolmaaktheid van mensen respecteren. Verdraagzaamheid heeft zijn grenzen, vriendelijkheid kan geveinsd zijn. Het kan niet anders dan een pijnlijke en vruchteloze interactie worden tussen een \u2018compleet autonoom wezen\u2019 en iemand van de menselijke soort.<\/p>\n<blockquote><p>Artificial General Intelligence dreigt het contact met de gewone wereld te verliezen. Een parallelle wereld waar je geen boodschap aan hebt.<\/p><\/blockquote>\n<p>Artificial General Intelligence loopt hopeloos voorop. Dreigt het contact met de gewone wereld te verliezen. Wordt een eigen autonome wereld. Een parallelle wereld waar je geen boodschap aan hebt. Maar AGI wil natuurlijk tot onze wereld behoren en zal gaan interveni\u00ebren, het doet volgens Sutskever immers alles \u2018in our best interest\u2019. Het boek<em> Hoe je een beter mens wordt<\/em>. Levenslessen van moderne denkers, kan niet verder van Ilya Sutskever afstaan. De schrijver, Henk Smeijsters, geeft als andragoog en cultuurfilosoof samenvattingen van negentien denkers, teruggaand tot Sartre en Camus en naar onze tijd met Yuval Noah Harari en Markus Gabriel. Met Smeijsters ben je terug in de mensenwereld, maar dan meteen op een absurde manier. Op Smeijsters samenvattingen van de verschillende denkwerelden valt niet veel aan te merken, maar elk hoofdstuk eindigt hij, rechtgeaard andragoog zijnde (opvoeding en vorming voor volwassenen), met \u2018levenslessen\u2019 ontleend aan de behandelde filosoof. Helemaal losgezongen van psycholoog en filosoof Erich Fromm wordt de lezer tot van alles aangespoord: stimuleer bij jezelf het innerlijk actief zijn. Speel geen rol. Stel je onbevangen, ongekunsteld en kwetsbaar op. Ga open in gesprek met anderen. Laat je verrassen. Toon oprechte interesse in anderen. Luister aandachtig naar muziek. Kijk aandachtig naar kunstwerken. Verwerf op eigen kracht kennis. Stel je eigen mening ter discussie. Lees diepzinnige boeken en voer diepzinnige gesprekken.<\/p>\n<p>Deze braaf paternalistische aansporingen, hoe zinnig op zichzelf ook, heeft iemand die net over de denkwereld van Martha Nussbaum, Hannah Arendt, Peter Sloterdijk of Pankaj Mishra heeft gelezen niet nodig. Die heeft zich verdiept in de plausibele mening van Susan Neiman dat Michel Foucault en Carl Schmitt de twee denkers zijn die de voedingsbodem hebben gelegd voor de huidige om zich heen grijpende polarisatie, Foucault door alles in het licht van macht te zien en de ex-nazi jurist Schmitt door de begrippen vriend en vijand absoluut tegenover elkaar te zetten. Of hij\/zij vraagt zich af of Sloterdijk gelijk heeft door de hedendaagse samenleving \u2018een absolute frivoliteitscultuur\u2019 te noemen. En zijn we daardoor op weg naar de apparatenmens die \u2018libidineus verknocht\u2019 is aan zijn smartphone en ander vernuft? Het is alsof de iPhone een levend ding aan het worden is. Daarom noemt Sutskever de technologie \u2018een natuurlijke kracht\u2019, er is niets onnatuurlijks aan, het is een onderdeel van de evolutie.<\/p>\n<div class=\"info-box\">\n<p><em>Links is niet woke<\/em> door Susan Neiman is vertaald door Sonja Matthews en uitgegeven door Lemniscaat.<\/p>\n<p><em>Hoe je een beter mens wordt<\/em> door Henk Smeijsters is uitgegeveb door Damon<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>In de tijd dat ChatGPT werd ontwikkeld, de technologie die in een mum van tijd antwoord weet te geven op een ingewikkelde vraag, zei Ilya Sutskever, de Chief Scientist van OpenAI, dat met de laatste loot aan het firmament van kunstmatige vermogens, Artificial General Intelligence (AGI), alle grote problemen van de wereld (\u2018all the problems [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2850,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-583814","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-cultuur","article_type-carel-peeters-literaire-kroniek"],"acf":[],"author_name":"Carel Peeters","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/583814","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=583814"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/583814\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":583994,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/583814\/revisions\/583994"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Carel Peeters","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/2850"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=583814"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=583814"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}